Μετά από χρόνια εγκατάλειψης τα θερινά Ανάκτορα του τέως βασιλικού κτήματος του Τατοΐου θα ζωντανέψουν ξανά, καθώς προχωρά με γρήγορους ρυθμούς η υλοποίηση του σχεδίου ανάπλασης μετά την έγκριση από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων των οριστικών μελετών – αρχιτεκτονική, στατική, ηλεκτρομηχανική- οι οποίες αφορούν στην αποκατάσταση του θερινού ανακτόρου.
Σύμφωνα με τη μελέτη, προβλέπεται η οικοδομική, λειτουργική και αισθητική αποκατάσταση του μνημείου στην εποχή του Γεωργίου Α’. Το ανάκτορο θα μετατραπεί σε μουσείο και οι χώροι του θα αντανακλούν την περίοδο του Γεωργίου του Α’, εκθέτοντας έπιπλα, αντικείμενα, πίνακες, αλλά και έγγραφες μαρτυρίες, που τεκμηριώνουν την διαδρομή της τ. βασιλικής οικογένειας.
Παράλληλα, στους χώρους του υπογείου, θα υπάρχουν αίθουσες για εκπαιδευτικά προγράμματα ή μικρές θεματικές περιοδικές εκθέσεις, ενώ η αίθουσα του κινηματογράφου, θα χρησιμοποιείται για προβολές συναφούς ιστορικού υλικού. Σύμφωνα με την εγκεκριμένη μελέτη, η επαναφορά στην εποχή του Γεωργίου Α’ προτάθηκε μόνο σε όσα στοιχεία υπήρχε επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση.
Το κτίριο του θερινού ανακτόρου αποτελεί αντίγραφο αγροικίας του Peterhof. Εκπονήθηκε από τον αρχιτέκτονα Σάββα Μπούκη, ο οποίος, ύστερα από εντολή του Γεωργίου Α’, μετέβη το 1880 στην Αγία Πετρούπολη για τον σκοπό αυτό. Η ανέγερση του κτιρίου ξεκίνησε το 1884 και ολοκληρώθηκε το 1886. Πρόκειται για κτίριο λιθόκτιστο, μήκους 72 μ. και μέγιστου πλάτους 16 μ. περίπου, το οποίο αναπτύσσεται σε τέσσερα επίπεδα, ένα υπόγειο 1220,30 τ.μ., ένα ισόγειο 1017,27τ.μ., έναν όροφο 963,86 τ.μ. και μία σοφίτα 842,86 τ.μ. Αποτελείται από δύο κύριες πτέρυγες, την ανατολική και την δυτική, και επιστεγάζεται με ξύλινη κεραμοσκεπή. Η μεγάλη τραπεζαρία, στο ισόγειο, αποτελούσε το διαχωριστικό όριο μεταξύ των δύο πτερύγων.
Η σημερινή εικόνα του ανακτόρου είναι προϊόν μετατροπών και τροποποιήσεων που έγιναν από την τ. βασιλική οικογένεια για πρακτικούς, αισθητικούς και για λόγους εκσυγχρονισμού, και υλοποιήθηκαν σε τρεις κυρίως περιόδους.
Την 1η περίοδο (1884-1913) που αφορά στην ανέγερσή του και την διαμόρφωση των κήπων από τον Γεώργιο Α’, την 2η περίοδο (1913-1947) κατά την οποία ξεκίνησε (1937) επί Γεωργίου Β’ μια σειρά εργασιών τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του, οι οποίες τροποποίησαν σημαντικά την αρχική του εικόνα και στις οποίες οφείλει τη σημερινή του μορφή και την 3η περίοδο (1947-1967) κατά την οποία, επί Παύλου Α’, το ανάκτορο εκσυγχρονίσθηκε και έγιναν νέες τροποποιήσεις κυρίως στο υπόγειο, τμήμα (κάτω από τον χώρο του γραφείου του Γεωργίου Α’) το οποίο μετετράπη σε αίθουσα κινηματογράφου, την σοφίτα και τον κήπο του κτιρίου, καθώς και εσωτερικές διαρρυθμίσεις.
Η αρχιτεκτονική μελέτη προβλέπει ότι το κτιριακό συγκρότημα θα ανακτήσει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του, την αρχιτεκτονική του ταυτότητα ως αντίγραφο αγροικίας στο Peterhof, τον μνημειακό χαρακτήρα, αλλά και την ανάδειξη των στοιχείων της αυθεντικότητάς του.
Στην οριστική μελέτη περιλαμβάνονται τροποποιήσεις ως προς την εγκεκριμένη προμελέτη, καθώς ενσωματώνονται στοιχεία από την υπό εκπόνηση μουσειογραφική μελέτη, προκειμένου να εμπλουτισθεί περαιτέρω το μουσειολογικό αφήγημα. Ταυτοχρόνως θα βελτιωθεί η λειτουργικότητα του κτιρίου, ώστε να καταστεί λειτουργικό και φιλικό προς τον επισκέπτη.
Οι εργασίες για την αποκατάσταση του ανακτόρου, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2023, αφορούν σε εργασίες στερέωσης και επισκευής σύμφωνα με την τεχνική περιγραφή της στατικής μελέτης, εργασίες διαρρύθμισης (κατασκευή νέων χώρων υγιεινής, ενσωμάτωση ανελκυστήρων κλπ), εκ νέου κατασκευή όλων των η/μ εγκαταστάσεων, σύμφωνα με την τεχνική περιγραφή της μελέτης η/μ εγκαταστάσεων ώστε να καλύπτονται πλήρως λειτουργικά οι νέες χρήσεις των χώρων, εργασίες συντήρησης διακοσμητικών στοιχείων, εργασίες διαμόρφωσης περιβάλλοντος χώρου.
Συγκεκριμένα, στο ισόγειο, θα διατηρηθεί η κεντρική είσοδος στην βόρεια όψη του κτιρίου, δεδομένου ότι αντιστοιχεί στην εποχή της υφισταμένης διαμόρφωσης του χώρου της κυρίας εισόδου με το κλιμακοστάσιο, η οποία αποτελεί επέμβαση της 2ης περιόδου (1913-1947) του κτιρίου και ειδικότερα το έτος 1937 επί Γεωργίου Β’, ώστε να καταστεί μεγαλύτερος και ενιαίος ο χώρος της εισόδου, του κτιρίου. Επί Γεωργίου Α’ ο χώρος αυτός ήταν μικρότερος και η κλίμακα ανόδου στον Α’ όροφο ήταν διαφορετική.
Διατηρείται και αποκαθίσταται το στέγαστρο της κεντρικής εισόδου, στην υφισταμένη μορφή του, με τα υφιστάμενα μεταλλικά φουρούσια, καθώς αναφέρεται στην ίδια χρονική περίοδο με την κεντρική είσοδο, ενώ διαμορφώνεται η είσοδος και για ΑμεΑ.
Επίσης, διατηρείται η κλίμακα που οδηγεί από το ισόγειο στην στάθμη του υπογείου, πλησίον του αναβατορίου τροφίμων, για λόγους μουσειολογικούς, καθώς από την σκάλα αυτή, σε συνδυασμό με το αναβατόριο, γινόταν η επικοινωνία από την κουζίνα (υπόγειο) στο ισόγειο. Επίσης, για μουσειολογικούς λόγους θα διατηρηθεί η κλίμακα η οποία οδηγούσε από το γραφείο του ισογείου, στα υπνοδωμάτια, στον Α΄ όροφο.
Στον Α’ όροφο, αναδιαμορφώνεται ο χώρος γύρω από την ξύλινη κλίμακα και παραμένουν τα μεγάλα παράθυρα στην νότια όψη του κτιρίου. Επισημαίνεται ότι για την περίοδο του Γεωργίου Α’, υπάρχει φωτογραφικό υλικό για τους εσωτερικούς χώρους του ισογείου, κυρίως από το γραφείο του Γεωργίου Α’, το σαλόνι και τους χώρους της νότιας πλευράς του κτιρίου.
Στον Β’ όροφο (σοφίτα), διατηρείται το σύνολο των υφισταμένων φεγγιτών, εκτός από δύο, οι οποίοι καταργούνται, καθώς προβλέπεται η επαναφορά του δυτικού αετώματος της στέγης. Τέλος, στην στάθμη υπογείου, θα διαμορφωθούν επιπλέον χώροι υγιεινής για το κοινό.
