Σε τροχιά πλήρους ανατροπής βρίσκεται το γεωπολιτικό σκηνικό στη Μέση Ανατολή, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν να πλησιάζουν όσο ποτέ άλλοτε στην υπογραφή μιας ιστορικής συμφωνίας ειρήνης. Παρά τις έντονες διπλωματικές αναταράξεις, τις αντικρουόμενες διαρροές και τις εσωτερικές πιέσεις, το κλίμα που μεταφέρεται τόσο από την Ουάσιγκτον όσο και από την Τεχεράνη δείχνει ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πλέον στην τελική ευθεία για την οριστικοποίηση ενός Μνημονίου Κατανόησης (MoU) που θα μπορούσε να υπογραφεί ακόμη και εντός των επόμενων 24ώρων.
Σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις του Πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, το τελικό και αμοιβαία αποδεκτό κείμενο της ειρηνευτικής συμφωνίας έχει ήδη οριστικοποιηθεί. Το Ισλαμαμπάντ, λειτουργώντας ως διαμεσολαβητής, συνεργάζεται στενά και με τις δύο πλευρές για τα επόμενα βήματα της διαδικασίας, με τον Σαρίφ να τονίζει ότι η ειρήνη δεν ήταν ποτέ τόσο κοντά και να καταγγέλλει μια οργανωμένη «εκστρατεία παραπληροφόρησης» από κύκλους που επιθυμούν να τορπιλίσουν τις συνομιλίες.
Οι βασικοί όροι, οι γεωστρατηγικές προβλέψεις και το Πυρηνικό Πρόγραμμα
Το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης περιλαμβάνει εξαιρετικά κρίσιμες παραμέτρους για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή. Ανώτατος κυβερνητικός αξιωματούχος των ΗΠΑ και ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, επιβεβαίωσαν τα βασικά σημεία που έχουν κλειδώσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων:
- Ναυσιπλοΐα και Λιμάνια: Προβλέπεται το πλήρες άνοιγμα των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ, καθώς και η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού από τα ιρανικά λιμάνια.
- Τερματισμός Εχθροπραξιών: Υπάρχει ρητή δέσμευση για κατάπαυση του πυρός και τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα ανοιχτά μέτωπα της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, με την Τεχεράνη πάντως να ξεκαθαρίζει ότι «δεν θα αφήσει ποτέ τον Λίβανο μόνο του».
- Κυριαρχία και Μη Επίθεση: Οι δύο χώρες δεσμεύονται να σεβαστούν την εθνική κυριαρχία η μία της άλλης και να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές τους υποθέσεις. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον αναλαμβάνει την υποχρέωση να μην ξεκινήσει πόλεμο και να μην χρησιμοποιήσει απειλές κατά του Ιράν.
- Διαχείριση Πυρηνικού Υλικού: Το κείμενο περιλαμβάνει τη μεταφορά εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού εκτός Ιράν, με τις λεπτομέρειες για την καταστροφή και την απομάκρυνσή του να έχουν ήδη συμφωνηθεί, ενώ θεσπίζεται και ένα αυστηρό καθεστώς διεθνών επιθεωρήσεων.
Στο κρίσιμο πυρηνικό ζήτημα, ο Αμπάς Αραγτσί διευκρίνισε ότι η διαπραγμάτευση έχει χωριστεί σε δύο φάσεις. Οι τρέχουσες αμερικανικές απαιτήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα δεν έγιναν αποδεκτές από την Τεχεράνη σε αυτή την πρώτη φάση, με αποτέλεσμα το ζήτημα αυτό να μετατεθεί επισήμως για το επόμενο στάδιο των συνομιλιών, ως ένα πρώτο αλλά σταθερό βήμα για να διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Το οικονομικό «μπλόκο» των ΗΠΑ και η στάση του Ισραήλ
Μία από τις μεγαλύτερες εστίες έντασης των τελευταίων ωρών αφορούσε το οικονομικό σκέλος της συμφωνίας. Η Ουάσιγκτον ξεκαθάρισε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι το Ιράν δεν πρόκειται να λάβει κανένα άμεσο οικονομικό όφελος ή δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα περιουσιακά στοιχεία με μόνη την υπογραφή του κειμένου.
Η χαλάρωση των οικονομικών κυρώσεων και οι οικονομικές ανταμοιβές θα παρασχεθούν σταδιακά και θα εξαρτηθούν απόλυτα από τη συνέπεια που θα επιδείξει η Τεχεράνη στην εφαρμογή των δεσμεύσεών της. Η αμερικανική πλευρά διεμήνυσε ότι η φόρμουλα που θα ακολουθηθεί είναι «όσο περισσότερο ανταποκρίνεται το Ιράν, τόσο περισσότερα οφέλη θα εισπράττει».
Όσον αφορά τις έντονες ανησυχίες που εκφράζονται για τη στάση του Τελ Αβίβ, ανώτατοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου εμφανίζονται απόλυτα καθησυχαστικοί. Εκφράζουν τη βεβαιότητα ότι η κυβέρνηση του Ισραήλ θα συνταχθεί πλήρως με την ειρηνευτική συμφωνία και θα μείνει ικανοποιημένη, μόλις λάβει και αναλύσει το πλήρες περιεχόμενο και τους ακριβείς όρους των γραπτών κειμένων.
Το διπλωματικό θρίλερ με τις δηλώσεις Τραμπ και των Ιρανών
Η διαδικασία χαρακτηρίζεται από εξαιρετική ρευστότητα, καθώς οι ηγέτες των δύο χωρών προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην εγχώρια δυσπιστία και την ανάγκη για επίτευξη συμφωνίας. Ο βασικός διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχαμάντ Γκαλιμπάφ, έστειλε ένα αυστηρό μήνυμα μέσω των δηλώσεών του, τονίζοντας ότι οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται πρέπει να τηρηθούν στο ακέραιο, χωρίς «αν», «αλλά» και δικαιολογίες.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε τηλεφωνική του συνέντευξη στο Axios, δήλωσε ότι η υπογραφή μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα στο Σαββατοκύριακο ή το αργότερο έως τη Δευτέρα. Ο Τραμπ χαρακτήρισε «πολύ θετική» την τελευταία τοποθέτηση του Αραγτσί, παρά το γεγονός ότι λίγες ώρες νωρίτερα είχε εξαπολύσει σφοδρή επίθεση κατά των ιρανικών κρατικών ΜΜΕ για διασπορά ψευδών ειδήσεων σχετικά με τα παγωμένα κεφάλαια.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος ισχυρίστηκε μάλιστα ότι η ιρανική πλευρά τού ζήτησε ιδιωτικά συγγνώμη για τις ανακρίβειες που μεταδόθηκαν, επιμένοντας ότι η διαδικασία βρίσκεται πλέον στην τελική της ευθεία και ότι το κείμενο που έχει διαμορφωθεί ικανοποιεί πλήρως τα στρατηγικά συμφέροντα και των δύο κρατών.
Δείτε επίσης:
- Πρωθυπουργός Πακιστάν για συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ: «Η ειρήνη ποτέ δεν υπήρξε πιο κοντά»
- Αραγτσί: «Μια συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν ήταν ποτέ τόσο κοντά»
- Βανς: «Ο πρόεδρος θα μας εξασφαλίσει ένα καλό αποτέλεσμα – με τον έναν ή τον άλλον τρόπο»
