Λύση στο πρόβλημα επιβίωσης που αντιμετωπίζουν δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένοι που λόγω μεγάλων οφειλών δεν μπορούν να πάρουν σύνταξη επιχειρεί να δώσει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. Πάρα τις διαδοχικές ευνοϊκές ρυθμίσεις, ο αριθμός τους παραμένει ιδιαίτερα υψηλός, ως απότοκο της μνημονιακής περιόδου που άφησε πίσω της εκατοντάδες χιλιάδες «λουκέτα».
Ενδεικτικά, το 2019 είχαν υπολογιστεί σε περίπου 70.000 όσοι, αν και πληρούσαν τις υπόλοιπες προϋποθέσεις (έτη ασφάλισης, όριο ηλικίας), δεν μπορούσαν να πάρουν σύνταξη εξαιτίας των οφειλών τους προς τα ασφαλιστικά ταμεία. Σε νομοσχέδιο που ψηφίστηκε πρόσφατα συμπεριελήφθη άλλο ένα πακέτο αλλαγών, με τη σχετική εγκύκλιο από τον υφυπουργό Πάνο Τσακλόγλου να δίνει αναλυτικές οδηγίες.
Συγκεκριμένα, η εγκύκλιος ορίζει ότι η σύνταξη καταβάλλεται εφόσον το συνολικά οφειλόμενο από τον ασφαλισμένο ποσό προς τον e-ΕΦΚΑ από κάθε είδους ασφαλιστικές εισφορές, οφειλές από αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης, πρόσθετα τέλη και λοιπές επιβαρύνσεις δεν είναι μεγαλύτερο των 20.000 ευρώ.
Ειδικά ως προς τις οφειλές που προκύπτουν μόνο από υπαγωγή στην ασφάλιση του πρώην ΟΓΑ, η σύνταξη καταβάλλεται εφόσον το οφειλόμενο από τον ασφαλισμένο ποσό δεν ξεπερνά το ποσό των 6.000 ευρώ (από 4.000 ευρώ που όριζε το προηγούμενο καθεστώς).
Σε περίπτωση οφειλής σε περισσότερους από έναν ενταχθέντες στον e-ΕΦΚΑ φορείς που εμπλέκονται στη συνταξιοδότηση η σύνταξη καταβάλλεται εφόσον το συνολικά οφειλόμενο ποσό δεν είναι μεγαλύτερο των 20.000 ευρώ και σωρευτικά εφόσον τυχόν οφειλές στον πρώην ΟΓΑ δεν ξεπερνούν το ποσό των 6.000 ευρώ.
Εάν όμως το οφειλόμενο ποσό είναι μεγαλύτερο των 20.000 ευρώ ή των 6.000 ευρώ για τον πρώην ΟΓΑ, ο οφειλέτης υποχρεούται να καταβάλει εφάπαξ το υπερβάλλον ποσό. Σημειώνεται ότι το όριο των 6.000 ευρώ αφορά αυτοτελώς οφειλές που προκύπτουν από την υπαγωγή στην ασφάλιση του π. ΟΓΑ. Οι οφειλές από αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης μέσω εξαγοράς δεν περιλαμβάνονται στο όριο των 6.000 ευρώ, αλλά περιλαμβάνονται στο γενικό όριο οφειλών των 20.000 ευρώ.
Η παρακράτηση των οφειλών, ανεξάρτητα αν προέρχονται από μη καταβολή εισφορών ή λόγω αναγνώρισης πλασματικών χρόνων ασφάλισης, πραγματοποιείται σε 60 δόσεις (δηλαδή πέντε έτη), χωρίς δυνατότητα εφαρμογής των ρυθμίσεων περί παρακράτησης οφειλών από αναγνώριση πλασματικών χρόνων από τη σύνταξη έως του ποσού αυτής, ενώ καταργήθηκε από την έναρξη ισχύος του ν.4798/2021 η ρύθμιση που προέβλεπε ότι «σε περίπτωση θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος ή προσαύξησης του ποσού της σύνταξης πριν από τον χρόνο εξόφλησης της εισφοράς εξαγοράς, παρακρατείται κάθε μήνα από τη σύνταξη και μέχρι την εξόφληση ποσό ίσο με το ένα τέταρτο του ποσού της σύνταξης».
Αξίζει να σημειωθεί ότι το ύψος των οφειλών προσδιορίζεται κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης και αυτό ισχύει για όλους τους ενταχθέντες στον e-ΕΦΚΑ φορείς, συμπεριλαμβανομένου του πρώην ΟΓΑ, και για όλα τα είδη συντάξεων (γήρατος, αναπηρίας, θανάτου).
Όπως διαμορφώνεται πλέον το θεσμικό πλαίσιο, εάν ο αιτών εξοφλήσει εντός δύο μηνών από τη γνωστοποίηση της οφειλής το υπερβάλλον ποσό, τότε ως έναρξη καταβολής της σύνταξής του ορίζεται η πρώτη μέρα του επόμενου της υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης μήνα. Εάν, αντιθέτως, ο αιτών δεν εξοφλήσει εντός δύο μηνών από τη γνωστοποίηση της οφειλής το υπερβάλλον ποσό, τότε ως έναρξη καταβολής της σύνταξής του ορίζεται η πρώτη μέρα του επόμενου της εξόφλησης του υπερβάλλοντος ποσού μήνα. Το ποσό των οφειλών προσδιορίζεται κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης.
Διευκρινίζεται, επίσης, ότι είναι δυνατή η συνέχιση της απασχόλησης και μετά την αίτηση συνταξιοδότησης και τυχόν νέες οφειλές που θα προκύψουν δεν προσμετρώνται στο όριο οφειλών, ενώ ο χρόνος ασφάλισης που δημιουργείται μετά την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης προσμετράται στη σύνταξη μόνον βάσει των διατάξεων του άρθρου 20 του ν.4387/2016. Προς τούτο απαιτείται νεότερη αίτηση του ασφαλισμένου, μετά τη διακοπή της απασχόλησής του ως συνταξιούχου.
Τι γίνεται με τις εκκρεμείς αιτήσεις και την προηγούμενη ρύθμιση των χρεών
Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει ότι ο νέος νόμος αφορά και τις εκκρεμείς αιτήσεις συνταξιοδότησης. Ως τέτοιες νοούνται οι αιτήσεις επί των οποίων έως τις 23 Απριλίου 2021 δεν έχει εκδοθεί θετική ή απορριπτική απόφαση ή δεν έχουν με βάση τα καταστατικά των πρώην φορέων τεθεί στο αρχείο (πράξη η οποία εξομοιωνόταν με απόρριψη του αιτήματος και επανυπολογισμό της οφειλής). Σε κάθε περίπτωση, καταλαμβάνονται οι αιτήσεις για τις οποίες δεν έχει κοινοποιηθεί η οφειλή στον ασφαλισμένο ή έχει κοινοποιηθεί η οφειλή αλλά δεν έχει παρέλθει η δίμηνη προθεσμία εντός της οποίας μπορεί να εξοφληθεί.
Σε περίπτωση που ο αιτών ως ασφαλισμένος είχε υπαχθεί σε ρύθμιση των οφειλών του, την οποία τηρεί μέχρι την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης, το ύψος των οφειλών του καθορίζεται βάσει του εναπομείναντος ανεξόφλητου ποσού της ρυθμισμένης οφειλής, κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης συνταξιοδότησης. Ειδικότερα, για τον υπολογισμό του οφειλόμενου ποσού λαμβάνεται υπόψη το υπόλοιπο της ρύθμισης, απαλλαγμένο από επιβαρύνσεις, τόκους και πρόστιμα πέραν του 15% αυτών, όπως ορίζεται στον ν.4611/2019. Συνεπώς, ο αιτών θα ενημερώνεται ότι η υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης συνεπάγεται την εφεξής κατάργηση της ρύθμισης οφειλών του και ότι οφείλει να σταματήσει να καταβάλλει τις επόμενες δόσεις.
