Περισσότερες μέρες και ώρες δουλειάς, μικρότερες αποδοχές και με πολύ περιορισμένα όπλα αντίστασης για τους εργαζομένους φέρνει το νομοσχέδιο για τα εργασιακά που ψηφίστηκε από τη Βουλή. Με περιτύλιγμα ορισμένες θετικές αυτονόητες παρεμβάσεις, η κυβέρνηση πέρασε ένα πακέτο μέτρων που δεν έχει σε τίποτα να ζηλέψει σε βαναυσότητα τις απαιτήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Το χειρότερο όλων είναι το γεγονός ότι αυτές οι παρεμβάσεις θα λειτουργήσουν ως τροχοπέδη στην ανάπτυξη, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την αύξηση της κατανάλωσης. Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εργασίας Κωστής Χατζηδάκης επιχειρηματολογεί ότι αυτές αποτελούν εναρμόνιση με το Κοινοτικό Δίκαιο, παραβλέποντας ότι η χώρα μας είναι ουραγός της Ε.Ε. σε μισθούς, ώρες εργασίας και ανεργία.
Κυριακάτικη εργασία
Η δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως θα σημάνει την επέκταση της νόμιμης εργασίας την Κυριακή σε αρκετούς επιπλέον κλάδους και χιλιάδες εργαζομένους, οι οποίοι θα λαμβάνουν τη νόμιμη προσαύξηση 75%. Οι κλάδοι αυτοί είναι οι: υπηρεσίες ταχυδρομικών υπηρεσιών (courier), δραστηριότητες παραγωγής υγειονομικών ειδών ή νοσηλευτικών υλικών, παραγωγή – αποθήκευση – μεταφορά και διανομή φαρμάκων και παραϊατρικού υλικού, επιχειρήσεις εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics), ιδίως παραλαβής,
αποθήκευσης, συλλογής και διανομής εμπορευμάτων, όπως και επισκευής και συντήρησης περονοφόρων και ανυψωτικών μηχανημάτων, κέντρα κοινών υπηρεσιών («shared services centers») ομίλων επιχειρήσεων, ιδίως στους τομείς της λογιστικής, του ανθρώπινου
δυναμικού, της μισθοδοσίας, των Η/Υ (ΙΤ), της κανονιστικής συμμόρφωσης, των προμηθειών και άλλων, επιχειρήσεις ψηφιοποίησης έγχαρτου αρχείου, επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών τηλεφωνικού κέντρου, εξυπηρέτησης και τεχνικής υποστήριξης πελατών, επιχειρήσεις παραγωγής έτοιμου σκυροδέματος και λατομείων, εξόρυξης ορυκτών και
μεταλλευτικών δραστηριοτήτων, κέντρα δεδομένων («data centers») και εν γένει μηχανογραφικών κέντρων ομίλων επιχειρήσεων.
Αύξηση υπερωριών
Τις περισσότερες αντιδράσεις συγκέντρωσαν οι διατάξεις που αφορούν την αύξηση των υπερωριών και τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας. Με το νέο πλαίσιο οι νόμιμες υπερωρίες εξισώνονται προς τα πάνω και ορίζονται σε 150 ώρες κατ’ έτος, ενώ μέχρι σήμερα ήταν 96 ώρες τον χρόνο στη βιομηχανία και 120 ώρες στις υπηρεσίες. Η εργασία πέραν αυτών των ορίων θα αμείβεται με προσαύξηση 120%.
Ταυτόχρονα, όμως, δίνεται η δυνατότητα διευθέτησης του χρόνου εργασίας μέσω ατομικής και όχι συλλογικής σύμβασης. Με δεδομένη την ελάχιστη διαπραγματευτική ισχύ των εργαζομένων στην Ελλάδα, με τους ανέργους να ξεπερνούν πάλι το 1.000.000, μειώνονται με έμμεσο τρόπο οι αποδοχές: εργοδότες και εργαζόμενοι υποτίθεται ότι θα συμφωνούν σε ένα πλαίσιο που θα ορίζει ότι θα εργάζονται έως 10 ώρες ημερησίως για διάστημα έως έξι μήνες και αντί για προσαύξηση στην αμοιβή, θα παίρνουν επιπλέον ρεπό.
Απεργίες
Εμβληματικού χαρακτήρα για την κυβέρνηση είναι η διάταξη που προστέθηκε στο νομοσχέδιο μετά τη διαβούλευση και ορίζει ότι απαγορεύεται η επαναπροκήρυξη (από δευτεροβάθμιο όργανο) απεργίας που θα κριθεί παράνομη από τη Δικαιοσύνη.
Επιπλέον, μπαίνει ένα τέλος στην απεργιακή περιφρούρηση και θεσπίζεται η αστική ευθύνη για συνδικαλιστές οι οποίοι ασκούν βία ή γενικότερα προβαίνουν σε παράνομες πράξεις κατά τη διάρκεια απεργιών. Αξιοσημείωτη είναι και η παρέμβαση για τις απεργίες που άπτονται του δημοσίου συμφέροντος, καθώς θα είναι υποχρεωτικό να διατηρείται το 33%
των λειτουργιών. Ετσι, μπαίνει ένα τέλος στην ταλαιπωρία των πολιτών, ιδιαίτερα στις απεργίες στα μέσα μεταφοράς.
Τα θετικά
Στις θετικές διατάξεις του νέου νόμου περιλαμβάνονται οι αλλαγές που αφορούν την
τηλεργασία, τις γονικές άδειες και την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας. Καθώς στη χώρα μας μέχρι την πανδημία η τηλεργασία αφορούσε μία μικρή μειονότητα, το ρυθμιστικό πλαίσιο ήταν ελλιπέστατο. Ο σπουδαιότερος κανόνας είναι η θέσπιση του δικαιώματος στην αποσύνδεση, δηλαδή να μην έχει ο εργοδότης το δικαίωμα όχλησης του εργαζομένου πέραν του ωραρίου. Επίσης, ο εργοδότης αναλαμβάνει το κόστος του εξοπλισμού (απόκτηση, συντήρηση, αποκατάσταση) και τις επικοινωνίες.
Στις καλένδες παραπέμπεται η ολική υιοθέτηση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας. Η ρύθμιση που διαφημίζεται ως η απόλυτη δικλίδα ασφαλείας για την τήρηση της νομιμότητας θα αρχίσει να εφαρμόζεται σταδιακά: Εν πρώτοις οι εργαζόμενοι θα αποκτήσουν πρόσβαση στο σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», ώστε να διαπιστώνουν ιδίοις όμμασι αν οι εργοδότες δηλώνουν τις πραγματικές συνθήκες εργασίας. Στη συνέχεια, εντός του πρώτου εξαμήνου του 2022, θα αρχίσει η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας με παρακολούθηση της πραγματικής απασχόλησης σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας (πχ. τράπεζες, βιομηχανία). Ωστόσο, η καθολική εφαρμογή προσκρούει στις αντιδράσεις των μικρομεσαίων
επιχειρήσεων που σημειώνουν ότι αδυνατούν να αναλάβουν το κόστος εγκατάστασης και συντήρησης.
Γονικές άδειες
Με απώτερο σκοπό την επίλυση του Δημογραφικού, θεσπίζονται μία σειρά από νέες άδειες και ευεργετήματα για τους εργαζόμενους γονείς. Οι σημαντικότερες είναι: άδεια πατρότητας 14 ημερών με αποδοχές, γονική άδεια τεσσάρων μηνών για κάθε γονέα με επιδότηση για πρώτη φορά από τον ΟΑΕΔ για τους δύο μήνες και η προστασία του νέου πατέρα κατά της απόλυσης για έξι μήνες από τη γέννηση του τέκνου (για τις γυναίκες είναι 18 μήνες).
Κίνδυνος για απολύσεις εργατών με μειωμένη αποζημίωση
Σε ό,τι αφορά τις απολύσεις, ο νέος νόμος περιλαμβάνει θετικές και αρνητικές διατάξεις.
Συγκεκριμένα, εξισώνονται οι αποζημιώσεις απόλυσης των εργατοτεχνιτών με αυτές των υπαλλήλων (μισθοί έως 12 μηνών), όμως αυτή η διάταξη θα αρχίσει να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2022! Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια σε χιλιάδες
απολύσεις εργατοτεχνιτών άμεσα, ώστε οι εργοδότες να καταβάλουν τη μειωμένη αποζημίωση που ισχύει τώρα.
Στον αντίποδα, αυξάνονται οι λόγοι για τους οποίους μία απόλυση μπορεί να θεωρηθεί άκυρη. Ειδικότερα, προστίθενται στις άκυρες οι απολύσεις: για άσκηση των δικαιωμάτων σε περίπτωση βίας και παρενόχλησης, εργαζομένων που έλαβαν ή ζήτησαν οποιαδήποτε άδεια, εργαζομένων που δεν υπέκυψαν σε πίεση του εργοδότη να υποβάλουν αίτημα για
διευθέτηση, τηλεργαζομένων που άσκησαν το δικαίωμα αποσύνδεσης.
Ανεξάρτητο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας
Στην πράξη θα κριθεί αν η απόφαση για την ανεξαρτητοποίηση του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας λειτουργήσει προς όφελος των εργαζομένων. Για την κυβέρνηση, η μετατροπή του ΣΕΠΕ σε ανεξάρτητη Αρχή στα πρότυπα της ΑΑΔΕ θα εξαλείψει φαινόμενα πολιτικών παρεμβάσεων.
Ωστόσο, η διαδικασία που ορίζει ο νόμος για την πλήρωση της διοίκησης προκαλεί τουλάχιστον ερωτήματα: οι τρεις από τους πέντε που θα απαρτίζουν το Συμβούλιο Διοίκησης θα είναι διορισμένοι από την κυβέρνηση!
