Η σημερινή στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν δεν αποτελεί προϊόν συγκυρίας ή αυτοσχεδιασμού. Αντίθετα, αποκαλύπτει μια στρατηγική που φαίνεται να έχει διαμορφωθεί εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, με σταθερούς άξονες την επίδειξη ισχύος, την πίεση μέσω της ενέργειας και την οικονομική «τιμολόγηση» των συμμάχων.
Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, ο τότε επιχειρηματίας Τραμπ επένδυε μεγάλα ποσά σε ολοσέλιδες καταχωρίσεις στον αμερικανικό Τύπο, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι προστατεύει συμφέροντα τρίτων στον Περσικό Κόλπο. Η βασική του θέση ήταν ξεκάθαρη: οι ΗΠΑ δεν πρέπει να υπερασπίζονται πετρέλαιο και πλοία άλλων χωρών χωρίς αντάλλαγμα.
Λίγο αργότερα, η ρητορική του έγινε ακόμη πιο επιθετική. Σε δημόσιες παρεμβάσεις του, υποβάθμιζε τη στρατιωτική ισχύ της Τεχεράνης, ενώ ταυτόχρονα πρότεινε ακραία σενάρια, όπως τον έλεγχο ιρανικών πετρελαϊκών εγκαταστάσεων. Σε συνεντεύξεις της εποχής, διατύπωνε ακόμη και απειλές για άμεση στρατιωτική απάντηση σε οποιαδήποτε επίθεση κατά αμερικανικών στόχων.
Σήμερα, ως πρόεδρος, ο Τραμπ φαίνεται να επαναφέρει το ίδιο «δόγμα», αυτή τη φορά σε πραγματικές συνθήκες κρίσης. Τα τελεσίγραφα προς την Τεχεράνη, οι απειλές για πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και η πίεση για άνοιγμα των Στενά του Ορμούζ συνθέτουν μια στρατηγική που θυμίζει έντονα τις θέσεις που εξέφραζε ήδη από το 1987.
Η λογική αυτή βασίζεται σε ένα απλό –αλλά επικίνδυνο– μοντέλο: κλιμάκωση, διορία και επίδειξη υπεροχής, με την πεποίθηση ότι η αποφασιστικότητα θα αναγκάσει τον αντίπαλο να υποχωρήσει. Ωστόσο, οι σημερινές συνθήκες είναι πολύ πιο σύνθετες, με το Ιράν να δείχνει ανθεκτικότητα και την παγκόσμια οικονομία να εξαρτάται άμεσα από τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ένας δεύτερος πυλώνας της σκέψης Τραμπ είναι η διαχρονική του δυσπιστία απέναντι στους συμμάχους. Από τη δεκαετία του ’80 μέχρι σήμερα, επιμένει ότι οι ΗΠΑ «πληρώνουν τον λογαριασμό» για την ασφάλεια άλλων χωρών. Σύμφωνα με αναλύσεις των Financial Times, αυτή η αντίληψη μεταφράζεται πλέον σε ανοιχτή πίεση προς το ΝΑΤΟ και τους δυτικούς εταίρους να συμμετάσχουν –οικονομικά και στρατιωτικά– στην κρίση.
Καθώς η ένταση στον Κόλπο κλιμακώνεται, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν η στρατηγική αυτή μπορεί να αποδώσει απέναντι στο Ιράν, αλλά και αν θα οδηγήσει σε ένα ευρύτερο ρήγμα στις σχέσεις των ΗΠΑ με τους συμμάχους τους.
Ο «μυστικός φάκελος» της πολιτικής Τραμπ, τελικά, ίσως να μην είναι και τόσο μυστικός: πρόκειται για μια συνεπή –και σκληρή– γραμμή που διατρέχει δεκαετίες και σήμερα δοκιμάζεται σε πραγματικό χρόνο, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια.
*Φωτογραφία αρχείου
Δείτε επίσης:
- Θρίλερ ΗΠΑ–Ιράν: Στο προσκήνιο μυστικές επαφές και σχέδιο συνάντησης στο Πακιστάν
- Όταν σβήσει η Ενέργεια στον Κόλπο: Το απόλυτο παγκόσμιο σοκ
