Τα κόλλυβα προσφέρονται στη μνήμη των νεκρών και η λέξη προέρχεται από την αρχαιοελληνική κόλλυβος, που ήταν κόκκος δημητριακών καρπών.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία μας καθιέρωσε τα Ψυχοσάββατα για τους κεκοιμημένους, και μάλιστα οι Πατέρες της Πίστης μας δίνουν ιδιαίτερη προσοχή στα κόλλυβα, τόσο στην παρασκευή όσο και στην κατανάλωσή τους.
Το πρώτο Ψυχοσάββατο είναι 57 ημέρες πριν από το Άγιο Πάσχα. Ονομάζεται αλλιώς «Σάββατο των Ψυχών» και είναι το Σάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω. Το δεύτερο Ψυχοσάββατο είναι 48 ημέρες μετά το Άγιο Πάσχα. Ονομάζεται επίσης «Σάββατο των Ψυχών» και εορτάζεται πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής.
Τα Ψυχοσάββατα συνδέονται με τα μνημόσυνα, καθώς και τα δύο πραγματοποιούνται στη μνήμη των ανθρώπων μας που δεν είναι στη ζωή.
Γιατί τρώμε κόλλυβα στα μνημόσυνα
Τα κόλλυβα αποτελούν ένα από τα πιο παλιά χριστιανικά έθιμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας που διατηρείται έως σήμερα.
Σύμφωνα με την παράδοση, καθιερώθηκαν να προσφέρονται στους ναούς από τον Άγιο Θεόδωρο Τήρων που είχε μοιράσει κόλλυβα στην περιοχή των Ευχαϊτών της Γαλατίας σε περίοδο λιμού.
Άλλη παράδοση αναφέρει πως ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων πραγματοποίησε θαύμα επί του αυτοκράτορα Ιουλιανού. Συγκεκριμένα, ο αυτοκράτορας ήταν έτοιμος να αναγκάσει τους χριστιανούς να φάνε μόνο τροφές που προέρχονται από θυσίες, εξαφανίζοντας όλες τις άλλες τροφές. Τότε, εμφανίστηκε ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων στον Πατριάρχη Ευδόξιο και του φανέρωσε το σχέδιο του αυτοκράτορα, δίνοντας ως λύση τροφής τα κόλλυβα.
Γιατί τα υλικά πρέπει να είναι εννιά
Τα κόλλυβα αποτελούνται από 9 υλικά γιατί εννέα ήταν και οι τάξεις των αγγέλων. Το κάθε υλικό συνοδεύεται από τον δικό του συμβολισμό.
Σιτάρι: το κύριο συστατικό των κόλλυβων είναι το σιτάρι, το οποίο είναι κατά κανόνα βρασμένο και συμβολίζει τη γη και τους ανθρώπους που δεν είναι εν ζωή.
Ρόδι: το δεύτερο υλικό είναι το ρόδι και συμβολίζει τα ελέη και τη λαμπρότητα του Παραδείσου.
Ζάχαρη: το επόμενο συστατικό που συμπεριλαμβάνεται στα κόλλυβα είναι η ζάχαρη και φανερώνει τη γλυκύτητα του Παραδείσου.
Σταφίδες: οι σταφίδες είναι το τέταρτο υλικό που δείχνει την Άμπελο, δηλαδή τον Χριστό.
Μαϊντανός: ο μαϊντανός είναι ένα ακόμη υλικό που συμβολίζει την ανάπαυση «εν τόπω χλοερώ».
Τριμμένη φρυγανιά ή σουσάμι: τα δύο αυτά υλικά δηλώνουν το χώμα.
Κανέλα: η κανέλα είναι ένα από τα βασικά υλικά που χρησιμοποιείται στα κόλλυβα και υποδηλώνει την ευωδία και τα διάφορα αρώματα
Αμύγδαλα: τα αμύγδαλα συμβολίζουν την ευγονία και τη ζωή που διαιωνίζεται με τους απογόνους.
Ασημένια και λευκά κουφέτα: το τελευταίο συστατικό είναι τα ασημένια και λευκά κουφέτα που συμβολίζουν τα αναλλοίωτα οστά μετά τη φθορά του σώματος.
Ο στολισμός των κόλλυβων και του δίσκου έχουν ιδιαίτερη αξία. Υπηρετεί τον χριστιανικό συμβολισμό και με τη χαρμόσυνη νότα, προσπαθεί να ανακουφίσει τη θλίψη και τον πόνο της απώλειας ενός ανθρώπου.
Η διακόσμηση μπορεί να γίνει είτε με ρόδι, είτε με αμύγδαλα είτε με κουφέτα. Επίσης, χρησιμοποιούνται διάφορες σφραγίδες και στένσιλ, συνήθως ξύλινα για να αποτυπώσουν στο κέντρο των κόλλυβων το Σταύρο ή άλλο χριστιανικό σύμβολο.
Δείτε ακόμα:
- Λούτσα: 15χρονος σκοτώθηκε σε τροχαίο – Εκτινάχθηκε από το αυτοκίνητο
- Καρυστιανού για αγροτικό συλλαλητήριο: «Η κοινωνία μίλησε: ΚΑΘΑΡΣΗ παντού»
