Δόθηκε στην δημοσιότητα η πολυαμενόμενη πρόταση της Κομισιόν για την αναθεώρηση του κανονισμού του Δουβλίνου, ο οποίος προβλέπει την ανάθεση της ευθύνης της επεξεργασίας του αιτήματος μεταναστων για άσυλο, στην χώρα εισόδου τους.
Κατά την πρόταση της Επιτροπής, η χώρα που είναι υπεύθυνη για το αίτημα ασύλου θα μπορεί να μην είναι η χώρα πρώτης εισόδου αλλά εκείνη στην οποία ένας μετανάστης έχει αδελφό ή αδελφή, στην οποία έχει εργασθεί ή σπουδάζει. Επίσης η χώρα που έχει χορηγήσει βίζα σε έναν μετανάστη.
Στην ουσία αυτό αφορά λίγες περιπτώσεις καθώς οι περισσότεροι μετανάστες εισέρχονται για πρώτη φορά στην ΕΕ και δεν έχουν συγγενείς σε άλλα κράτη μέλη. Σε διαφορετική περίπτωση, οι χώρες πρώτης εισόδου θα παραμείνουν υπεύθυνες για την αίτηση ασύλου, δηλαδή στην Ελλάδα, την Ιταλία, τη Μάλτα και την Ισπανία.
Μια από τα ίδια δηλαδή.
Πάντως η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπεραμύνθηκε αυτού το οποίο χαρακτήρισε «δίκαιη και λογική» ισορροπίας ανάμεσα στην «ευθύνη και την αλληλεγγύη» μεταξύ των 27. «Πρέπει να βρούμε μακροπρόθεσμες λύσεις για τη μετανάστευση», δήλωσε, υπογραμμίζοντας πως η φωτιά στον καταυλισμό της Μόριας ήταν μια έντονη υπενθύμιση της ανάγκης για δράση.
«Χλιαρή» είναι η αντίδραση της Ελλάδας, καθώς ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής Γιώργος Κουμουτσάκος σχολίασε ότι «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέβαλε προσπάθεια να συγκεράσει αποκλίνουσες απόψεις, προερχόμενες από διαφορετικές ομάδες κρατών» και επεσήμανε: «Προκειμένου να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά η κοινή μεταναστευτική πρόκληση, σήμερα και στο μέλλον, απαιτείται μια συνεκτική και ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή πολιτική. Αυτή η πολιτική αφορά όλα τα κράτη-μέλη, ακόμα μεγαλύτερη σημασία έχει, όμως, για εκείνα τα κράτη που, όπως η Ελλάδα, βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης και αντιμετωπίζουν τις άμεσες συνέπειες του μεταναστευτικού φαινομένου. Γι’ αυτό και η χώρα μας ήταν, είναι και θα είναι διαρκώς και ενεργά παρούσα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης για το νέο Σύμφωνο με προτάσεις και πρωτοβουλίες».
Πάντως αυτό το νέο «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Μετανάστευση και το Άσυλο», που παρουσιάσθηκε, προβλέπει πως οι χώρες της ΕΕ που δεν θέλουν να πάρουν αιτούντες ασύλου σε περίπτωση αύξησης των μεταναστευτικών ροών πρέπει αντίθετα να συμμετάσχουν στις επιστροφές όσων η αίτησή τους για άσυλο απορρίπτεται από τις χώρες εισόδου στις οποίες έφθασαν.
Προβλέπεται εξ άλλου μια πιο γρήγορη διαδικασία ώστε να απορρίπτονται πιο γρήγορα οι μετανάστες που έχουν λίγες πιθανότητες να λάβουν διεθνή προστασία. Επίσης, αν μία χώρα υφίσταται μεταναστευτική «πίεση» και εκτιμά ότι δεν μπορεί πλέον να αναλάβει την ευθύνη μεταναστών, μπορεί να ζητήσει την ενεργοποίηση ενός «υποχρεωτικού μηχανισμού αλληλεγγύης», ο οποίος όμως πρέπει να ενεργοποιηθεί από την Επιτροπή, η οποία θα πρέπει και να εκτιμά τον αριθμό των μεταναστών που θα μπορεί να αναλάβει κάθε χώρα.
Η πρόταση αναφέρει ακόμη ότι προκειμένου να αυξηθούν οι επιστροφές προς τις χώρες προέλευσης η Επιτροπή θα ορίσει έναν συντονιστή, που θα υποστηρίζεται από ένα δίκτυο «ειδικών» στα κράτη-μέλη προκειμένου να «εντατικοποιήσει τις διαπραγματεύσεις» με τις χώρες προέλευσης. Η ΕΕ έχει υπογράψει 24 συμφωνίες επανεισδοχής με τρίτες χώρες, αλλά «δεν λειτουργούν όλες». Μέσον πίεσης θεωρείται η δημοσίευση ετήσιων εκθέσεων που αποτιμούν την ικανότητα της μιας ή της άλλης χώρας να πάρει πίσω τους πολίτες της!
Εν ολίγοις, η Επιτροπή προτείνει την καθιέρωση μιας ολοκληρωμένης διαδικασίας συνόρων, η οποία για πρώτη φορά περιλαμβάνει έλεγχο πριν από την είσοδο που καλύπτει τον προσδιορισμό όλων των ατόμων που διασχίζουν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ χωρίς άδεια ή έχουν αποβιβαστεί μετά από έρευνα και επιχείρηση διάσωσης.
Αυτό συνεπάγεται επίσης έλεγχο της υγείας και της ασφάλειας, δακτυλικά αποτυπώματα και εγγραφή στη βάση δεδομένων Eurodac. Μετά τον έλεγχο, τα άτομα μπορούν να προωθούνται στη σωστή διαδικασία, είτε στα σύνορα για ορισμένες κατηγορίες αιτούντων είτε σε μια κανονική διαδικασία ασύλου. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, στα σύνορα θα ληφθούν γρήγορες αποφάσεις ασύλου ή επιστροφής, παρέχοντας γρήγορη βεβαιότητα για άτομα των οποίων οι περιπτώσεις μπορούν να εξεταστούν γρήγορα. Ταυτόχρονα, όλες οι άλλες διαδικασίες θα βελτιωθούν και θα υπόκεινται σε ισχυρότερη παρακολούθηση και επιχειρησιακή υποστήριξη από οργανισμούς της ΕΕ.
