Με απόφαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εξωτερικών και Άμυνας (ΚΥΣΕΑ) εγκρίθηκε η νέα δομή δυνάμεων των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων 2020-2034.
- Από τον Περικλή Ζορζοβίλη
Σε αντίθεση με το παρελθόν, επίσημες ανακοινώσεις για το περίγραμμα και τα βασικά σημεία της νέας δομής, η οποία καθορίζει την εξέλιξη των Ενόπλων Δυνάμεων κατά την επόμενη δεκαπενταετία, δεν έγιναν. Μοναδική εξαίρεση αποτελεί η σύσταση, υπό το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ), της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου (ΔΕΠ), η οποία χαιρετίστηκε και διαφημίστηκε ως πολύ σημαντική εξέλιξη και ως «το πρώτο βήμα για το αύριο των Ελληνικών Ειδικών Δυνάμεων και των Δυνάμεων Ειδικών Επιχειρήσεων».
Μάλιστα, σε πολλά δημοσιεύματα τονίστηκε ότι η σύστασή της υιοθετεί τα αμερικανικά πρότυπα, βάσει των οποίων έχει συγκροτηθεί από το 1987 η διοίκηση ειδικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ (USSOCOM: United States Special Operations Command), ως μία από τις ενοποιημένες (διακλαδικές) διοικήσεις μάχης (COCOM: Combatant Command) των ενόπλων δυνάμεων της Αμερικής.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, η ΔΕΠ θα υπάγεται απευθείας στον αρχηγό του ΓΕΕΘΑ και θα διοικείται από αντιστράτηγο. Σε αυτή θα υπάγονται η Διακλαδική Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων του ΓΕΕΘΑ (ΓΕΕΘΑ/ΔΔΕΕ) και η εδρεύουσα στη Βέροια Ι Μεραρχία Πεζικού (Ι ΜΠ) «Σμύρνη», και οι δύο διοικούμενες από υποστράτηγο.
Η ΔΔΕΕ συστάθηκε το 2013, με διοικητή ταξίαρχο, υπαγόμενη απευθείας στον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, με σκοπό τη διεξαγωγή διακλαδικών ειδικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τις τότε διαθέσιμες πληροφορίες, σε αυτή υπάγονταν μονάδες ειδικών επιχειρήσεων και των τριών Κλάδων των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, όπως η Ζ Μοίρα Αμφίβιων Καταδρομών (Ζ ΜΑΚ), το Ειδικό Τμήμα Αλεξιπτωτιστών (ΕΤΑ), ομάδες ανορθόδοξου πολέμου της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών (ΔΥΚ) του Αρχηγείου Στόλου και η 31η Μοίρα Επιχειρήσεων Έρευνας – Διάσωσης (31 ΜΕΕ) της Πολεμικής Αεροπορίας.
Με τη νέα δομή, πάλι με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες (αφού επίσημη ενημέρωση δεν υπάρχει), στη Διακλαδική Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων (ΔΔΕΕ), που πλέον αναβαθμίζεται σε μεραρχία, στις ανωτέρω μονάδες θα υπαχθούν και οι αναπτυγμένες στα πρόσω μοίρες αμφίβιων καταδρομών (ΕΤΕΘ), που υπάγονταν στην καταργούμενη, επιπέδου ταξιαρχίας, 13η Διοίκηση Ειδικών Επιχειρήσεων – 13η ΔΕΕ) και μία μονάδα αεροπορικών ειδικών επιχειρήσεων που θα συγκροτηθεί με προσωπικό και μέσα (ελικόπτερα) της Αεροπορίας Στρατού.
Σε ό,τι αφορά την 1η Μεραρχία Πεζικού «Σμύρνη», εντάσσεται στη Διοίκηση Ειδικού Πολέμου, με υπαγόμενες σε αυτή την 1η Ταξιαρχία Καταδρομών – Αλεξιπτωτιστών «Ελ Αλαμέιν» και την 32η Ταξιαρχία Πεζοναυτών «Μοράβας».
«Ανασύσταση» Β΄ Σώματος Στρατού
Σε όσους παρακολουθούν την ιστορική εξέλιξη της οργάνωσης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι η ΔΕΠ δεν αποτελεί παρά την έμμεση ανασύσταση του διαλυθέντος στις 29 Νοεμβρίου 2013 Β’ Σώματος Στρατού, που από το 2002 έως το 2005 λειτουργούσε ως Στρατηγείο Δυνάμεων Αντίδρασης, Ενίσχυσης, Εφεδρείας (ΣΔΑΕΕ). Και μάλιστα με τρόπο ώστε να διασφαλιστούν η «καθαρότητα» (αποκλειστικά σχηματισμοί και μονάδες «Ειδικών Δυνάμεων») και η εσαεί ύπαρξη θέση αντιστρατήγου των Ειδικών Δυνάμεων.
Ταυτόχρονα, η υπαγωγή δύο διοικήσεων επιπέδου μεραρχίας (ΔΔΕΕ και Ι ΜΠ) δημιουργεί την ιεραρχική πυραμίδα που μπορεί να υποστηρίξει εξελικτικά τη δημιουργία της θέσης του αντιστρατήγου.
Τρία στρατηγεία
Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά θα πρέπει να γίνει και στην τάση δημιουργίας ενδιάμεσων επιπέδων διοίκησης που απλώς επιβραδύνουν τον κύκλο «Παρατήρησης – Προσανατολισμού – Απόφασης – Ενέργειας», γνωστού ως «OODA loop» (Observe – Orient – Decision – Act), που θεμελίωσε ο Αμερικανός σμήναρχος John Boyd. Το παράδειγμα της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου είναι απόλυτα χαρακτηριστικό.
Για το ισοδύναμο περίπου τριών ταξιαρχιών η δομή διοίκησης περιλαμβάνει τρία στρατηγεία (!). Και αυτό τη στιγμή που οι υφιστάμενες επικοινωνιακές υποδομές παρέχουν τη δυνατότητα ακόμη και… άμεσης οπτικοακουστικής επικοινωνίας του αρχηγού ΓΕΕΘΑ με τον ομαδάρχη ή διμοιρίτη σε οποιαδήποτε περιοχή της ελληνικής επικράτειας.
Εν κατακλείδι, η νέα δομή δυνάμεων και συγκεκριμένα η σύσταση της ΓΕΕΘΑ/ΔΕΠ αποδεικνύει ότι κρίσιμα ζητήματα που εδώ και μία εικοσαετία απασχολούν το ελληνικό στρατιωτικό οικοδόμημα όχι μόνο δεν επιλύονται αλλά περιπλέκονται ακόμη περισσότερο.
Η διάκριση μεταξύ ειδικών και επίλεκτων δυνάμεων, δυνάμεων ειδικών επιχειρήσεων και δυνάμεων ταχείας αντίδρασης, καθώς και η υιοθέτηση περισσότερο επίπεδων διακλαδικών δομών διοίκησης με εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που παρέχει η σύγχρονη τεχνολογία συνεχίζουν να παραμένουν ζητούμενα.
Από αφελής έως ύποπτος ο όρος του «Ειδικού Πολέμου»
Σημείο προβληματισμού αποτελεί και ο όρος «Ειδικός Πόλεμος» όσον αφορά το περιεχόμενό του αλλά και την ενσωμάτωσή του στα θεσμικά κείμενα.
Άραγε μεταξύ των αμερικανικών προτύπων που υιοθετήθηκαν περιλαμβάνεται και ο ορισμός του «Ειδικού Πολέμου»; Γιατί σε αυτή την περίπτωση ανακύπτουν καίρια ζητήματα.
Όπως αναφέρει ο αντιστράτηγος (ε.α) Παναγιώτης Γκαρτζονίκας στο άρθρο του «Γιατί η νέα Διοίκηση Ειδικού Πολέμου δημιουργεί παρά λύνει προβλήματα» (δημοσιεύθηκε στο https://slpress.gr/), ως «Ειδικός Πόλεμος» ορίζεται «η εκτέλεση δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν συνδυασμό φονικών και μη φονικών ενεργειών από ειδικά εκπαιδευμένη και μορφωμένη δύναμη, η οποία διαθέτει βαθιά κατανόηση πολιτισμών και ξένων γλωσσών, επιδεξιότητα στην τακτική μικρών κλιμακίων και την ικανότητα να εκπαιδεύει και να μάχεται μαζί με γηγενείς δυνάμεις σε φιλικό, αβέβαιο ή εχθρικό περιβάλλον» (ADP 3-05, Army Special Operations/2019).
Δηλαδή, έχει υιοθετηθεί ως διαθέσιμη επιλογή από την ελληνική κυβέρνηση η ανάπτυξη ελληνικών δυνάμεων που θα εκπαιδεύουν και θα μάχονται μαζί με γηγενείς δυνάμεις στην επικράτεια φίλιων, ουδέτερων ή εχθρικών χωρών; Ελπίζουμε κυβέρνηση και αντιπολίτευση (αφού για τη νέα δομή δυνάμεων ενημερώθηκε η αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή) να έχουν πλήρως κατανοήσει τα νέα δεδομένα.
Άλλο ένα σημείο προβληματισμού είναι κατά πόσον, με βάση τα ανωτέρω, οι πεζοναύτες αλλά και οι αλεξιπτωτιστές μπορούν να θεωρηθούν δυνάμεις «Ειδικού Πολέμου». Φυσικά, μπορούν να διεξαγάγουν ειδικευμένες επιχειρήσεις (αμφίβιες και αεροκίνητες) και αν απαιτηθεί ειδικές επιχειρήσεις (καταδρομικές ενέργειες και ενέδρες, αμφίβιες καταδρομές, κατάδειξη στόχου για προσβολή με κατευθυνόμενα όπλα, ναρκοθέτηση-παγίδευση κ.λπ.), αλλά αυτό δεν τις καθιστά δυνάμεις «Ειδικού Πολέμου». Οπότε αβίαστα ανακύπτει το ερώτημα, για ποιο λόγο εντάχθηκαν στη ΔΕΠ του ΓΕΕΘΑ;
Αν, πάλι, δεν έχει υιοθετηθεί ο αμερικανικός ορισμός, τότε ίσως θα έπρεπε να υπάρξει κάποια ενημέρωση από επίσημα χείλη ώστε να μη συντηρείται ο «σημειολογικός», αλλά βαθιά ουσιαστικός προβληματισμός.
