Ένας πόλεμος διεξάγεται πάντα σε 2 μέτωπα, το επιχειρησιακό και το πληροφοριακό.
- Από τον Νίκο Κιτσάκο
Δικηγόρος/Διεθνολόγος
Νομική Αθηνών/ΜΑs University of Geneva
Παράλληλα γίνονται στρατιωτικές μάχες και ενημερωτικές μάχες. Οι δεύτερες έχουν τεράστια σημασία, αφενός για την δικαιολόγηση των ωμοτήτων των μαχών, και αφετέρου για την ψυχολογική πίεση του αντιπάλου. Σε όλους τους πολέμους ακούμε 99 ψέματα και 1 αλήθεια.
Σε αυτόν τον πόλεμο της Ουκρανίας, αν κάποιος μπορούσε να δει τηλεόραση ταυτόχρονα στην Ρωσία και στις Δυτικές χώρες, θα τρελαινόταν. Θα νόμιζε ότι η κάθε πλευρά μιλάει για κάποιον άλλο πόλεμο. Αυτό βέβαια δεν είναι κάτι παράλογο, αφού γενικά ο πόλεμος είναι παραλογισμός και προπαγάνδα.
Μέρος αυτού του προπαγανδιστικού παιχνιδιού που βιώνουμε είναι και το κλείσιμο των Ρωσικών μέσων ενημέρωσης στις δυτικές χώρες και αντίστοιχα το κλείσιμο των δυτικών μέσων στην Ρωσία. Όλες οι δήθεν δημοκρατίες του σύγχρονου δυτικού κόσμου εφαρμόζουν μεσαιωνικές μεθόδους, όχι μόνο στην παρουσίαση των γεγονότων, αλλά και στην απαγόρευση ουσιαστικά στους λαούς να έχουν το δικαίωμα της αντικειμενικής ενημέρωσης, μπλοκάροντας όλα τα Ρωσικά μέσα. Κατηγορούσαν στο παρελθόν την Ρωσία για παραβίαση των ελευθεριών του τύπου και της ενημέρωσης, και τελικά πράττουν και εκείνοι ακριβώς το ίδιο.
Στην εποχή μας ο πληροφοριακός πόλεμος είναι πολύ δύσκολος και πολύπλοκος σε σχέση με το παρελθόν. Τούτο διότι υπάρχουν πλέον ατέλειωτα μέσα πληροφόρησης των πολιτών, συμβατικά, δηλαδή τηλεόραση, τύπος, ραδιόφωνο και διαδίκτυο, και διαδραστικά, δηλαδή μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα συμβατικά μέσα ενημέρωσης ελέγχονται πιο εύκολα, είτε με την συμμόρφωση τους στα αιτήματα των κυβερνήσεων είτε με το κλείσιμό τους. Κανονικά το κλείσιμο μέσων ενημέρωσης απαγορεύεται και από διεθνείς συνθήκες, αλλά σε περιόδους πολέμου αυτά είναι ψιλά γράμματα. Ακόμα και το διαδίκτυο μπορεί να ελεγχθεί. Όπως είδαμε η Δύση έκλεισε όλες τις Ρωσικές ιστοσελίδες και αντίστοιχα η Ρωσία έκλεισε τις Δυτικές ιστοσελίδες. Είδαμε ότι και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπήκε λογοκρισία. Όλες οι παγκόσμιες διεθνείς εφαρμογές, που κυρίως ανήκουν σε δυτικές εταιρείες, απέκλεισαν όλους τους Ρωσικούς λογαριασμούς, όχι μόνο τους λογαριασμούς των Ρωσικών μέσων ενημέρωσης, αλλά και τους λογαριασμούς των Ρώσων πολιτών. Απέκλεισαν ουσιαστικά πλήρως την Ρωσία από την πρόσβαση στις εφαρμογές αυτές, κλείνοντας της μία πόρτα μέσω της οποίας μπορούσε να εξάγει πληροφορίες.
Οι εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης, είναι, θα λέγαμε, «το παγκόσμιο καφενείο»!!!
Είναι λοιπόν εύκολα αντιληπτό πόσο ζημιά στο επικοινωνιακό κομμάτι δημιούργησε στην Ρωσία ο αποκλεισμός της από τα διεθνή μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αντίθετα βομβαρδιζόμαστε από ό,τι θέλουν οι Ουκρανοί να μας παρουσιάσουν. Αυτό συνέβη διότι η Ρωσία δεν είχε υπό τον έλεγχο της καμία μεγάλη εταιρεία διαχείρισης εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης. Η πλάκα είναι ότι οι εταιρείες αυτές δεν εμπίπτουν στις διεθνείς διατάξεις περί απαγόρευσης της λογοκρισίας, διότι απλούστατα είναι ιδιωτικές εταιρείες και δικαιούνται να θέτουν μόνες τους κανόνες για το ποιοι θα έχουν πρόσβαση και ποιοι όχι στο περιεχόμενό τους.
Παράλληλα σε αυτόν τον πόλεμο είδαμε να χρησιμοποιείται σε υπερθετικό βαθμό από τα Δυτικά κυρίως μέσα ενημέρωσης η χρήση των μοντάζ, η επεξεργασία δηλαδή βίντεο και φωτογραφιών.
Θυμίζω μόνο την εικόνα ενός κατεστραμμένου Ρωσικού τανκ, το οποίο έπαιξε σε τουλάχιστον 10 διαφορετικά βίντεο. Το ίδιο τανκ είχε εμφανιστεί σε βίντεο από το Κίεβο, το Χάρκοβο και την Μαριούπολη. Εντωμεταξύ έδειχναν συνήθως ένα τανκ μόνο του, ενώ όλοι γνωρίζουμε ότι τα άρματα κινούνται σε ομάδες και όχι μόνα τους. Με τέτοια ενημερωτικά τρικ απλά χάνουν την αξιοπιστία τους τα μέσα ενημέρωσης.
Πρέπει να σημειώσω βέβαια και την πολιτική show business, την οποία ακολουθεί ο Πρόεδρος Ζελένσκι όλο αυτό το διάστημα. Κάθε μέρα βιντεοσκοπεί τουλάχιστον 5 βίντεο και τα αναρτεί στο ίντερνετ, ενώ παράλληλα δίνει «παραστάσεις» διαδικτυακά σε διάφορα Κοινοβούλια ανά τον πλανήτη. Η σοβαρότητα των συνθηκών και οι δυσκολίες του λαού του απαιτούν σοβαρότητα και όχι «καραγκιοζιλίκια». Μάλλον έχει ξεχάσει ότι είναι Πρόεδρος μίας χώρας και όχι ηθοποιός, όπως ήταν η παλιά του δουλειά.
Δεν μπορώ να μην αναφέρω και κάτι για την εμφάνισή του στην Ελληνική Βουλή. Ήταν τουλάχιστον πολιτικά άστοχη και ανήθικη η επιλογή των εμπνευστών αυτής της διαδικτυακής εμφάνισής του Ζελένσκι στην Βουλή μας, να επιτρέψουν να μίλησε εκτός από τον Ζελένσκι και ένας Ναζί μαχητής Αζόφ. Οι Έλληνες είναι ένας λαός ιστορικά απέναντι στον φασισμό και ιδίως στην Ναζιστική θεωρεία, για την οποία πολέμησε και σκοτώθηκε το 1940. Θα έπρεπε λοιπόν αυτό να το είχαν σεβαστεί οι κύριοι που επέλεξαν να παίξουν το βίντεο αυτό στην Βουλή. Σημειώνω ότι το βίντεο ήταν μαγνητοσκοπημένο, επομένως κάποιοι το είδαν από την κυβέρνηση και επέτρεψαν να παιχτεί η ομιλία του «κυρίου» Αζόφ, ενώ θα μπορούσαν να το είχαν μοντάρει.
Ιστορικά η πολεμική προπαγάνδα ονομάζεται και γκεμπελισμός. Αυτός ο όρος πήρε το όνομα του από τον Γκέμπελς, τον σχεδιαστή της Ναζιστικής Γερμανίας στον τομέα της προπαγάνδας. Η Ναζιστική προπαγάνδα πήρε άριστα και αυτό ενίσχυσε την θέση της τότε, όχι μόνο στο εσωτερικό της Γερμανίας, αλλά και στις χώρες που είχαν καταλάβει οι Γερμανοί.
Είναι πραγματικά εντυπωσιακό πώς κατάφερε το Ναζιστικό καθεστώς να πείσει τους ίδιους τους Γερμανούς για τις θέσεις του, να τους πείσει ότι έπρεπε να πολεμήσουν και να καταλάβουν όλη την Ευρώπη. Παράλληλα κράταγε υψηλότατο το ηθικό των Γερμανών, παρά τις τεράστιες απώλειες Γερμανών στρατιωτών, πείθοντας τους ζωντανούς ότι έπρεπε να πεθάνουν για την κυριαρχία της Γερμανίας. Όλοι θα έχετε ακούσει για τα περίφημα ντοκιμαντέρ των Ναζί που προβάλλονταν τότε και παρουσίαζαν ό,τι ήθελε το Ναζιστικό καθεστώς.
Τότε δυστυχώς ο κόσμος δεν είχε δυνατότητα να ξεφύγει από την παραπληροφόρηση, διότι δεν υπήρχαν τα μέσα. Υπήρχαν μόνο τα παράνομα ραδιόφωνα και οι τυπωμένες προκηρύξεις. Οι Ναζί φρόντιζαν να ελέγχουν πλήρως και την ενημέρωση στις κατεχόμενες χώρες. Πολλοί άνθρωποι, όπως και Έλληνες, εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς μόνο διότι είχαν ένα παράνομο «ασφράγιστο» ραδιοφωνάκι στο σπίτι τους.
