Του Κώστα Ράπτη
Όταν ο Ρόναλντ Ρήγκαν εγκατέλειψε το 1989 τον Λευκό Οίκο σε ηλικία 77 ετών αποτελούσε το γηραιότερο πρόσωπο στην αμερικανική ιστορία που άσκησε προεδρικά καθήκοντα. Σήμερα, ο Τζο Μπάιντεν, ο οποίος μόλις εισήλθε στην ένατη δεκαετία της ζωής του, φιλοδοξεί να δώσει τον Νοέμβριο του 2021 την μάχη της επανεκλογής του, για άλλη μία τετραετή θητεία, ενώ ο προκάτοχος και πιθανότερος αυριανός αντίπαλός του Ντόναλντ Τραμπ, παινεύεται ότι σε ηλικία 77 ετών είναι κατά πολύ δυναμικότερος και καταλληλότερος για το αξίωμα.
Έχουν εξελιχθεί οι ΗΠΑ σε γεροντοκρατία; Οι πλέον απαισιόδοξοι για την τύχη της υπερδύναμης ανακαλούν εικόνες των αρχών της δεκαετίας του ’80, όταν η ήδη δρομολογημένη αφανώς πτώσις της Σοβιετικής Ενώσεως εικονογραφείτο χαρακτηριστικώς στο θέαμα που προσέφερε η γηραλέα ηγεσία της. Ο Λεονίντ Μπρέζνιεφ, ταλαιπωρημένος από την αρτηριοσκλήρωση, αδυνατούσε να αρθρώσει ευκρινώς έστω και μία πρόταση, ενώ μετά τον θάνατό του το 1982, ο διάδοχός του Γιούρι Αντρόποφ παρέμεινε στην εξουσία και την ζωή μόλις 15 μήνες, έως ότου υπέκυψε στην νεφρική ανεπάρκεια που παρουσίασε. Τρίτος στη σειρά ο Κονσταντίν Τσερνιένκο, αδυνατούσε λόγω εμφυσήματος να ανέβει τα σκαλιά του Μαυσωλείου του Λένιν και βρέθηκε συντόμως να ασκεί τα καθήκοντά του από το δωμάτιο του ξενοδοχείου, το οποίο μάλιστα μεταμορφώθηκε σε “εκλογικό κέντρο”, προκειμένου ο Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος να εμφανισθεί στα τηλεοπτικά δελτία ως συμμετέχων στις εκλογές που διοργανώθηκαν δύο εβδομάδες πριν από τον θάνατό του.
Εάν όλα αυτά θεωρούνται αποκλειστικό “προνόμιο” συγκεντρωτικών αποστεωμένων καθεστώτων ή θρησκευτικών ιεραρχιών, η σημερινή δημοκρατική και φιλελεύθερη Αμερική δεν μοιάζει πολύ διαφορετική. Δεν είναι μόνο ο ένοικος και ο διεκδικητής του Λευκού Οίκου, με τις ονομαστές “γκάφες”, που έχουν ξεπεράσει κατά μιάμιση δεκαετία την ηλικία συνταξιοδότησης του μέσου Αμερικανού, είναι και οι λοιποί βραχίονες της εξουσίας που μοιάζουν παραδομένοι σε υπέργηρες χείρες.
Στο πανίσχυρο εννεαμελές Ανώτατο Δικαστήριο, η θητεία των μελών είναι ισόβια. Εναπόκειται λοιπόν στην κρίση των ίδιων των ενδιαφερομένων η παραίτηση υπό το βάρος των ετών. Πράγμα που δεν συμβαίνει πάντοτε, όπως έδειξε η περίπτωση της δικαστού Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ (ινδάλματος των φιλελευθέρων και των φεμινιστριών), η οποία παρά τα προβλήματα της υγείας της παρέμεινε αμετακίνητη μέχρι τον θάνατό της στην ηλικία των 87 ετών.
Στον Λόφο του Καπιτωλίου, πάλι, οι ηλικιακοί συσχετισμοί είναι ολότελα στρεβλοί. Μολονότι η διάμεση ηλικία του αμερικανικού πληθυσμού είναι τα 38,9 έτη, αυτή των μελών της ομοσπονδιακής Βουλής των Αντιπροσώπων είναι τα 58 έτη και της Γερουσίας (πολύ ταιριαστά προς την ονομασία της) τα 64 έτη.
Το ένα πέμπτο των βουλευτών έχει ηλικία άνω των 70 ετών. Και η άλλοτε πρόεδρος του Σώματος επί πολλά έτη, Νάνσι Πελόζι μόλις ανακοίνωσε ότι τον επόμενο Νοέμβριο θα διεκδικήσει, στην ηλικία των 84 ετών, την επανεκλογή της για μία 19η διετή θητεία. Το αυτό θα πράξουν οι Δημοκρατικοί Μπιλ Πάσκρελ από τη Νέα Υερσέη και Έλινορ Χολμς Νόρτον, από την ομοσπονδιακή πρωτεύουσα, αμφότεροι 86 ετών.
Στη Γερουσία πρόσφατο είναι το πολιτικο-διαδικαστικό “θρίλερ” που δημιούργησε, δεδομένων των οριακών κομματικών συσχετισμών, η επί μήνες αδυναμία της 90χρονης Δημοκρατικής γερουσιαστού Νταϊάν Φάινστιν από την Καλιφόρνια να ασκήσει με συνέπεια τα καθήκοντά της. Εντέλει εξέπνευσε στα τέλη Σεπτεμβρίου, λίγες ώρες μετά την τελευταία συμμετοχή της σε κοινοβουλευτική ψηφοφορία.
Ο 81χρονος επικεφαλής των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία, Μιτς Μακόνελ προκάλεσε έντονα ερωτήματα για την κατάσταση της νοητικής υγείας του, καθώς δύο φορές μέσα στους τελευταίους μήνες, απέμεινε αποσβολωμένος κατά τη διάρκεια δημοσίων δηλώσεών του, χωρίς να ανταποκρίνεται στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων.
Άλλωστε, φαρμακοποιός της περιοχής του Καπιτωλίου προκάλεσε αίσθηση προ ετών, όταν αποκάλυψε ότι εκτελεί συνταγές αγωγής κατά της νόσου Άλτσχαϊμερ σε μέλη του Κογκρέσσου.
Ο ακατάβλητος Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τσακ Γκράσλεϊ από την Άιοβα εξασφάλισε πέρσι την επανεκλογή του για μια νέα εξαετή θητεία, η οποία προβλέπεται να λήξει όταν ο ίδιος θα είναι 95 ετών. Μπροστά του ο εκλεκτός της αριστερής πτέρυγας των Δημοκρατικών, Μπέρνι Σάντερς (81 ετών) μοιάζει παιδάριο.
Αξίξει να σημειωθεί ότι σε πολλές σφαίρες της αμερικανικής διοικήσεως υφίστανται ηλικιακά όρια υποχρεωτικής συνταξιοδοτήσεως. Οι ομοσπονδιακοί αστυνομικοί και οι φύλακες των εθνικών πάρκων αφυπηρετούν στα 57, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας στα 61, οι στρατηγοί και ναύαρχοι στα 64, οι πιλότοι της πολιτικής αεροπορίας και οι διπλωμάτες στα 65.
Σε αντίθεση προς τον γενικό πληθυσμό, ο οποίος αντιμετωπίζει με όλο και περισσότερη απαισιοδοξία το σχέδιο συνταξιοδοτήσεώς του, λόγω οικονομικών προβλημάτων, οι πολιτικοί ιθύνοντες έχουν εξασφαλισμένη ομοσπονδιακή σύνταξη και υγιεινομική κάλυψη – εάν δεν έχουν, κατά το σύνηθες, καταστεί εκατομμυριούχοι. Και όμως, όλο και λιγότερο εκτιμούν την προοπτική της αφοσιώσεως στην ιδιωτική τους ζωή, καθώς το κυνήγι του γοήτρου και της εξουσίας τους καθιστά εξαρτημένους από τα δημόσια αξιώματα.
Μόνο που η κατάσταση αυτή έχει σημαντικές επιπτώσεις, καθώς δεν αντιπροσωπεύεται επαρκώς στην πολιτική σκηνή το νεώτερο και δυναμικότερο τμήμα του πληθυσμού, με τις ιδιαίτερες ευαισθησίες του. Είναι δε αξιοπρόσεκτο ότι σε ορισμένα ζητήματα (όπως λ.χ. η κλιματική αλλαγή) η διαχωριστικές γραμμές κατά ηλικία είναι ισχυρότερες της παραδοσιακής διαιρέσεως σε Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς.
Εξ ού και το αμερικανικό κοινό εμφανίζεται πρόθυμο να συζητήσει την θέσπιση ορίου θητειών ή ορίου ηλικίας για τους πολιτικούς, όπως και την καθιέρωση δοκιμασίας νοητικής ευρωστίας για τους πλέον ηλικιωμένους εξ αυτών. Προς το παρόν, περί τα τρία τέταρτα των ερωτώμενων στις δημοσκοπήσεις θεωρεί τον Μπάιντεν υπερβολικά μεγάλο για να παραμείνει στην εξουσία και σχεδόν το ήμισυ εκτιμά το αυτό για τον Τραμπ.
Εστία της Κυριακής
