Για μια σύντομη αλλά εντυπωσιακή περίοδο, τα επιθετικά drones φάνηκαν να κυριαρχούν ολοκληρωτικά στο σύγχρονο πεδίο μάχης.
Οι εικόνες από ουκρανικά UAV που κατέστρεφαν ρωσικά άρματα μάχης έγιναν παγκόσμια σύμβολα μιας νέας εποχής πολέμου, όπου η τεχνολογία, φθηνή, απρόσωπη, μη επανδρωμένη, προσφέρει στρατηγική υπεροχή στους πιο ευέλικτους και προσαρμοστικούς.
Το 2022, η Ουκρανία αξιοποίησε στο έπακρο αυτή την τεχνολογική δυνατότητα. Δεκάδες βίντεο με drones να πλήττουν ρωσικές θέσεις πλημμύρισαν το διαδίκτυο, δίνοντας στην ουκρανική ηγεσία όχι μόνο ένα όπλο αλλά και ένα αφήγημα: το μικρό, τεχνολογικά καινοτόμο κράτος που αντιστέκεται στον γίγαντα με “έξυπνα” μέσα. Για πολλούς αναλυτές, εκείνη η περίοδος επιβεβαίωσε ότι η εποχή των drones είχε ξεκινήσει, και ότι τίποτα δεν θα ήταν ποτέ ξανά το ίδιο στον πόλεμο.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία της στρατιωτικής τεχνολογίας, η αρχική υπεροχή ενός καινοτόμου όπλου έχει περιορισμένη διάρκεια. Όσο γρήγορα φάνηκαν να κυριαρχούν τα drones, άλλο τόσο γρήγορα άρχισαν να εμφανίζονται οι πρώτες σοβαρές αντιδράσεις. Ο ίδιος ο πόλεμος, ως πεδίο πρακτικής και όχι θεωρίας, προσαρμόζεται ταχύτατα. Μέσα σε λίγους μήνες από την ανάδειξη των drones ως καθοριστικής δύναμης, η Ρωσία άρχισε να εφαρμόζει βελτιωμένες τακτικές καμουφλάζ, ηλεκτρονικά αντίμετρα και μηχανικές ενισχύσεις στα οχήματά της, ώστε να απορροφούν ή να εκτρέπουν τις επιθέσεις. Παράλληλα, η ανάγκη για άμεση αντίδραση δημιούργησε μια ολόκληρη νέα αγορά: εκείνη των τεχνολογιών αντιαεροπορικής άμυνας ειδικά προσαρμοσμένων για drones.
Τον Μάιο του 2025, η ισραηλινή εταιρεία Rafael επιβεβαίωσε δημόσια τη χρήση ενός συστήματος λέιζερ υψηλής ισχύος, με την ονομασία Iron Lite. Το σύστημα αυτό, το οποίο μέχρι πρόσφατα παρέμενε απόρρητο, έχει ήδη αποδώσει εντυπωσιακά αποτελέσματα, αναχαιτίζοντας δεκάδες εναέριες απειλές, με πολύ χαμηλότερο κόστος από παραδοσιακά μέσα και με μεγαλύτερη ευελιξία. Το Iron Lite αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τάσης: ολοένα και περισσότερα κράτη, μεγάλες αμυντικές βιομηχανίες και νέες startups αναπτύσσουν πλέον δικά τους συστήματα C-UAS (Counter-Unmanned Aerial Systems), καλύπτοντας όλο το φάσμα της ανίχνευσης, ηλεκτρονικής παρεμβολής, καταστροφής με λέιζερ, ακόμα και αερομαχιών drone εναντίον drone. Αυτό το τελευταίο δεν είναι επιστημονική φαντασία: η επόμενη φάση του πολέμου έχει ήδη αρχίσει να οργανώνεται γύρω από αυτόνομες μονάδες τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες μπορούν να εντοπίζουν, να ταξινομούν και να εξουδετερώνουν απειλές ταχύτερα από κάθε ανθρώπινο χειριστή.
Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει δυνατότητες ταυτόχρονης επεξεργασίας δεκάδων στόχων, κάτι που υπερβαίνει τις ικανότητες κάθε ανθρώπινου στρατιώτη. Σμήνη από επιθετικά drones, όπως αυτά που είδαμε να χρησιμοποιούνται από Χούθι, Χεζμπολάχ και Ιράν στην τρέχουσα σύγκρουση με το Ισραήλ, μπορούν να κατακλύσουν τα παραδοσιακά αμυντικά συστήματα. Η μόνη απάντηση σε τέτοιες μαζικές επιθέσεις είναι τα εξίσου μαζικά και φθηνά αμυντικά drones, εξοπλισμένα με αυτοματισμούς, συστήματα σύγκρισης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και δυνατότητα αυτόνομης αναχαίτισης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι τα drones έγιναν άχρηστα. Παραμένουν σημαντικά εργαλεία στον σύγχρονο πόλεμο, ιδιαίτερα για στρατούς με περιορισμένους πόρους ή εδαφική αδυναμία. Η χρήση τους από την Ουκρανία συνέβαλε αποφασιστικά στην απόκρουση της ρωσικής χερσαίας εισβολής και στην ανατροπή του σχεδιασμού μιας «γρήγορης νίκης». Χωρίς αυτά, ο πόλεμος πιθανόν θα είχε άλλη μορφή σήμερα. Παρομοίως, οι επιθέσεις των Ιρανών ή των Χούθι στη Μέση Ανατολή, αν και βασίστηκαν περισσότερο στον αιφνιδιασμό παρά σε πρωτοποριακή τεχνολογία, ανέδειξαν τη δύναμη του φθηνού, μη επανδρωμένου οπλισμού.
Ωστόσο, η θεώρηση των drones ως επανάστασης που «άλλαξε για πάντα τον πόλεμο» μοιάζει όλο και πιο υπερβολική. Όπως έχει συμβεί με τόσα άλλα «θαυματουργά όπλα» – το υποβρύχιο, το μακρύ τόξο, το αεροπλάνο, οι πύραυλοι cruise, η αρχική περίοδος εντυπωσιασμού δίνει τη θέση της στην ενσωμάτωση. Τα drones δεν καταργούν τον άνθρωπο από το πεδίο μάχης, αλλά τον αναγκάζουν να επανασχεδιάσει τις δομές, τις τακτικές και τις τεχνολογίες που διαθέτει.
Ήδη, όπως σημειώνει και ο στρατηγός Τζορτζ Πάτον, ο νικητής είναι αυτός που μπορεί να «παίξει τη συμφωνία του πολέμου» με όλα τα όργανα του στρατιωτικού οπλοστασίου. Τα drones είναι ένα από αυτά. Δεν είναι μαγικά. Δεν είναι αήττητα. Δεν είναι πια κυρίαρχα. Είναι όμως αναπόσπαστο μέρος ενός νέου πολέμου που δεν γίνεται μόνο με σίδερο και αίμα, αλλά και με φως λέιζερ, αλγόριθμους και ταχύτητα υπολογισμών.
Δείτε Επίσης:
