Τα ζητήματα της Κύπρου και του Αιγαίου έχουν πάψει προ πολλού να αποτελούν απλές διμερείς διαφορές κυριαρχίας ανάμεσα στην Τουρκία και την Ελλάδα, έχοντας πλέον μετατοπιστεί στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ασφάλειας και της γεωπολιτικής σκακιέρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Τη διαπίστωση αυτή κάνει σε ανάλυσή του στο Forbes Τουρκίας ο έγκριτος αναλυτής Μεχμέτ Ογούττσου, ο οποίος εκτιμά ότι η Άγκυρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με την ανάγκη να αναθεωρήσει ριζικά τη στρατηγική της, προκειμένου να προσαρμοστεί στις νέες διεθνείς ισορροπίες.
Όπως εξηγεί ο αρθρογράφος, για δεκαετίες η τουρκική πλευρά αντιμετώπιζε αυτά τα μέτωπα ως μια κλειστή διαμάχη με την Αθήνα ή ως μια εσωτερική πολιτική κόντρα μεταξύ των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Ωστόσο, η δυναμική των τελευταίων ετών άλλαξε άρδην το σκηνικό, καθώς τα ζητήματα αυτά συνδέονται άμεσα με την πολιτική διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμόρφωσε ο πόλεμος στην Ουκρανία, τις ενεργειακές αντιπαραθέσεις στην περιοχή και το μέλλον της νότιας πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, πέρα από την Αθήνα και τη Λευκωσία, καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ατζέντας διαδραματίζουν πλέον ισχυρά κέντρα λήψης αποφάσεων, όπως οι Βρυξέλλες, η Ουάσιγκτον, το Παρίσι και το Τελ Αβίβ, γεγονός που εντάσσει οριστικά το Αιγαίο και την Κύπρο στην περιφερειακή και παγκόσμια γεωπολιτική.
Το ευρωπαϊκό κεκτημένο ως στρατηγικό όπλο της Αθήνας
Στην ανάλυσή του, ο Μεχμέτ Ογούττσου στέκεται ιδιαίτερα στη στρατηγική θέση της Ελλάδας, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά ότι «το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση». Κατά τον ίδιο, το κυριότερο πλεονέκτημα της ελληνικής πλευράς δεν εντοπίζεται στη στρατιωτική της ισχύ, αλλά στην ικανότητά της να εντάσσει τις ελληνοτουρκικές διαφορές στην επίσημη ευρωπαϊκή ατζέντα. Η εξέλιξη αυτή σφραγίστηκε οριστικά με την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, η οποία μετέβαλε τις ισορροπίες, καθιστώντας το Κυπριακό ζήτημα που αφορά άμεσα την ίδια την ευρωπαϊκή οικογένεια.
Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν καταφέρει να παρουσιάζουν τις θέσεις τους για τις θαλάσσιες ζώνες, τα 12 ναυτικά μίλια και το πολιτικό πρόβλημα του νησιού όχι απλώς ως εθνικές διεκδικήσεις, αλλά ως ζητήματα που άπτονται της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, της ασφάλειας των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης και της τήρησης του διεθνούς δικαίου. Στον αντίποδα, η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995 για το casus belli προβάλλεται σταθερά στην Ευρώπη ως μια ευθεία στρατιωτική απειλή εναντίον ενός κράτους-μέλους, παρά το γεγονός ότι η Άγκυρα συνεχίζει να τη θεωρεί ένα αναγκαίο αποτρεπτικό μέτρο που επιβάλλουν οι ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες του Αρχιπελάγους.
Τα όρια της στρατιωτικής ισχύος και η πρόκληση του ΝΑΤΟ
Αναλύοντας τη θέση της χώρας του, ο Ογούττσου προειδοποιεί ότι το διεθνές περιβάλλον γίνεται ολοένα και πιο σύνθετο και ανταγωνιστικό για την Τουρκία, με αποτέλεσμα η επίκληση της στρατιωτικής ισχύος από μόνη της να μην είναι πλέον αρκετή. Το κρίσιμο διακύβευμα για την Άγκυρα δεν εντοπίζεται στο ποια είναι η πάγια πολιτική της, αλλά στο πώς θα καταφέρει να ενισχύσει τη διπλωματική της επιρροή, την οικονομική της δυναμική και τα στρατηγικά της περιθώρια, διαφυλάσσοντας παράλληλα την αποτρεπτική της ικανότητα.
«Το να έχεις δίκιο είναι σημαντικό, όμως στο σημερινό διεθνές σύστημα αυτό δεν αρκεί από μόνο του. Αν δεν μπορείς να στηρίξεις τις θέσεις σου με ισχυρή διπλωματία, οικονομική ισχύ, δημόσια διπλωματία, τεχνολογία και αξιόπιστες συμμαχίες, γίνεται όλο και δυσκολότερο να γίνουν αποδεκτές», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Τούρκος αναλυτής. Το συμπέρασμα της ανάλυσης αναφέρει ότι η επικείμενη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την Τουρκία να ξεδιπλώσει μια σαφώς πιο ενεργητική στρατηγική, καθώς η χώρα οφείλει να επιδιώξει να μην είναι απλώς ένας παίκτης που αντιδρά σπασμωδικά στις εξελίξεις, αλλά μια δύναμη που συνδιαμορφώνει την περιφερειακή ατζέντα.
Δείτε επίσης:
- Νέα σύγκρουση Ισραήλ-ΕΕ εξαιτίας της Κάγια Κάλας – Οργισμένη απάντηση από τον Γεδεών Σάαρ
- Άγκυρα: Συνάντηση Ερντογάν – Κάλας: «Η Τουρκία είναι βασικός εταίρος της ΕΕ»
- Financial Times – Reuters: Ο αυταρχισμός του Ερντογάν απειλεί τη συνοχή του ΝΑΤΟ
- Νετανιάχου σε Ερντογάν: «Ηρέμησε…τα 400 χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έχουν τελειώσει»
