ΑΡΧΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ Η δολοφονία της Υπατίας ήταν έγκλημα πολιτικό και όχι θρησκευτικό

Η δολοφονία της Υπατίας ήταν έγκλημα πολιτικό και όχι θρησκευτικό

Συχνά οι πολέμιοι του Χριστιανισμού, και μάλιστα της Ορθοδοξίας, επικαλούνται τη δολοφονία της φιλοσόφου Υπατίας για να δυσφημήσουν τον Χριστιανισμό και μάλιστα τον μεγάλο Πατέρα της Εκκλησίας Κύριλλο (†444).

  • Από τον π.
    Γεώργιο Δ. Μεταλληνό

Η γέννηση της Υπατίας τοποθετείται μεταξύ του 355 και του 370 μ.Χ., ο δε μαρτυρικός θάνατός της επήλθε το 414. Υπήρξε μεγάλη μαθηματικός και φιλόσοφος, θυγατέρα του επίσης σπουδαίου Ελληνα μαθηματικού και αστρονόμου Θέωνος στην Αλεξάνδρεια. Η Υπατία εισήλθε στον Νεοπλατωνισμό, που, ως γνωστόν, ήταν ένα είδος θρησκείας, διακρίθηκε δε ως σπουδαία διδάσκαλος και ηθική προσωπικότητα. Ωστόσο η φαντασιακή εικόνα που έχουμε για τη φιλόσοφο μέσω της λογοτεχνικής αυθαιρεσίας συσκοτίζει την ιστορική αλήθεια, τροφοδοτώντας μια λαϊκίζουσα αντιχριστιανική φιλολογία. Ρητά δε καταγγέλλεται ότι «κατακρεουργήθηκε […] από το μαινόμενο χριστιανικό πλήθος της Αλεξάνδρειας, τῇ προτροπῇ (sic) του Πατριάρχου Κυρίλλου».

Την υπόθεση έχει φωτίσει σε πολύ μεγάλο βαθμό η διδακτορική διατριβή της Μaria Dzielska, που έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά (Γ. Κουσουνέλος). Κατά τη συγγραφέα και δόκιμη επιστήμονα, βασική πηγή, εγγύτερα στην εποχή, είναι ο ιστορικός Σωκράτης (5ος αι.), που τον ονομάζει «η πλέον αξιόπιστος πηγή». Αλλά και ο θεολόγος πανεπιστημιακός καθηγητής Βλάσιος Φειδάς λέγει για τον Κύριλλο ότι «διακρινόταν για την ορμητικότητα, τον υπερβολικό ζήλο και το αγωνιστικό πάθος», που «τον οδήγησαν ορισμένες φορές σε ακραίες ή περιττές ενέργειες», του καταλογίζει δε «τη μη παρεμπόδιση της δολοφονίας της φιλοσόφου Υπατίας», όχι όμως και την ηθική αυτουργία, διότι πράγματι δεν υπήρχε.

Η δολοφονία της φιλοσόφου δεν μπορεί να ερμηνευτεί αν δεν γνωρίζει κάποιος το πολιτικοκοινωνικό κλίμα που επικρατούσε στην Αλεξάνδρεια τον 5ο αιώνα. Ο Σωκράτης επαινεί την Υπατία για την παιδεία της και οι χριστιανοί την εκτιμούσαν, όπως ο παλαιός μαθητής της Συνέσιος, εθνομάρτυρας Επίσκοπος Πτολεμαΐδος. Υπήρχε όμως ένταση στη σχέση Χριστιανών και Ιουδαίων, τροφοδοτούμενη από το τρίτο πολυπληθές στοιχείο της πόλης, τους Ελληνες. Ο ύπαρχος Ορέστης, Ελληνας και μάλλον χριστιανός, δεν διατηρούσε φιλική σχέση με τον Επίσκοπο Κύριλλο και ευνοούσε τους Εβραίους. Η Αλεξάνδρεια μαστιζόταν από τις συχνές στάσεις, που δεν σταματούσαν, κατά τον ιστορικό, «δίχα αίματος». Σε αυτό το μόνιμα ταραγμένο κλίμα, η δολοφονία κάποιου προσώπου δεν ήταν σπάνιο γεγονός.

Ήταν, εξάλλου, μόνιμη η αντίθεση μεταξύ Κυρίλλου και Ορέστη, που την ενίσχυαν οι Εβραίοι. Στο πλευρό του Κυρίλλου ήταν οι ζηλωτές μοναχοί της Νιτρίας, που απεχθάνονταν τον Ορέστη ως «Έλληνα», δηλαδή ειδωλολάτρη. Ενας μοναχός (Αμμώνιος) χτύπησε με λίθο στο κεφάλι τον Ορέστη και προκλήθηκε στάση. Ο Αμμώνιος δικάστηκε από τον ύπαρχο και πέθανε στα βασανιστήρια. Ο Κύριλλος τον κήδευσε με τιμές μάρτυρος, υποθάλποντας έτσι την αντίθεση, μολονότι «οι σωφρονούντες» Χριστιανοί έλεγξαν τον Κύριλλο.

Σε αυτό το κλίμα έλαβε χώρα και το επεισόδιο της Υπατίας. Συνδεόταν φιλικά με τον Ορέστη, τον επισκεπτόταν συχνά και κατηγορήθηκε από Χριστιανούς ότι εκείνη εμπόδιζε τη συμφιλίωση του Ορέστη με τον Κύριλλο. Έτσι οργανώθηκε συνωμοσία εναντίον της και ένας μαινόμενος «χριστιανικός» όχλος την κατέβασε από την άμαξα και την κατακρεούργησε με όστρακα. Ξεσχίζοντας δε τα μέλη του σώματός της, τα έκαψαν. Το συμπέρασμα του ιστορικού Σωκράτη είναι τιμητικό για τη Χριστιανοσύνη: «Αλλότριον παντελώς των φρονούντων τα Χριστού φόνοι και μάχαι και τα τούτοις παραπλήσια».

Υπόβαθρο, λοιπόν, της δολοφονίας ήταν η βούληση των Χριστιανών να συμμαχήσουν με τον Ορέστη και το ελληνικό στοιχείο της πόλεως, αλλά αυτή τη συμμαχία, κατά μία φήμη, εμπόδιζε η Υπατία. Ο Κύριλλος αδιαφόρησε για την τύχη της Υπατίας λόγω της δυσαρέσκειάς του για τη φιλική σχέση της με τον φιλοεβραίο Ορέστη. Δεν ήταν όμως ο ηθικός αυτουργός της δολοφονίας.

Το επιστημονικά θεμελιωμένο συμπέρασμα της Dzielska είναι ότι επρόκειτο για μια πολιτική δολοφονία που προκλήθηκε από τις μακροχρόνιες διαμάχες στην Αλεξάνδρεια και δεν έχει σχέση με δήθεν αντιπαγανιστική πολιτική του Κυρίλλου. Δεν καταδίωκε τους ειδωλολάτρες, διότι τον ενδιέφεραν περισσότερο οι αιρετικοί και οι πολέμιοι του χριστιανισμού Εβραίοι. Διακρίθηκε δε στο ζήτημα των αιρετικών ως μεγάλος Πατέρας της Εκκλησίας. Μεταξύ του 420 και του 430, αρκετό δηλαδή χρόνο μετά τον θάνατο της Υπατίας, συνέγραψε το έργο του «Κατά Ιουλιανού» (αντιπαγανιστικό), αντικρούοντας τον Ιουλιανό τον Αποστάτη (†363).

Οι Χριστιανοί όμως δεν έπαυσαν να τιμούν την Υπατία. Ο μεγάλος δε μαθητής της Συνέσιος, Επίσκοπος αυτός, άφησε μιαν ανεκτίμητη πληροφορία, ότι η Υπατία είχε εκφράσει την επιθυμία να γίνει χριστιανή («ποθώ γαρ χριστιανή αποθανείν» φέρεται ότι του είπε). Ο Συνέσιος, μάλιστα, μετά τον θάνατο της Υπατίας ενήργησε για τη συμφιλίωση του Κυρίλλου με τον Ορέστη και τη σύγκληση τοπικής Συνόδου (25/11/414), στην οποία ο Συνέσιος παρουσίασε επιστολή της Υπατίας με την παραπάνω δήλωσή της. Επρόκειτο δε να βαπτιστεί κατά το Σάββατο του έτους εκείνου. Κατά τον συγγραφέα Β. Μυρσιλίδη, η Σύνοδος αποφάσισε την ανακήρυξη της Υπατίας σε Αγία, καθιερώνοντας τον εορτασμό της στις 25 Νοεμβρίου. Το όνομα δε Υπατία μεταβλήθηκε σε Αικατερίνη (αεί καθαρά). Πράγματι, κατά το Συναξάριο της Κωνσταντινουπόλεως (10ος αι.), στις 12 Ιουλίου και κατά τον Αγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, στον Βόσπορο υπήρχε Μοναστήρι της Αγίας Υπατίας, αμφισβητείται όμως η σχέση της με την Αγία Αικατερίνη, που μαρτύρησε το 305.

Όλα αυτά εκφράζουν την προσπάθεια των Χριστιανών Ελλήνων για τη δικαίωση της Υπατίας, διότι δεν έπαυσαν ποτέ να τη θαυμάζουν, τιμώντας τον μαρτυρικό θάνατό της. Η δε βυζαντινή γραμματεία αφιερώνει συχνά σε αυτήν τιμητικές αναφορές (Μ. Φώτιος, Ι. Ψελλός), ώστε να αποβεί θρυλικό πρόσωπο.

Ακολουθήστε μας στο Facebook και μείνετε πάντα ενημερωμένοι!

 

ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Ολες οι αλλαγές στο Στρατό – Τι θα γίνει με τη θητεία

Εντονη κινητικότητα παρατηρείται το τελευταίο διάστημα στο υπουργείο Εθνικής Αμυνας, καθώς φαίνεται ότι έχει μπει σε πρώτο πλάνο από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου...

«ΒΟΜΒΕΣ»: Δείτε τι περιμένει Κωστόπουλο, Κύρτσο, Καρούζο, Βωβό και Γαβαλά τον Σεπτέμβριο

Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για πολλούς από τους επώνυμους αυτής της χώρας, που μετά τα... μπάνια του λαού θα δουν τις πολυτελής βίλες ή...

Δείτε τους Χάρτες διχοτόμησης της Κυπριακής ΑΟΖ που «κατασκεύασε» η Τουρκία

Αποφασισμένη να διαλύσει την κυπριακή ΑΟΖ είναι η Τουρκία, σύμφωνα με δημοσίευμα του sigmalive.com, που παρουσιάζει τους χάρτες με τα πλάνα της Αγκυρας.Όπως αποκαλύπτει...

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Ορκίστηκαν στην Αθήνα και μετά… άφησαν στην Ακαδημία Πλάτωνος τα σκουπίδια τους!

Όσο καλή διάθεση και να υπάρχει, όσες δεσμεύσεις και να πάρει μια δημοτική αρχή, ο «Έλληνας» δεν αλλάζει. Αφού χειροκρότησαν θερμά  στη τελετή ορκωμοσίας...

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Εξαφάνισαν από την Άμεση Δράση τους σαρωτές κλεμμένων οχημάτων

Περίπου το έτος 2009, το Υπουργείο Δημόσιας Τάξης αποφάσισε να δώσει στην άμεση δράση ένα πολύ δυνατό όπλο για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Κατόπιν...

ΒΟΜΒΑ: Οι Αμερικανοί είχαν φυγαδεύσει το δεξί χέρι του Χίτλερ που είχε σχεδιάσει τους θαλάμους αερίων!

Μια ιστορία του Β Παγκοσμίου Πολέμου, που μέχρι τώρα ήταν σενάριο και μάλιστα επιστημονικής φαντασίας για κάποιους, έρχεται να επιβεβαιώσει το δεύτερο κρατικό κανάλι...

Η Νατάσα «πρόδωσε» το… μυστικό του Καραμανλή (φωτό)

Στην Κάρπαθο για διακοπές βρίσκεται η οικογένεια του Κώστα Καραμανλή και χθες... ανέβηκε στον Όλυμπο, έναν οικισμό ιδιαίτερου αρχιτεκτονικού κάλλους που βρίσκεται στα βόρεια...

ΔΗΛΩΣΗ ΒΟΜΒΑ: Ερχονται και στην Ελλάδα θάνατοι από το ηλεκτρονικό τσιγάρο!

Μια δήλωση - βόμβα, μετά τον πρώτο επίσημα καταγεγραμμένο θάνατο από το ηλεκτρονικό τσιγάρο, έκανε ο  πρόεδρος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Υγείας για...

ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ: Λαβράκια έβγαλε ο εισαγγελέας για τα… πλαστά απολυτήρια με τη μέθοδο homeschooling

Φαίνεται πως η έρευνα που ξεκίνησε η δικαιοσύνη μετά από καταγγελίες για μαθητές που σε συνεργασία με ιδιωτικό σχολείο έπαιρναν απολυτήρια από το...σπίτι έβγαλε...

Η Γιάννα Τερζή χαλαρώνει και ο αντρικός πληθυσμός… ταράζεται!

Πλημμυρίζει καθημερινά από φωτογραφίες των διάσημων το Instagram, οι οποίοι περνούν στιγμές χαλάρωσης, σε διάφορα μέρη της Ελλάδας.Τις καλοκαιρινές διακοπές της απολαμβάνει και η...

Η Μυρτώ Αλικάκη βουτά στα βαθιά με άψογο στιλ! (video)

Η «Αναστασία» μεγάλωσε και πλέον έχει τα δικά της παιδιά!Για τη Μυρτώ Αλικάκη ο λόγος, η οποία αυτόν τον καιρό βρίσκεται στην Κρήτη, όπου...

Το ακαταμάχητο λευκό μαγιό της Κωνσταντίνας Σπυροπούλου

Η Κωνσταντίνα Σπυροπούλου ξέρει πώς να ταράξει τα νερά είτε στο χώρο της showbiz είτε με τα καυτά μαγιό της.Η παρουσιάστρια, η οποία βρίσκεται σε...

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ: Νέος χάρτης – σοκ με τη Μεγάλη Αλβανία

Το βρώμικο σχέδιο που στήνεται στα Βαλκάνια, με στόχο να δημιουργηθεί η «Μεγάλη Αλβανία», υλοποιείται βήμα - βήμα και θα ξυπνήσουμε ένα πρωί και...

Τραγικό! Σκύλος «έφαγε» 11χρονο! – «Εξαφανίστηκε» η ιδιοκτήτριά του (video)

Ένας 11χρονος στο Αχλάδι της Εύβοιας, τραυματίστηκε από επίθεση σκύλου το βράδυ της Πέμπτης, ενώ έκανε ποδήλατο με φίλους του στον παραλιακό δρόμο της...

Τα ζώδια σήμερα Σάββατο 24 Αυγούστου

ΚΡΙΟΣ: Αρχίστε να βλέπετε πιο καθαρά αυτά που έχετε ανάγκη, θέτοντας καινούργιες προτεραιότητες. Θα βρεθείτε μπροστά σε διλήμματα που θα σας εξαναγκάσουν να πάρετε...

Σεισμός τρόμαξε τα Βόρεια Προάστια

Ακόμη και ένα σεισμός μεγέθους 2,6 R είναι ικανός να τρομάξει τους Αθηναίους. Και ιδιαίτερα όταν συμβαίνει μετά τα μεσάνυχτα. Συγκεκριμένα ασθενής σεισμική δόνηση...

Βελόπουλος κατά Μαρινάκη για τις βρώμικες επιθέσεις που του κάνουν Βήμα και Νέα!

Σκληρή επίθεση στον επιχειρηματία Βαγγέλη Μαρινάκη, κάνει ο Κ. Βελόπουλος.Με ανακοίνωσή του τονίζει ότι: «Το πρόβλημα με τις βρώμικες επιθέσεις από τις εφημερίδες...

Πολύ κλάμα… αντί να προσγειωθεί στο αεροπλανοφόρο έπεσε στη θάλασσα

Ένα απίστευτο βίντεο κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, με το τραγικό λάθος σε προσγείωση αεροπλάνου, που αντί να προσνηωθεί στο βρετανικό αεροπλανοφόρο λίγο έλειψε να πέσει...

ΣΧΟΛΙΑ

Tο newsbreak.gr δημοσιεύει άμεσα κάθε σχόλιο. Ωστόσο δεν υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Σχόλια με ύβρεις διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Καζάνι που βράζει ο στρατός στην Τουρκία – Παραιτήσεις στρατηγών

Καζάνι που βράζει είναι ο τουρκικός στρατός. Το βαθύ κράτος αντιδρά στις επιλογές του...

ΙΣΠΑΝΙΑ: Επτά άνθρωποι (ανάμεσά τους και δυο παιδιά) έχασαν τη ζωή τους από τη...

Τραγικός ήταν τελικά ο απολογισμός από την τραγωδία στον αέρα στην Ισπανία. Ο τελικός...

Νέες αποκαλύψεις: Ο Πρίγκηπας Αντριου είχε αδυναμία στο μασάζ από Ρωσίδες

Μπορεί ακόμη και ο Βρετανός Πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον να συντάσσεται με τη γραμμή του...

ΑΕΚ: Ο Μελισσανίδης τελείωσε Καρντόσο – Παραιτήθηκε ο Λυμπερόπουλος

Όπως είχε γράψει το newsbreak το παιχνίδι με την Ξάνθη ήταν η τελευταία ευκαιρία...

Τους… συνέλαβαν να ανταλλάσσουν παθιασμένα φιλιά! Ποιοι είναι;

Μετά το γάμο στην ιστορική θαλαμηγό του Αριστοτέλη Ωνάση, η Χάιντι Κλουμ και ο...

Ηθοποιοί από… χρυσάφι! Δείτε τη δεκάδα με τους πιο «ακριβοπληρωμένους»

Τη λίστα με τους πιο ακριβοπληρωμένους ηθοποιούς για το 2019 δημοσίευσε πρόσφατα το  Forbes...

ΑΕΚ-Ξάνθη 1-2 (τελικό)

Οι δύο ομάδες πήγαν στα αποδυτήρια ισόπαλες 0-0, με την ΑΕΚ να αγωνίζεται με...

Ο Υποδιοικητής του ΕΦΚΑ που θα… χρεωθεί τα αναδρομικά

Τη θέση του υποδιοικητή στον ΕΦΚΑ αναλαμβάνει και τυπικά μέσα στην εβδομάδα ο δικηγόρος...

Λαδώθηκε (κυριολεκτικά) για να ξεγλιστρήσει από τη… φυλακή!

Τρόφιμος φυλακών στην Πορτογαλία χρειάστηκε να λαδώσει, με σκοπό να αποδράσει. Όχι όμως με...

Χαλαρά ο ΠΑΟΚ 2-1 τον Παναιτωλικό

Με το μυαλό του στη ρεβάνς με τη Σλόβαν Μπρατσισλάβας αγωνίστηκε ο ΠΑΟΚ κόντρα...