Η πρόσφατη κυβερνητική εξαγγελία για μείωση της τιμής του αγροτικού ρεύματος από τα 9,3 στα 8,5 λεπτά ανά κιλοβατώρα και η ελαφρά παρέμβαση στον ειδικό φόρο κατανάλωσης παρουσιάστηκαν ως σημαντική ανάσα για τον αγροτικό κόσμο.
Στην πραγματικότητα, όμως, πρόκειται για μια περιορισμένη και κυρίως επικοινωνιακή παρέμβαση, η οποία δεν αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος. Το ενεργειακό κόστος παραμένει ένας από τους βασικότερους παράγοντες που συμπιέζουν το αγροτικό εισόδημα και καθιστούν την ελληνική παραγωγή λιγότερο ανταγωνιστική, τόσο στην εσωτερική αγορά όσο και διεθνώς.
Η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί κρίσιμο συντελεστή για την άρδευση, την ψύξη, τη μεταποίηση και την αποθήκευση των αγροτικών προϊόντων. Το σημερινό μοντέλο τιμολόγησης, το οποίο συνδέει άμεσα το αγροτικό ρεύμα με τις διακυμάνσεις της χρηματιστηριακής τιμής ενέργειας μετά την διετία, δημιουργεί αβεβαιότητα και συχνά απρόβλεπτες επιβαρύνσεις.
Απαιτείται ένα μόνιμο, χαμηλό και σταθερό αγροτικό τιμολόγιο
Αυτό που απαιτείται είναι ένα μόνιμο, χαμηλό και σταθερό αγροτικό τιμολόγιο, αποσυνδεδεμένο από τις διακυμάνσεις των αγορών, ώστε ο παραγωγός να μπορεί να γνωρίζει και να προγραμματίζει το κόστος του σε βάθος χρόνου.
Παράλληλα, η πραγματική λύση δεν μπορεί να είναι άλλη από τη συστηματική αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε συλλογική βάση. Αντί για μεμονωμένες και αποσπασματικές επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά, που συχνά είναι οικονομικά απαγορευτικές για τους μικρούς παραγωγούς, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οργανωμένα αγροτικά πάρκα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως γίνεται με τις ενεργειακές κοινότητες.
Μέσω του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού, οι αγρότες θα είχαν τη δυνατότητα να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών τους αναγκών, φτάνοντας ακόμη και σε σχεδόν μηδενικό κόστος ηλεκτρισμού για άρδευση και λοιπές χρήσεις.
Σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας ενέργειας
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η δυνατότητα σύναψης μακροχρόνιων συμβολαίων προμήθειας ενέργειας, γνωστών ως PPAs (Power Purchase Agreements), ειδικά προσαρμοσμένων στον αγροτικό τομέα, ότι γίνεται στον βιομηχανικό τομέα, έστω και σε περιορισμένη έκταση.
Μέσα από τέτοια συμβόλαια, ομάδες παραγωγών, συνεταιρισμοί ή και μεμονωμένοι αγρότες θα μπορούσαν να εξασφαλίζουν για πολλά χρόνια σταθερές και χαμηλές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας απευθείας από παραγωγούς ανανεώσιμων πηγών.
Η εφαρμογή των PPAs θα μείωνε δραστικά την έκθεση των αγροτών στις αυξομειώσεις της αγοράς, θα παρείχε προβλεψιμότητα στο κόστος και θα δημιουργούσε ένα ασφαλές επενδυτικό περιβάλλον για νέες πράσινες μονάδες παραγωγής ενέργειας στην ύπαιθρο.
Αναβάθμιση του αρδευτικού εξοπλισμού
Εξίσου σημαντική είναι η αναβάθμιση του ίδιου του αρδευτικού εξοπλισμού. Σε πολλές περιοχές της χώρας λειτουργούν ακόμη παλαιές και ενεργοβόρες αντλίες, με σημαντικές απώλειες λόγω διαρροών και κακής συντήρησης.
Ένα στοχευμένο πρόγραμμα πλήρους επιδότησης για την αντικατάστασή τους με σύγχρονα συστήματα θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας έως και 40 ή 50 τοις εκατό, επιτυγχάνοντας άμεση και μόνιμη μείωση του κόστους παραγωγής.
Τέλος, καθοριστικό ρόλο θα είχε η ουσιαστική απαλλαγή του αγροτικού πετρελαίου από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης, όχι με τη μορφή καθυστερημένων επιστροφών, αλλά με αφορολόγητη διάθεση κατά την αγορά. Η άμεση αυτή ελάφρυνση θα βελτίωνε τη ρευστότητα των αγροτών και θα μείωνε το συνολικό κόστος καλλιέργειας.
Σε συνδυασμό με τη χρηματοδοτική στήριξη για επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας, τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια πραγματική, διαρθρωτική απάντηση στο ενεργειακό πρόβλημα της αγροτικής παραγωγής και όχι απλώς μια προσωρινή διόρθωση αριθμών στους λογαριασμούς.
