Συμφωνούντες και διαφωνούντες, φονούντες τελικώς την υπέρ του τελικού αποδέκτη- πολίτη – και θεμελιώδης συνταγματικός πυρήνας υπέρ πάσα αντίθετη συνταγματική ερμηνεία-πρόοδο κι εξέλιξη της καθημερινότητας του , την ταχεία επίλυση των διαφορών του και στενοχωριών του.
- Από τον Νίκο Μιχαλινό, Δικηγόρο Διαμεσολαβητή, Μέλος του Ευρωπαϊκού Συλλόγου Οικογενειακού Δικαίου
Μια πλέον των δύο ετών διαμάχη μεταξύ των ακραίων υποστηρικτών του θεσμού της Εξωδικαστικής Διαμεσολάβησης και εκείνων των ακραίων και ακρίτων αποκρουόντων τον θεσμό εξ αφετηρίας και από γεννήσεως αυτού.
Αφενός οι ακραίοι του θεσμού υποστηρικτές εμφορούνται συναισθημάτων υπέρ
αναπαύσεως κι ειρήνης ευαγγελιζόμενοι μια κοινωνία του Αγίου Βασιλείου και όπου πάσα
διαφορά δύναται να επιλυθεί με αλληλοκατανόηση – άνευ μίσους και αλληλοσπαραγμού- αφετέρου οι αποκρούοντες τον θεσμό απειλούνται από έναν φανταστικό εχθρό που μάλλον χείρα βοηθείας τους προσφέρει παρά απειλή. «Τι θ απογίνουμε χωρίς βαρβάρους».
Διότι είμαστε άπαντες βέβαιοι ότι έγκριτοι νομικοί και νομικώτεροι ημών των υπολοίπων,
γνωρίζουν υπέρ το δέον ότι η δικαιοσύνη αποδίδεται και απονέμεται . Και αυτή η
αποστολή ανατίθεται και ουδόλως μπορεί να αποστερηθεί από τα ημεδαπά μας
δικαιοδοτικά όργανα. Των δικαιοδοτικών οργάνων, εξαιρουμένη η Διαιτησία η οποία τέμνει
αρχικώς μία ένδικη διαφορά υποκειμένη ωστόσο ως προς το κύρος της στα δευτεροβάθμια
δικαιοδοτικά όργανα. Ως εκ τούτου, και σύμφωνα με τα ανωτέρω, οι ισχυριζόμενοι έγκριτοι
νομικοί γνωρίζουν καλύτερα απάντων ότι ο θεσμός της Διαμεσολαβήσεως, ακόμη κι εάν
θέλανε οι υπηρετούντες αυτόν να ανταγωνιστούν τα δικαιοδοτικά όργανα, τούτο είναι
φύσει αδύνατον . Και , άρα, ο απολύτως άστοχος όρος «ιδιωτικοποίηση της δικαιοσύνης»
δια στόματος ή πένας ευστόχων νομικών, γεννά την εύλογη απορία προς τι αυτή η διάδοση
και διασπορά; Υπενθυμίζεται ότι ο Διαμεσολαβητής , όσο και να παραβεί και υπερβεί τα
καθήκοντα του , ούτε απόφαση γεννάει ούτε νομολογία παράγει . Είναι ο ταπεινός
επικυρών ενός ιδιωτικού συμφωνητικούλι που τα αρχικώς διαφωνούντα μέρη θέλησαν
χάριν ευτυχίας αυτών να συντάξουν. Κι εάν κάποιος μπορεί να παρασύρει ή να
παρακωλύσει τον υπό διαμεσολάβηση άνθρωπο , αυτός είναι μόνον ο υποχρεωτικώς
παριστάμενος νομικός δικηγόρος του . Ευχόμενος να μην ακουστεί ποτέ ότι η σύνταξη ενός
Ιδιωτικού Συμφωνητικού Συμβιβασμού καταλύει τον φυσικό Δικαστή.
Ο Διαμεσολαβητής είναι συντονιστής , κομιστής των στοιχείων εκείνων που τα μέρη θέλουν
να ανταλλάξουν , εχέμυθη φωλιά εκείνων που τα μέρη δεν θέλουν να ανταλλάξουν .
Κοινώς, διευκολυντής -facilitator- δια την εξεύρεση λύσεως υποθέσεως που εμφανίζει
σημεία σύγκλισης. Πώς λοιπόν ο στερούμενος αποφασιστικής αρμοδιότητας
Διαμεσολαβητής μπορεί να αποτελέσει συντελεστή ιδιωτικής δικαιοσύνης;;
Περί φυσικού δικαστή : Με την επερχομένη υποχρεωτική ενημέρωση – και όχι
υποχρεωτική διαμεσολάβηση- ο ημεδαπός δικαστής διατηρεί ακέραιη την φυσικότητα
του . Ουδείς τον στερείται κατά παράβαση του άρθρου 8 του Συντάγματος. Η
ολιγόλεπτη παρουσία του πολίτη , ως προϋπόθεση παραδεκτού της συζητήσεως του
ενδίκου βοηθήματος, σε μία ενημερωτική έκθεση των εναλλακτικών δυνατοτήτων που του
παρέχονται , μάλλον εμπίπτει στο θεμελιώδες άρθρο 5 του Συντάγματος παρά προσκρούει
στο άρθρο 8. Διότι η γνωστοποίηση σε αυτόν τον πολίτη ότι έχει την δυνατότητα να
επιλύσει ταχύτατα την εκκρεμούσα διαφορά του μάλλον τελείται υπέρ της προστασίας
αυτού από χρονοβόρες και ψυχοφθόρες καταστάσεις που – κακά τα ψέμματα- εάν δεν
τυγχάνει δικομανής , πλήρως αγνοεί κατά την αφετηρία της υποβολής μίας υποθέσεως . Κι
εάν λοιπόν το ποσόν των 50 ευρώ αποτελεί παρακωλυματική προσθήκη δια την πρόσβαση
στην φυσικότητα , αναρωτιέται κανείς γιατί η καταβολή 60 και 80 ευρώ στον Δικαστικό
Επιμελητή δια την ολοκλήρωση ασκήσεως αγωγής, τα έξοδα ενόρκων βεβαιώσεων – κατ’ελάχιστον 75 ευρώ ενώπιον Ειρηνοδικείου – η καταβολή 60 και 80 ευρώ δια την
επίδοση κλήσεως προς εξέταση μαρτύρων , η καταβολή 150 ευρώ δια την κατάθεση
εφέσεως , το δικαστικό παράβολο , έξοδα άνω των 1500 ευρώ δια την ικανοποίηση
απαιτήσεως στην αναγκαστική εκτέλεση κλπ……. γιατί όλα τα ανωτέρω, ως ελάχιστο
δείγμα δαπανών , ουδέποτε θεωρήθηκαν παρακωλυτικά της προσβάσεως στα
δικαιοδοτικά όργανα; Κι ο πολίτης , ο οποίος θα δαπανήσει το ποσόν των 50 ευρώ , θα
έχει το όφελος να αποφύγει όλη αυτήν την διαδρομή – καταλήγοντας ενώπιον άγονου
πλειστηριασμού να τα βάζει με θεούς και δαίμονες που δεν τον είχαν προειδοποιήσει δια
την απώλεια κεφαλαίου – . Κι ο αντίλογος περί επιδίκασης δικαστικής δαπάνης – ως
γνωστόν , εξόχως φειδωλή στην ημεδαπή – γεννάει το αυθόρμητο ερώτημα «πήρε ποτέ
κανείς δικαστική δαπάνη από δυστροπούντα αντίδικο» . Συμπερασματικά , η
υποχρεωτική υποβολή σε διαδικασία ενημερώσεως είναι προς χάριν του συνταγματικώς
προστατευομένου πολίτη . Θα έλεγε κανείς ότι , παρόμοια διαδικασία προσομοιάζει σε
«υποχρεωτικές» εξετάσεις υγείας ασθενούς που , πιθανώς, να άγουν σε αποκατάσταση της
υγείας του. Περαιτέρω, εάν το πρόβλημα είναι γιατί τούτο να το πράττει ο
Διαμεσολαβητής; Ε, ας το πράττει άλλος. Αλλά τότε δεν θα μας φταίει ο θεσμός …..αλλά η
όμορη κατσίκα.
Διότι , ενώ έγκριτοι νομικοί ωρύονται δια την παρακώλυση της προσβάσεως στον φυσικό
δικαστή , δια ποίον λόγο δεν αποδοκιμάζεται παράλληλα κι ο θεσμός της δικαστικής
μεσολαβήσεως ; Η οποία , βεβαίως , αποτελεί ένα πρόσθετο και συμπληρωματικό
εργαλείο δικαιοσύνης το οποίο προσφέρει έναν ακόμη διάδρομο στους διαδίκους.
Εξόχως αντιφατικό: Τα ίδια τα δικαιοδοτικά μας όργανα , οι Δικαστές, παραπονούνται
δικαίως δια την υπερφόρτωση υποθέσεων – ποικιλία και ποσότητα- στην οποία, άνθρωποι
ομοίως, πώς δυνατόν να ανταποκριθούν;; Εις το μεγαλύτερο πρωτοδικείο της χώρας,
αποφάσεις δημοσιεύονται μετά το πέρας έτους από την συζήτηση – η οποία συζήτηση έχει
προσδιοριστεί δυο και τρία χρόνια από την κατάθεση- ;; Όλως ενδεικτικώς, αποφάσεις
ασφαλιστικών μέτρων εξεδόθησαν 15 μήνες μετά την συζήτηση . Άραγε,η συνταγματικώς
προστατευομένη προσωρινή δικαστική προστασία , δεν καταλύεται ούτω;;
Και, ουκ ολίγες φορές, ως πληρεξούσιοι Δικηγόροι , γινόμαστε δέκτες παρατηρήσεων από
τα δικαιοδοτικά όργανα που έχουν συνήθως τίτλο « γιατί καταλήξατε στα δικαστήρια και
δεν τα βρήκατε;».
Από την άλλην , φυσικά : Δεν είναι όλες οι υποθέσεις για Διαμεσολαβήσεις . Υπάρχουν
υποθέσεις όπου οι διαφορές είναι τόσο ακραίες και οι αποστάσεις μεταξύ των μερών τόσο
μεγάλες , που μόνον ένα Δικαστήριο μπορεί να λύσει . Δεν υπάρχει ως εκ τούτο
Διαμεσολαβητής. Κι ούτε υπάρχει υποκατάσταση ή αντικατάσταση των δικαιοδοτικών
οργάνων με την Διαμεσολάβηση. Υπάρχει αρωγή των δικαιοδοτικών οργάνων,
αποσυμφόρηση των Δικαστηρίων , παροχή αυξημένης πνευματικής δυνατότητας δια τον
δικάζοντα και κρίνοντα κι επικέντρωση του Δικαστή στις πραγματικώς δυσεπίλυτες
υποθέσεις.
Ένα πρόχειρο γλαφυρό παράδειγμα: Καθημερινός διάλογος μεταξύ Δικηγόρων: « τι θα
έλεγες να μιλήσουμε για να την κλείσουμε την υπόθεση;» «Ναι! Αν υπάρχει λύση , από το
να τρέχουμε ..» «Ωραία ….. εάν τα βρούμε πώς θα εξασφαλιστούμε; Να έχουμε εκτελεστό
τίτλο;» « Φυσικά ….Συμφωνώ απολύτως» « Περίφημα ….. έχω έναν γνωστό που μπορεί να
μας βοηθήσει εκατέρωθεν να τα βρούμε . Και βάζοντας την σφραγίδα του , η συμφωνία
είναι εκτελεστή … Να του πω να είναι παρών στην συνάντηση;» « Μα τι καλή ιδέα!
Φυσικά»……… Αυτός ο ανωτέρω διάλογος είναι μία πραγματικότητα μεταξύ Δικηγόρων
πολέμιων της Διαμεσολαβήσεως. Πλην όμως , μόλις αποτυπώσανε τον απόλυτο ορισμό του
Διαμεσολαβητή .
Και ληπτέον υπόψιν: Καλώς ή κακώς: Ο θεσμός της Διαμεσολαβήσεως αποτελεί ευρωπαϊκή
πραγματικότητα και υποχρέωση . Γιατί εμείς , δια άλλη μία φορά , θέλουμε να είμαστε η
εξαίρεση υποδηλώντας «η Ελλάδα πότε δεν πεθαίνει» αντί του « η Ελλάδα ποτέ δεν
μαθαίνει;»…. Ισοδύναμο με το να λέμε « σε εμάς τους έλληνες οι απαγορεύσεις περί
καπνίσματος δεν περνάνε»
