Σε μια δραματική τροπή των γεγονότων στη Μέση Ανατολή, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την ακύρωση των προγραμματισμένων στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν. Ο Αμερικανός ηγέτης ισχυρίστηκε ότι η ηγεσία του Ιράν «ενέκρινε» ένα προσχέδιο συμφωνίας, το οποίο προβλέπει την παράταση της εκεχειρίας, την επαναλειτουργία του στρατηγικής σημασίας Στενού του Ορμούζ, καθώς και την έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εμφανιστεί πολλές φορές στο παρελθόν αισιόδοξος για την επίτευξη μιας συμφωνίας και ενώ το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Fars έσπευσε να διαψεύσει τους τελευταίους ισχυρισμούς του, οι διπλωματικές διεργασίες φαίνεται πως βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το Axios, επικαλούμενο τρεις πηγές που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες, τα βασικά κενά ανάμεσα στις δύο πλευρές μειώθηκαν σημαντικά κατά τις επαφές που είχαν Ιρανοί αξιωματούχοι με διαμεσολαβητές από το Κατάρ.
Οι ισχυρισμοί του Ντόναλντ Τραμπ στο Truth Social
Η επίσημη τοποθέτηση του Αμερικανού Προέδρου έγινε μέσω της πλατφόρμας Truth Social, όπου εξήγησε το σκεπτικό της απόφασής του να αναστείλει τη στρατιωτική δράση. Συγκεκριμένα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε: «Βάσει του γεγονότος ότι οι συζητήσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έχουν φτάσει στο ανώτατο επίπεδο της ιρανικής ηγεσίας και έχουν εγκριθεί, εγώ, ως Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ακύρωσαν τις προγραμματισμένες επιθέσεις και βομβαρδισμούς κατά του Ιράν για απόψε».
Στη συνέχεια της ανάρτησής του, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ υποστήριξε ότι τα τελικά σημεία της εν λόγω συμφωνίας έχουν, «τόσο σε σύλληψη όσο και σε μεγάλη λεπτομέρεια, εγκριθεί από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη». Σύμφωνα με τον ίδιο, στα μέρη αυτά περιλαμβάνονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ, η Τουρκία, το Πακιστάν, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, η Ιορδανία και η Αίγυπτος. Ωστόσο, κατέστησε σαφές ότι η πίεση προς την Τεχεράνη δεν αίρεται πλήρως, προσθέτοντας χαρακτηριστικά: «Ο ναυτικός αποκλεισμός θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ μέχρι να οριστικοποιηθεί αυτή η συμφωνία — ο χρόνος και ο τόπος της υπογραφής θα ανακοινωθούν σύντομα».
Η ιρανική διάψευση και το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Στον αντίποδα, η Τεχεράνη κράτησε σαφείς αποστάσεις από τις θριαμβευτικές ανακοινώσεις της Ουάσινγκτον. Το ημιεπίσημο ειδησεογραφικό πρακτορείο Fars, το οποίο διατηρεί στενούς δεσμούς με τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, επικαλέστηκε μια καλά ενημερωμένη πηγή από το περιβάλλον της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, η οποία ξεκαθάρισε ότι «δεν έχει εγκριθεί κανένα κείμενο για ένα προκαταρκτικό μνημόνιο κατανόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Παρά τη δημόσια άρνηση, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν σε έντονους ρυθμούς μέχρι αργά το βράδυ στην ιρανική πρωτεύουσα. Ο απεσταλμένος του Κατάρ, Αλί Αλ-Θαουάντι, και ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, κατέβαλαν μεγάλες προσπάθειες για να γεφυρώσουν τις διαφορές που χωρίζουν τις δύο πλευρές. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι οι διαμεσολαβητές του Κατάρ και οι Ιρανοί διπλωμάτες πίστευαν ότι είχαν καταφέρει να διαμορφώσουν ένα κοινά αποδεκτό κείμενο, το οποίο θα μπορούσε να γίνει δεκτό και από την αμερικανική κυβέρνηση.
Τα τρία ακανθώδη ζητήματα και η εκκρεμότητα της τελικής έγκρισης
Η σύγκλιση που επιτεύχθηκε αφορούσε τη μείωση των αποστάσεων σε τρία συγκεκριμένα και εξαιρετικά κρίσιμα ζητήματα. Το πρώτο και σημαντικότερο για την Τεχεράνη αφορά τον μηχανισμό με τον οποίο θα γίνει η αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν στο εξωτερικό. Το δεύτερο ζήτημα αφορά τις ακριβείς ρυθμίσεις για την ασφαλή επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, ενώ το τρίτο αφορά το πλαίσιο και τον τρόπο διεξαγωγής των συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα των εξήντα ημερών.
Αν και Ιρανοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν αρκετές ξένες κυβερνήσεις ότι οι συνομιλίες οδήγησαν σε μια κατ’ αρχήν συμφωνία, η οριστικοποίησή της παραμένει μετέωρη, καθώς ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ δεν έχει δώσει ακόμα την τελική του έγκριση.
Το κλίμα καχυποψίας πάντως παραμένει έντονο, καθώς τόσο οι Ιρανοί όσο και οι Καταριανοί τόνισαν ότι οι προηγούμενες νυχτερινές αμερικανικές επιθέσεις επιβάρυναν την κατάσταση και ενίσχυσαν τις αμφιβολίες της Τεχεράνης. Λίγο νωρίτερα άλλωστε, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απειλήσει δημόσια ότι οι ΗΠΑ θα «χτυπούσαν το Ιράν ΠΟΛΥ ΣΚΛΗΡΑ ΑΠΟΨΕ», επιβεβαιώνοντας για άλλη μια φορά την ευμετάβλητη φύση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, η οποία στο παρελθόν έχει οδηγήσει αρκετές φορές σε κατάρρευση των συνομιλιών λίγο πριν από την τελική υπογραφή.
Δείτε επίσης:
- Τραμπ: Έχουμε συμφωνία με το Ιράν – Ακυρώνονται οι βομβαρδισμοί
- Πτώση στις τιμές του πετρελαίου μετά την ανακοίνωση Τραμπ για συμφωνία με το Ιράν
