Δύο σχετικά πρόσφατες εξελίξεις που αφορούν τουρκικής σχεδίασης και ανάπτυξης μη επανδρωμένα συστήματα (drones) αποτελούν ισχυρότατη απόδειξη περαιτέρω αναβάθμισης της τουρκικής απειλής και μάλιστα σε τομείς που αποτελούν δύσκολα επιχειρησιακά προβλήματα για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
- Από τον Περικλή Ζορζοβίλη
Συγκεκριμένα στις 7 Μαρτίου το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε στον λογαριασμό του στο twitter (παραθέτοντας και σχετικό βίντεο) ότι κατά τη διάρκεια της άσκησης «Γαλάζια Πατρίδα 2021» («Mavi Vatan») το κατασκευής της τουρκικής Baykar μη επανδρωμένο αερόχημα μάχης TB-2 Bayraktar προσέβαλε με επιτυχία ναυτικό στόχο σε απόσταση 15 χιλιομέτρων χρησιμοποιώντας «έξυπνο» πυρομαχικό MAM-L, σχεδίασης και ανάπτυξης της επίσης τουρκικής Roketsan.
Δύο μήνες αργότερα το τουρκικό ειδησεογραφικό δίκτυο TRT παρουσίασε video για την ολοκλήρωση φάσης των δοκιμών εν πλω του τουρκικής σχεδίασης και ανάπτυξης εξοπλισμένου μη επανδρωμένου οχήματος επιφανείας Sida, της οικογενείας ULAQ, για προσβολές στόχων επιφανείας. Είχε προηγηθεί, στα τέλη Απριλίου, η παρουσίαση από τις τουρκικές εταιρίες ARES Shipyard και Meteksan Defence της έκδοσης ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW: Anti-Submarine Warfare) της ίδιας οικογενείας.
Στην εξίσωση θα πρέπει να συνυπολογίσουμε και τις επί τουλάχιστον δεκαπενταετία πτήσεις τουρκικών μη επανδρωμένων αεροχημάτων εντός του Εθνικού Εναέριου Χώρου και υπεράνω εθνικού εδάφους (κυρίως των νήσων και μικρονήσων του ανατολικού Αιγαίου), που με την πάροδο των ετών αυξάνονται ποσοτικά αλλά και ποιοτικά (με την έννοια της δυνατότητας συλλογής δεδομένων στοχοποίησης).
Τέλος σημαντική παράμετρο αποτελούν και όσα έλαβαν χώρα στην πρόσφατη σύρραξη μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν στο Ναγκόρνο – Καραμπάχ. Αν και η ανάλυση των δεδομένων της σύρραξης από τις ένοπλες δυνάμεις πολλών χωρών βρίσκεται σε εξέλιξη, όλες οι ενδείξεις συντείνουν ότι οι εντυπωσιακές επιδόσεις που κατέγραψαν μη επανδρωμένα αεροχήματα και περιφερόμενα πυρομαχικά δεν αποτελούν αποκλειστικό δημιούργημα της εξαιρετικά οργανωμένης, από το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία, επικοινωνιακής εκμετάλλευσης.
Οι Αζέροι με πρωτοποριακές τεχνικές χρήσης τουρκικής προέλευσης μη επανδρωμένων αεροχημάτων και ισραηλινής προέλευσης περιφερόμενων πυρομαχικών, σε συνδυασμό με πυρά πυροβολικού, εξουδετέρωσαν τις αρμένικες γραμμές άμυνας οι οποίες κατά το παρελθόν είχαν με ευκολία αντιμετωπίσει τις εχθρικές προσβολές.
Ελληνική υστέρηση
Δυστυχώς η σύγκριση με τα ισχύοντα στη χώρα μας είναι καταθλιπτική. Παρά το γεγονός ότι η εγχώρια βιομηχανική και τεχνολογική βάση έχει καταγράψει σημαντικά επιτεύγματα στους τομείς των μη επανδρωμένων αεροχημάτων και δραστηριοποιείται με επιτυχία και στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροχημάτων επιφανείας, εντούτοις η εισαγωγή σε υπηρεσία με τις ένοπλες δυνάμεις μη επανδρωμένων ελληνικής σχεδίασης και ανάπτυξης δεν έχει γενικευθεί, ούτε ένα μείζον (αντίστοιχο της μεγάλης επιχειρησιακής αξίας των συγκεκριμένων συστημάτων) εθνικό αναπτυξιακό πρόγραμμα έχει προκηρυχθεί ή υλοποιείται.
Η συγκεκριμένη υστέρηση όχι μόνο στερεί τις Ένοπλες Δυνάμεις από επιχειρησιακές δυνατότητες που αποτελούν πιεστική ανάγκη, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει το κόστος για την απόκτησή τους, αφού αφήνει ανεκμετάλλευτο το εγχώριο τεχνολογικό και βιομηχανικό δυναμικό.
Πλέον οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις βρίσκονται αντιμέτωπες με τις σημαντικές επιχειρησιακές προκλήσεις που αντιπροσωπεύει η μαζική χρήση μη επανδρωμένων αεροχημάτων (εξοπλισμένων ή μη) και περιφερόμενων πυρομαχικών από τις ένοπλες δυνάμεις της Τουρκίας. Ακόμη και κατά την ειρηνική περίοδο οι πτήσεις των τουρκικών drones επιτρέπουν τη συνεχή και συστηματική συλλογή δεδομένων στοχοποίησης για περιοχές συγκέντρωσης φίλιων δυνάμεων, χώρους διασποράς και απόκρυψης, πιθανές κύριες και εναλλακτικές θέσεις ανάπτυξης, προετοιμασμένες θέσεις μάχης, χώρους αποθήκευσης πυρομαχικών και καυσίμων, εγκαταστάσεις και λοιπές υποδομές.
Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι αυτός ο «θησαυρός» επικαιροποιημένων δεδομένων στοχοποίησης θα επιτρέψει τη μαζική και αιφνιδιαστική προσβολή τους με σκοπό την υποβάθμιση – εξουδετέρωση των φίλιων αμυντικών δυνατοτήτων. Ταυτόχρονα τα μη επανδρωμένα αεροχήματα εξοπλισμένα με τα κατάλληλα φορτία αποστολής μπορούν να καταγράψουν την ηλεκτρονική διάταξη μάχης των φίλιων δυνάμεων, να υποκλέψουν σήματα (SIGINT) που είτε αφορούν επικοινωνίες (COMINT) ή δεν σχετίζονται με αυτές (ELINT, π.χ. ραντάρ, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας κ.λπ.)
Η εγχώρια αμυντική και τεχνολογική βιομηχανική βάση είναι ικανή να διαδραματίσει καίριο ρόλο και στην ανάπτυξη των επιχειρησιακών δυνατοτήτων που απαιτούνται για την εξουδετέρωση της γενικευμένης χρήσης μη επανδρωμένων αεροχημάτων και περιφερόμενων πυρομαχικών στο πλαίσιο εθνικών, διμερών ή πολυεθνικών προγραμμάτων (Ευρωπαϊκή Ενωση – ΝΑΤΟ).
Οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα πρέπει να σχεδιάσουν μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την απόκτηση επιθετικών και αμυντικών δυνατοτήτων στους τομείς των μη επανδρωμένων αεροχημάτων και περιφερόμενων πυρομαχικών καθώς και τον οδικό χάρτη (roadmap) για την εισαγωγή τους σε υπηρεσία.
Υπεροπλία με τα περιφερόμενα πυρομαχικά
Σε ό,τι αφορά τα περιφερόμενα πυρομαχικά, η ευρεία χρήση τους αποτελεί πλέον μείζονα απειλή για τις φίλιες δυνάμεις. Περίπου 20 χρόνια μετά τις αρχικές προμήθειες συστημάτων ισραηλινής προέλευσης Harpy και Harop για χρήση κατά πηγών ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει αναπτύξει ποικιλία συστημάτων του τύπου, που μπορούν να εκτοξευθούν από ένα άτομο ή να αφεθούν, ως οπλικό φορτίο, από μη επανδρωμένα αεροχήματα.
Οι λύσεις στα επιχειρησιακά προβλήματα που δημιουργούνται δεν είναι μονοσήμαντες. Η βελτίωση των δυνατοτήτων παραλλαγής και απόκρυψης των φίλιων δυνάμεων, η αύξηση της διασποράς τους, η αύξηση της ανθεκτικότητας των προετοιμασμένων θέσεων μάχης, η εκτεταμένη χρήση ομοιωμάτων και τεχνικών παραπλάνησης και η ανάπτυξη μέσων ηλεκτρονικού πολέμου αποτελούν μερικά από τα παθητικής φύσης μέτρα που μπορούν να υιοθετηθούν άμεσα.
Φυσικά θα πρέπει να σχεδιαστεί και όλο το πλέγμα ενεργητικών μέτρων – συστημάτων που θα συνεισφέρουν στην εξουδετέρωση της απειλής των εξοπλισμένων ή μη επανδρωμένων αεροχημάτων και περιφερόμενων πυρομαχικών. Η τροποποίηση – αναβάθμιση υφιστάμενων συστημάτων αεράμυνας, η σχεδίαση νέων βελτιστοποιημένων γι’ αυτόν τον σκοπό, η ανάπτυξη δυνατοτήτων ηλεκτρονικού πολέμου, αισθητήρων για τον εντοπισμό σε μεγάλες αποστάσεις (ώστε να παρέχεται επαρκής χρόνος αντίδρασης), συστημάτων διοίκησης και ελέγχου, όπλων κατευθυνόμενης ενέργειας (λέιζερ) και όπλων υψηλής ισχύος μικροκυμάτων είναι μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.
