Ο πρόεδρος της Πολωνίας, Κάρολ Ναβρότσκι, άσκησε βέτο σε δύο κυβερνητικά νομοσχέδια που θα εισήγαγαν για πρώτη φορά στη χώρα θεσμικό πλαίσιο αναγνώρισης των ζευγαριών που συμβιώνουν, διατηρώντας την Πολωνία μεταξύ των ελάχιστων κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν αναγνωρίζουν καμία μορφή συμβίωσης ούτε για ετερόφυλα ούτε για ομόφυλα ζευγάρια.
Η απόφαση αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τη μεταρρυθμιστική ατζέντα της κυβέρνησης του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ, η οποία είχε δεσμευθεί να προωθήσει αλλαγές τόσο στα ζητήματα των αμβλώσεων όσο και στα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Τι προέβλεπαν τα δύο νομοσχέδια
Οι δύο προτάσεις νόμου αφορούσαν το «καθεστώς του εγγύτερου προσώπου σε μια σχέση» και τη σύναψη συμφώνου συμβίωσης. Προέβλεπαν ότι δύο ενήλικες, ανεξαρτήτως φύλου, θα μπορούσαν να υπογράφουν ενώπιον συμβολαιογράφου συμφωνία συμβίωσης, η οποία θα καταχωριζόταν στο ληξιαρχείο.
Το νέο πλαίσιο θα ρύθμιζε σειρά πρακτικών ζητημάτων, όπως η κοινή περιουσία, οι διατροφικές υποχρεώσεις, το δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία, η πρόσβαση σε ιατρικές πληροφορίες, η δυνατότητα λήψης αποφάσεων σε περιπτώσεις νοσηλείας, φορολογικές και κληρονομικές διευκολύνσεις, καθώς και δικαιώματα που σχετίζονται με την ταφή ή την κηδεία του ή της συντρόφου.
Τα σχέδια νόμου είχαν εξασφαλίσει σχεδόν καθολική στήριξη από την κυβερνητική συμμαχία, ακόμη και από το συντηρητικό Πολωνικό Λαϊκό Κόμμα (PSL), το οποίο στο παρελθόν είχε απορρίψει ανάλογες πρωτοβουλίες, θεωρώντας ότι θα μπορούσαν να αλλοιώσουν τον θεσμό του γάμου.
Γιατί άσκησε βέτο ο Ναβρότσκι
Παρότι η κυβέρνηση υποστήριζε ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν εξομοίωναν τα σύμφωνα συμβίωσης με τον γάμο, ο Κάρολ Ναβρότσκι υποστήριξε ότι ουσιαστικά δημιουργούν έναν παράλληλο θεσμό οικογενειακού δικαίου.
Σε βιντεοσκοπημένη δήλωσή του ανέφερε ότι οι προτάσεις θεσμοθετούν έναν νέο θεσμό με δικαιώματα αντίστοιχα με εκείνα του γάμου, επικαλούμενος το άρθρο 18 του πολωνικού Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο ο γάμος ορίζεται ως ένωση άνδρα και γυναίκας και τελεί υπό την προστασία του κράτους.
Rząd przedstawiał projekt jako odpowiedź na codzienne problemy osób pozostających w związkach nieformalnych. Tymczasem ustawa wprowadzająca zmienia aż 238 innych ustaw – Prezydent RP Karol Nawrocki. pic.twitter.com/w48Qsv0Qsh
— Kancelaria Prezydenta RP (@prezydentpl) July 17, 2026
«Ως θεματοφύλακας του Συντάγματος, δεν μπορώ να αποδεχθώ μια λύση που θα υπονόμευε το ιδιαίτερο συνταγματικό καθεστώς του γάμου», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Δύσκολη η ανατροπή του βέτο
Για να ανατραπεί το προεδρικό βέτο απαιτείται πλειοψηφία τριών πέμπτων στη Βουλή, κάτι που θεωρείται πολιτικά ανέφικτο, καθώς τα εθνικιστικά και ακροδεξιά κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ήδη ξεκαθαρίσει ότι θα καταψηφίσουν οποιαδήποτε σχετική προσπάθεια.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ είχε αναλάβει την εξουσία το 2023 με δέσμευση για εκτεταμένες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, οι διαφωνίες στο εσωτερικό της κυβερνητικής συμμαχίας, σε συνδυασμό με την ισχυρή συνταγματική δυνατότητα του προέδρου να ασκεί βέτο, έχουν περιορίσει σημαντικά την υλοποίηση αυτών των εξαγγελιών.
Αντιδράσεις κυβέρνησης και οργανώσεων
Η κυβερνητική επίτροπος Ισότητας, Καταρζίνα Κότουλα, κατηγόρησε τον πρόεδρο ότι «γύρισε την πλάτη» σε περίπου δύο εκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε άτυπες σχέσεις, υπογραμμίζοντας ότι η κυβέρνηση θα συνεχίσει να αναζητά τρόπους ώστε τα ομόφυλα ζευγάρια να αποκτήσουν όσο το δυνατόν περισσότερα δικαιώματα.
Παράλληλα, υπενθύμισε ότι, μετά από απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Πολωνία υποχρεούται να αναγνωρίζει γάμους ομόφυλων ζευγαριών που έχουν τελεστεί σε άλλα κράτη-μέλη, γεγονός που δημιουργεί νέα νομικά δεδομένα στη χώρα.
Έντονες ήταν και οι αντιδράσεις της οργάνωσης Campaign Against Homophobia (KPH), η οποία έκανε λόγο για άρνηση ακόμη και των πιο βασικών νομικών δικαιωμάτων προς τα ζευγάρια που δεν μπορούν να παντρευτούν στην Πολωνία, σημειώνοντας ότι το νομοσχέδιο αποτελούσε ήδη μια αρκετά περιορισμένη εκδοχή των αρχικών κυβερνητικών προτάσεων.
Παράλληλα, το Πολωνικό Πρακτορείο Ειδήσεων (PAP) φιλοξένησε δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών που χαρακτήρισαν το βέτο ως εμπόδιο σε θετικές αλλαγές, ενώ ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Άμυνας Βλαντισλάβ Κοσινιάκ-Καμύς υποστήριξε ότι η απόφαση στερεί από εκατομμύρια Πολωνούς βασικές νομικές εγγυήσεις και προστασία.
Την ίδια ώρα, η δημόσια ραδιοφωνία Polskie Radio επισήμανε ότι τα νομοσχέδια δεν αφορούσαν αποκλειστικά τα ομόφυλα ζευγάρια, αλλά κάθε ζευγάρι που συμβιώνει χωρίς γάμο, δίνοντας έμφαση στις πρακτικές διευκολύνσεις που θα προσέφεραν στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.
Δείτε επίσης:
- Λονδίνο: Νεαρός νοίκιασε δωμάτιο μέσω πλατφόρμας – Λίγες ώρες μετά δολοφόνησε την ιδιοκτήτρια
- Ιταλία: Συνελήφθη 17χρονη που φέρεται να σχεδίαζε επίθεση για το ISIS – «Ήθελε να θυσιάσει τη ζωή της για τον Αλλάχ»
- Δανία: Επεκτείνεται η απαγόρευση της μπούρκας σε σχολεία και πανεπιστήμια
