Σε μια κίνηση που αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τις εξελίξεις γύρω από το πυρηνικό του πρόγραμμα, το Ιράν φέρεται να έχει ενισχύσει σημαντικά τις οχυρώσεις στις εγκαταστάσεις όπου φυλάσσεται το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε επιχείρηση ανάκτησης ή μεταφοράς του υλικού.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του CNN, η Τεχεράνη προχώρησε τις τελευταίες εβδομάδες σε εκτεταμένες εργασίες προστασίας των πυρηνικών εγκαταστάσεων, μεταβάλλοντας δραστικά τα δεδομένα που ίσχυαν μόλις έναν μήνα νωρίτερα. Τότε, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και στρατιωτικής επιχείρησης με στόχο την κατάσχεση του αποθέματος ουρανίου, το οποίο υπολογίζεται σε περίπου μισό τόνο υψηλά εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού.
Το ουράνιο στο επίκεντρο των αμερικανοϊρανικών επαφών
Το ζήτημα του αποθέματος ουρανίου έχει εξελιχθεί σε βασικό σημείο των συνομιλιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει να διασφαλίσει ότι το συγκεκριμένο υλικό δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στο μέλλον για στρατιωτικούς σκοπούς, ενώ παράλληλα το συνδέει με τις ευρύτερες προσπάθειες αποκλιμάκωσης της κρίσης στην περιοχή και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος ενημέρωσε δημοσιογράφους την Παρασκευή, υποστήριξε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια συμφωνία που θα προέβλεπε την παράδοση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το σχέδιο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, θα περιλάμβανε την καταστροφή του υλικού υπό διεθνή επίβλεψη και στη συνέχεια την απομάκρυνσή του από το ιρανικό έδαφος.
Ωστόσο, οι δημόσιες τοποθετήσεις Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, γεγονός που ενισχύει την αβεβαιότητα γύρω από τους πραγματικούς όρους της ενδεχόμενης συμφωνίας.
Οι νέες οχυρώσεις αλλάζουν τα δεδομένα
Οι πληροφορίες που επικαλείται το CNN αναφέρουν ότι το Ιράν έχει καταστήσει την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις εξαιρετικά περίπλοκη. Ακόμη και στην περίπτωση που υπάρξει πολιτική συμφωνία για την απομάκρυνση του ουρανίου, η φυσική ανάκτηση του υλικού εκτιμάται ότι θα απαιτούσε εκτεταμένες τεχνικές εργασίες, βαριά μηχανήματα εκσκαφών και πιθανές επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης.
Η κατάσταση αυτή δεν δυσκολεύει μόνο ένα υποθετικό στρατιωτικό σενάριο, αλλά ακόμη και μια ειρηνική διαδικασία μεταφοράς του υλικού υπό διεθνή εποπτεία.
Ο Scott Roecker, πρώην επικεφαλής του Γραφείου Απομάκρυνσης Πυρηνικού Υλικού της αμερικανικής National Nuclear Security Administration, δήλωσε ότι εφόσον οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, οι νέες οχυρώσεις «θα περιέπλεκαν σημαντικά» οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκτησης του ουρανίου.
Το Ισφαχάν στο επίκεντρο της ανησυχίας
Οι διεθνείς υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος βρίσκεται στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν. Οι ποσότητες φέρονται να έχουν μεταφερθεί σε υπόγειες εγκαταστάσεις και σήραγγες, πολλές από τις οποίες έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν σφραγιστεί μετά τις πρόσφατες εξελίξεις.
Το Ισφαχάν αποτελεί διαχρονικά μία από τις σημαντικότερες εγκαταστάσεις του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο της ανησυχίας τόσο των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και του Ισραήλ, καθώς συνδέεται με κρίσιμες διαδικασίες επεξεργασίας και αποθήκευσης πυρηνικού υλικού.
Το σχέδιο που δεν υλοποιήθηκε ποτέ
Οι νέες κινήσεις της Τεχεράνης φαίνεται να συνδέονται άμεσα με πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας τους προηγούμενους μήνες και ανέφεραν ότι ο αμερικανικός στρατός είχε εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο ειδικής επιχείρησης για την κατάσχεση του ουρανίου.
Σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα, στα μέσα Μαΐου υπήρχε επιχειρησιακό σχέδιο για ανάκτηση του πυρηνικού υλικού, το οποίο τελικά εγκαταλείφθηκε λόγω του υψηλού ρίσκου που συνεπαγόταν μια τέτοια αποστολή στο εσωτερικό του Ιράν.
Παρόμοια σενάρια είχαν συζητηθεί επανειλημμένα στην Ουάσιγκτον στο πλαίσιο των προσπαθειών αποτροπής μιας πιθανής ιρανικής πυρηνικής εξοπλιστικής ικανότητας.
Φόβοι για αδιαφάνεια και δυσκολίες επαλήθευσης
Αναλυτές προειδοποιούν ότι οι νέες συνθήκες μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στην επαλήθευση του πραγματικού μεγέθους του αποθέματος ουρανίου.
Όπως επισημαίνει ο Roecker, σε περίπτωση συμφωνίας η διεθνής κοινότητα πιθανότατα θα ζητήσει από το Ιράν να συγκεντρώσει όλο το πυρηνικό υλικό σε συγκεκριμένο σημείο ώστε να καταγραφεί, να ελεγχθεί και να απομακρυνθεί ή να υποβαθμιστεί ο βαθμός εμπλουτισμού του.
Σε αυτή την περίπτωση, η Τεχεράνη θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι μέρος του υλικού παραμένει εγκλωβισμένο ή μη προσβάσιμο στις οχυρωμένες εγκαταστάσεις, δημιουργώντας νέα ερωτήματα για το κατά πόσο το συνολικό απόθεμα θα μπορούσε να ελεγχθεί πλήρως.
Μια επιχείρηση που θα απαιτούσε εβδομάδες
Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, η απομάκρυνση του πυρηνικού υλικού εκτιμάται ότι θα αποτελέσει μια εξαιρετικά σύνθετη και χρονοβόρα διαδικασία.
Σύμφωνα με ειδικούς, θα απαιτηθεί πιθανότατα η ανάπτυξη εξειδικευμένης κινητής εγκατάστασης επεξεργασίας ουρανίου από την National Nuclear Security Administration των ΗΠΑ, σε συνεργασία με το Oak Ridge National Laboratory στο Τενεσί.
Η διαδικασία θα περιλαμβάνει τεχνικούς ελέγχους, επαλήθευση ποσοτήτων, ασφαλή συσκευασία και μεταφορά, με τους ειδικούς να εκτιμούν ότι θα χρειαστούν εβδομάδες ή και περισσότερο για να ολοκληρωθεί.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αναγνωρίσει δημοσίως τη δυσκολία της επιχείρησης, δηλώνοντας ότι η απομάκρυνση του αποθέματος θα απαιτούσε τουλάχιστον δύο εβδομάδες, ακόμη και υπό ιδανικές συνθήκες.
Δείτε επίσης:
ΗΠΑ: Κατέρριψαν ιρανικά drones παρά την αισιοδοξία για τη συμφωνία
