Σε ένα διαφορετικό καθεστώς από κάθε άλλη φορά, οι μαθητές καλούνται φέτος να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις μετά τη μεγάλη αποχή από τις σχολικές και φροντιστηριακές αίθουσες. Ο φόβος του Covid-19 δημιούργησε φοβίες που αφορούν όχι μόνο την υγεία αλλά και την επόμενη ημέρα. Ορισμένοι μαθητές εκμεταλλεύτηκαν τον χρόνο για παραπάνω προετοιμασία, ενώ άλλοι εξακολουθούν να βιώνουν μια σύγχυση για την τελική έκβαση των εξετάσεων, που επηρεάζει την ψυχοσύνθεση αλλά και την απόδοσή τους. Και μπορεί το κλειδί της επιτυχίας να βρίσκεται στην επικέντρωση της συνείδησής μας σε όσα θέλουμε πραγματικά και όχι σε όσα φοβόμαστε, χρειάζεται όμως κάποιες φορές μια καθοδήγηση αλλά και έμπρακτη υποστήριξη. Οι ψυχολόγοι της γραμμής στήριξης 11525 του «Μαζί για το παιδί», μιλούν στο newsbreak.gr.
- Συνέντευξη στην Πωλίνα Χρήστου
Οι μαθητές καλούνται φέτος να δώσουν πανελλαδικές εξετάσεις με ένα πρόσθετο άγχος λόγω των έκτακτων μέτρων για τον covid-19. Ποιες είναι οι ανησυχίες τους σύμφωνα με τα στατιστικά σας από την επικοινωνία στην γραμμή στήριξης 11525;
Το προηγούμενο χρονικό διάστημα χαρακτηριζόταν από μια ασάφεια σε σχέση με την διαδικασία των εξετάσεων και το πώς αυτές θα διεξαχθούν. Αυτό σε κάποιες περιπτώσεις πρόσθεσε και μια επιπλέον αγωνία στο πως θα ανταποκριθούν σε αυτήν την κρίσιμη, όπως την βιώνουν, δοκιμασία της μαθητικής του πορείας. Για κάποιους αυτό το διάστημα λειτούργησε θετικά δίνοντας παραπάνω χρόνο για προετοιμασία και για άλλους προσθέτοντας άγχος λόγω της αλλαγής στην καθημερινή ρουτίνα και την πρόσβαση στο εκπαιδευτικό σύστημα. Με την ομαλοποίηση πλέον της κατάστασης, οι αγωνίες των μαθητών παραμένουν οι ίδιες με κάθε άλλη χρονιά.
Πώς εκδηλώνεται το άγχος και τι αντίκτυπο μπορεί να έχει στις επιδόσεις τους;
Το άγχος πολλές φορές εκδηλώνεται με συμπτώματα σε γνωστικό, συναισθηματικό ή και σωματικό επίπεδο. Στο γνωστικό επίπεδο συνήθως ξεκινά με τη μορφή αρνητικών και δυσλειτουργικών σκέψεων, όπως για παράδειγμα «είμαι άχρηστος», «δεν θα τα καταφέρω», «θα αποτύχω». Οι αρνητικές αυτές σκέψεις προκαλούν συναισθήματα νευρικότητας, θυμού, οξυθυμίας και ανησυχίας, φόβου ή απογοήτευσης. Έπειτα, μπορεί να εμφανιστούν και σωματικά συμπτώματα, όπως αϋπνία, κεφαλαλγίες, κοιλιακά άλγη, δερματικά εξανθήματα. Το άγχος μπορεί ακόμα να εκδηλωθεί με διαταραχές διατροφής, ύπνου, με ταχυκαρδίες, ταχύπνοια και εφίδρωση. Όλες αυτές οι εκδηλώσεις του άγχους συναντώνται αρκετά συχνά και οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν νιώσει στην ζωή τους στιγμές όπου εμφανίζουν ταχυκαρδία, ταχύπνοια ή εφίδρωση ή μια γενικότερη αίσθηση ανασφάλειας όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν κίνδυνο ή μια πρόκληση. Η δυσκολία δημιουργείται όταν το άγχος λειτουργεί με τρόπο που δεν του επιτρέπει να είναι παραγωγικός και συγκεντρωμένος.
Ποιες είναι οι συμβουλές σας προς τους εφήβους που προετοιμάζονται γι αυτή την σημαντική στιγμή της ζωή τους και με ποιους τρόπους μπορούν να κάνουν διαχείριση του άγχους;
Δεν υπάρχουν έτοιμες απαντήσεις και συμβουλές που να αφορούν όλους. Αξίζει να επικεντρωθούν στην προσπάθεια που έχουν κάνει έως τώρα. Να φροντίσουν ώστε οι συνθήκες του περιβάλλοντος τους είναι όσο πιο κοντά σε αυτό που νιώθουν ότι τους είναι βοηθητικό. Να επικοινωνήσουν τις ανάγκες και τα θέλω τους στο περιβάλλον τους ώστε να λάβουν ενδεχομένως την βοήθεια και την υποστήριξη που χρειάζονται και με τον τρόπο που το επιθυμούν. Να οργανώσουν την καθημερινότητα τους και το πρόγραμμα διαβάσματός τους με τρόπο που να απαντά στις ανάγκες τους και τις δυνατότητές τους. Το πιο σημαντικό που αξίζει να έχουν κατά νου είναι ότι μια ενδεχόμενη αποτυχία, δε σημαίνει και δε πρέπει να μεταφραστεί σαν ακύρωση όλης της εξελικτικής τους πορείας και της προσπάθειάς τους μέχρι σήμερα. Υπάρχουν πάντα και άλλες λύσεις και άλλες επιλογές. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει ελεύθερος χρόνος να αποφορτίζονται είτε συναντώντας του φίλους είτε κάνοντας κάτι άλλο που τους ευχαριστεί. Εάν όμως νιώθουν συναισθηματικά πολύ φορτισμένοι και δυσκολεύονται να είναι παραγωγικοί, είναι σημαντικό να το επικοινωνήσουν και να αναζητήσουν την κατάλληλη βοήθεια.
Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν τους έφηβους στην προσπάθεια τους η οποία φαίνεται να μοιάζει καταλυτική για το επόμενο βήμα τους στη ζωή;
Όλες οι οικογένειες διαφέρουν όπως και κάθε έφηβος είναι μια μοναδική προσωπικότητα και ως εκ τούτου η διαχείριση του καθενός θα διαφέρει. Οι γονείς γενικά είναι καλό να αποφεύγουν να είναι επικριτικοί και να δείξουν εμπιστοσύνη στα παιδιά τους. Είναι σημαντικό να έχουν κατά νου ότι ο έφηβος γνωρίζει καλύτερα τις ανάγκες του και πως θα οργανώσει το χρόνο του προκειμένου να είναι πιο αποδοτικός. Είναι πιθανό οι γονείς που προσπαθούν να ελέγξουν οι ίδιοι τις συνθήκες μόνοι τους, να προκαλέσουν περισσότερο άγχος και ένταση στον έφηβο. Οι γονείς μπορούν να εξασφαλίσουν ένα ήρεμο και χωρίς εντάσεις περιβάλλον, ώστε να μπορεί ο έφηβος να επικεντρωθεί στο διάβασμά του. Να τον ενθαρρύνουν να εκφράσει τα συναισθήματά του, τις σκέψεις του, τις αγωνίες του, ακόμη και τους φόβους του. Να συν-δημιουργήσουν μαζί με τον έφηβο ένα πλάνο για το μέλλον του βασισμένο στα θέλω του και τις δυνατότητες της οικογένειας. Να επικοινωνήσουν ότι οι εξετάσεις αυτές δεν κρίνουν τον ίδιο ως άτομο και δεν είναι καταλυτικές για την μετέπειτα πορεία του. Υπάρχουν και άλλες επιλογές και κατευθύνσεις. Δεν υπάρχει νόημα να σταθεί κανείς στο τι έχει ή δεν έχει γίνει το προηγούμενο διάστημα, μόνο εκνευρισμό μπορεί να προκαλέσει. Τέλος και ίσως πιο σημαντικό, είναι οι γονείς να είναι σε επαφή με το δικό τους συναίσθημα και την δική τους αγωνία, να μπορέσουν να τα ξεχωρίσουν από αυτά του εφήβου και να καταφέρουν να μην του τα μεταδώσουν. Να του επιτρέψουν να κάνει και να έχει τα δικά του όνειρα και προσδοκίες για το μέλλον του.
