Τόσο η, διαρκείας 30 λεπτών, τηλεφωνική επικοινωνία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Αμερικανό Πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, όσο και η πρόσκληση να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον μόλις το επιτρέψουν οι επιδημιολογικές συνθήκες, είναι ενδεικτικές της στρατηγικής αναβάθμισης της χώρας.
Την ίδια στιγμή, οι προσπάθειες των ΗΠΑ να έλθουν σε κάποια συνεννόηση με την Τουρκία προσκρούουν στην επιμονή του καθεστώτος Ερντογάν να διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους με την Ρωσία και να μην υποχωρεί στο ζήτημα της επιχειρησιακής ανάπτυξης του πυραυλικού συστήματος S-400.
Για τους Αμερικανούς το ζήτημα αυτό της τουρκικής συμπεριφοράς δημιουργεί την ανάγκη στενότερης στρατηγικής συνεργασίας με την Ελλάδα και αξιοποίησης περισσοτέρων βάσεων, προκειμένου να ελέγχεται η έξοδος των στενών του Ελλησπόντου, αλλά και να είναι εξασφαλισμένη η πρόσβαση στον Εύξεινο Πόντο, των πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ.
Είναι χαρακτηριστικές άλλωστε οι αναφορές του Προέδρου Μπάιντεν στον ρόλο της Ελλάδος, ως «κρισίμου συμμάχου» του ΝΑΤΟ, για την σταθερή ανάπτυξη της Ατλαντικής Συμμαχίας στα δυτικά Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο. Οι Αμερικανοί άλλωστε, ως κατ’ εξοχήν ναυτική δύναμη, αντιλαμβάνονται καλύτερα από τον καθένα την στρατηγική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και αντιστοίχων θαλασσίων οδών.
Το ζήτημα των βάσεων αναδεικνύεται επιτακτικά και θα είναι καθοριστικό, αν και δεν έχει γίνει γνωστό αν και σε ποιο βαθμό συζητήθηκε ανάμεσα στους κ.κ. Μητσοτάκη και Μπάιντεν. Είναι όμως γνωστό το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την Σούδα και γενικότερα την Κρήτη. Διακαώς επιθυμούν μια συμφωνία πενταετούς τουλάχιστον διαρκείας για την βάση αυτή ώστε μην έχουν ετήσιες ανανεώσεις. Αυτό φέρνει την Ελλάδα σε πλεονεκτική θέση καθώς μπορεί να διεκδικήσει ανταλλάγματα. Αρκεί να ξέρει τι πρέπει να ζητήσει.
Η πείρα δείχνει ότι οι Αμερικανοί είναι πρόθυμοι να δώσουν άμεσα και σημαντικά στρατιωτικά ανταλλάγματα. Εάν ζητούμε ανταλλάγματα που απαιτούν την εμπλοκή ιδιωτικού επιχειρηματικού κεφαλαίου, το πολύ που μπορεί να αποκομίσουμε είναι κάποιες «συστάσεις» προς αμερικανικές εταιρείες, οι οποίες θα θέσουν με την σειρά τους σειρά προϋποθέσεων που θα οδηγήσουν σε ατέρμονες διαβουλεύσεις. Και συνήθως σε μηδενικό αποτέλεσμα.
Να μην μας διαφεύγει δε, ότι πέρα από την Σούδα, οι Αμερικανοί επιδιώκουν και άλλη βάση στην Κρήτη προκειμένου να την αποσυμφορήσουν. Και αυτό δίδει πρόσθετο πλεονέκτημα στην ελληνική πλευρά.
Πέρα όμως από την Κρήτη, το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και το αεροδρόμιο της Καβάλας είναι στρατηγικά σημεία για τον έλεγχο του Ευξείνου Πόντου. Παράλληλα, από τον Βόλο μπορούν να ελέγχονται μη επανδρωμένα αεροχήματα (drones) που θα επιχειρούν σε όλη την περιοχή των Βαλκανίων και της Μεσογείου.
Τέλος για την αμερικανική πλευρά, είναι σημαντική η αναβάθμιση της αεροπορικής βάσης του Ακτίου, από όπου επιχειρούν ιπτάμενα ραντάρ του ΝΑΤΟ που παρέχουν ολοκληρωμένη τακτική εικόνα της κατάστασης στην ευρύτερη περιοχή.
Η ανάπτυξη ελληνο-αμερικανικής συνεργασίας σε όλα αυτά τα επίπεδα, υποβαθμίζει (αν και δεν καταργεί) την αξία της βάσης του Ιντσιρλίκ στην ανατολική Μικρά Ασία. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά τους τελευταίους μήνες οι αναφορές στην βάση αυτή, έχουν εκτοπισθεί από την επικαιρότητα. Και δεν είναι καθόλου τυχαίο, ότι η Ουάσιγκτον επέλεξε να προηγηθεί η επικοινωνία του Τζο Μπάιντεν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αυτής με τον Ταγίπ Ερντογάν την οποία διακαώς επεδίωκε ο τελευταίος.
Ήδη τα μηνύματα της αμερικανικής δυσαρέσκειας δόθηκαν κατά την συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν και Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Όλα αυτά προκαλούν στην Άγκυρα εκνευρισμό, ο οποίος επιτείνεται από την συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι η σχέση της με την Αμερική πρέπει πλέον να εντάσσεται σε καθορισμένο πλαίσιο.
Ο καιρός της ασυδοσίας των τουρκικών απαιτήσεων φαίνεται πως έχει παρέλθει. «Αυτά που ξέρατε να τα ξεχάσετε» ήταν το ξεκάθαρο μήνυμα Μπάιντεν προς την Τουρκία.
Απεναντίας η εμβάθυνση των ελληνο-αμερικανικών σχέσεων, δεν είναι μόνο προφανής. Η πρόσκληση προς τον κ. Μητσοτάκη να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον σημαίνει ότι υπάρχουν περαιτέρω δυνατότητες που πρέπει να συζητηθούν στο ανώτατο επίπεδο.
