Τη ριζική αλλαγή πορείας στον τρόπο υλοποίησης του προγράμματος προμήθειας των τεσσάρων νέων φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν.) ανακοίνωσε πρόσφατα ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νικόλαος Παναγιωτόπουλος στη Βουλή, απαντώντας σε σχετική, επίκαιρη ερώτηση του βουλευτή Β’ Δυτικής Αττικής του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργου Τσίπρα. Αφού επί δύο χρόνια η παρούσα κυβέρνηση αυτοσχεδιάζει… γεωπολιτικά και υλοποιεί μια «χαλαρή», άτυπη διαδικασία, όπου κάθε ενδιαφερόμενος υποβάλλει κατά το δοκούν μια γενική πρόταση, χωρίς υποχρέωση ικανοποίησης συγκεκριμένων επιχειρησιακών και τεχνικών προδιαγραφών, έφθασε η ώρα «των υποδείξεων, εισηγήσεων και απαιτήσεων του Π.Ν.», όπως δήλωσε ο υπουργός.
«Το Π.Ν. θα μας υποδείξει και θα πάρουμε τα καλύτερα καράβια που καλύπτουν τις ανάγκες μας και θα είναι μια απόφαση χωρίς βάρη, χωρίς δουλείες, χωρίς δεσμεύσεις, χωρίς άλλους υπολογισμούς» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Διαπιστώσεις
Δηλαδή, έπρεπε να «χαθούν» δύο χρόνια για να διαπιστώσουν οι μαθητευόμενοι μάγοι τα εξαρχής γνωστά:
* H μόνη σταθερή βάση για την επιλογή είναι η αξιολόγηση κάθε πρότασης με βάση τις επιχειρησιακές και τεχνικές προδιαγραφές του χρήστη. Οτι ασχέτως της τελικής απόφασης, στην οποία θα πρέπει να συνεκτιμηθούν (ορθά) από την κυβέρνηση γεωπολιτικοί και βιομηχανικοί παράμετροι, το πρωτεύον είναι να διαπιστωθεί σε τι ποσοστό κάθε πρόταση ικανοποιεί τις απαιτήσεις του Π.Ν. Η «παράκαμψη» αυτής της καθαρά τεχνοκρατικής λειτουργίας είναι αντίθετη προς το συμφέρον των φορολογουμένων, του Π.Ν. και των πολιτικών.
* Οτι εξαρχής έπρεπε να είχε επιλεγεί η υλοποίηση μιας τυπικής, αυστηρής και με «σφιχτά» χρονοδιαγράμματα διαγωνιστικής διαδικασίας. Ετσι, η αρμόδια επιτροπή του Π.Ν. θα αξιολογούσε πίνακες συμμόρφωσης προς τις επιχειρησιακές και τεχνικές απαιτήσεις, αντί να αναζητά διευκρινίσεις, τροποποιήσεις και προσθήκες, μετά την επεξεργασία των γενικών προτάσεων των ενδιαφερομένων. Δυστυχώς, για το συγκεκριμένο ζήτημα η αλλαγή πορείας είναι… ημιτελής. Πραγματικά ελπίζουμε να μη χρειαστεί να χαθεί και άλλος χρόνος μέχρις ότου οι υπεύθυνοι δουν το «φως το αληθινό» και αποφασίσουν την προκήρυξη διαγωνισμού.
* O ανταγωνισμός μειώνει τις τιμές, αναγκάζει τους ενδιαφερομένους σε βελτίωση της τεχνικής και οικονομικής προσφοράς τους και όσο εντονότερος είναι τόσο μεγαλύτερα τα οφέλη για τον αγοραστή.
* «Μαγικές λύσεις» δεν υπάρχουν. Οπως προκύπτει από τις δηλώσεις του υπουργού η «λύση-πακέτο» (προμήθεια νέων φρεγατών με «ενδιάμεση λύση» και εκσυγχρονισμός μέσης ζωής φρεγατών τύπου MEKO-200HN) οδεύει προς εγκατάλειψη. «Η πακετοποίηση δεν είναι απόλυτη. Εξετάζουμε και τη δυνατότητα ευελιξίας όσο αφορά τη διαχείριση του προγράμματος εκσυγχρονισμού των MEKO-200HN, το οποίο αγγίζει το ύψος των 450.000.000 ευρώ, μετά την αναπροσαρμογή των δεδομένων, όπως τις εισηγήθηκαν το Π.Ν. και το ΓΕΕΘΑ» ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός. Από τότε που για πρώτη φορά «αναδύθηκε» η ανάγκη εκσυγχρονισμού μέσης ζωής των MEKO-200HN έχουν περάσει περίπου 15 χρόνια και ακόμη αμφιταλαντευόμαστε πώς θα το υλοποιήσουμε!
Οι προτάσεις που απορρίφθηκαν
Εξόχως διαφωτιστική είναι και η αναφορά του υπουργού στους λόγους απόρριψης της πρότασης που υπέβαλε η ισπανική Navantia (φρεγάτα τύπου F-110) και της μίας (φρεγάτα τύπου A300) από τις δύο προτάσεις που υπέβαλε η γερμανική TKMS. «Οι προτάσεις που αποκλείστηκαν, αυτή της Ισπανίας και μία από τις δύο της Γερμανίας, ήταν για τεχνικούς λόγους. Τα καράβια ξέφευγαν σε κόστος από τις δυνατότητες που έχουμε, γιατί πληρούσαν τις προϋποθέσεις -όπως καταλαβαίνετε- της επιχειρησιακής αρτιότητας (όλα περίπου τις πληρούν) και κατά δεύτερο λόγο ήταν πολύ μεγαλύτερα απ’ αυτό που ζητεί το Πολεμικό Ναυτικό» δήλωσε ο υπουργός.
Δηλαδή, η ισπανική F-110 (για την Α300 δεν έχουμε αντίστοιχα στοιχεία), αν και επιχειρησιακά άρτια (κατά τον υπουργό), απορρίφθηκε λόγω εκτοπίσματος (6.100 τόνοι); Μα η ιταλική FREMM (τύπος Bergamini) και η βρετανική Arrowhead 140 έχουν εκτόπισμα αντίστοιχα 6.700 και 5.700 τόνους.
Οσον αφορά δε το κόστος των F-110 και των A300, ζητήθηκε βελτίωση της οικονομικής πρότασης και οι ενδιαφερόμενοι αρνήθηκαν να την υποβάλουν;
Αισιοδοξία…
Το αξιοπερίεργο είναι ότι ο υπουργός Εθνικής Αμυνας δεν κρύβει την αισιοδοξία του: «Αρα, η επιλογική διαδικασία τελεί σε πλήρη εξέλιξη, μπαίνει στην τελική της φάση, φρονώ ότι θα υπάρξουν αποτελέσματα προς το τέλος του καλοκαιριού και φυσικά θα ενημερωθούν όπως πρέπει και οι αρμόδιες επιτροπές της Βουλής». Μα η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει ενημερώσει το υπουργείο Εθνικής Αμυνας ότι η τελική απάντηση στην ελληνική επιστολή αίτησης (LOR: Letter of Request) θα αποσταλεί μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου; Ή ο υπουργός έχει ενημερωθεί ότι θα αποσταλεί νωρίτερα, και σε αυτή την περίπτωση γιατί δεν το ανακοινώνει για το πληροφορηθούν και οι φορολογούμενοι; Ή μήπως «το τέλος του καλοκαιριού» θα αποδειχθεί εκτίμηση αντίστοιχης βαρύτητας με το «μέχρι τέλος Ιουνίου»;
Τέλος, σε ό,τι αφορά τη βιομηχανική διάσταση του προγράμματος, τα ευχολόγια και οι αγαθές προθέσεις δεν αρκούν. Ο λεπτομερής καθορισμένος του περιεχομένου της συμμετοχής της εγχώριας βιομηχανικής και τεχνολογικής βάσης στο πρόγραμμα των νέων φρεγατών θα πρέπει να γίνει άμεσα. Γιατί αν αφεθεί για μετά την επιλογή του υποψήφιου αναδόχου, τότε πολύ απλά ο αγοραστής θα έχει απολέσει διαπραγματευτική ισχύ.
Βουλιάζει και η «ενδιάμεση λύση»
Αμφίσημη είναι η δήλωση του υπουργού για την «ενδιάμεση λύση». Τα ακόλουθα αποσπάσματα είναι χαρακτηριστικά: «Οσον αφορά το μεγάλο πρόγραμμα της πρόσκτησης των τεσσάρων νέων φρεγατών, καθώς και του εκσυγχρονισμού μέσης ζωής των τεσσάρων φρεγατών τύπου ΜΕΚΟ, αλλά και της πρόσκτησης δύο πλοίων που προκρίνει το Π.Ν. ως ενδιάμεση λύση… δεν έχουν υποβληθεί ακόμη όλες οι προτάσεις ιδίως για τη λεγόμενη “ενδιάμεση λύση”, επομένως υπάρχουν κάποιες θα έλεγα “ατέλειες” στους φακέλους».
Αν όμως η «ενδιάμεση λύση» περιλαμβανόταν ως απαίτηση στη διακήρυξη του διαγωνισμού οι «ατέλειες» θα υπήρχαν; Φυσικά όχι, γιατί θα ελλόχευε ο κίνδυνος απόρριψης της προσφοράς.
Ή μήπως η διατύπωση «της πρόσκτησης δύο πλοίων που προκρίνει το Π.Ν. ως ενδιάμεση λύση» αποτελεί έμμεση αναγνώριση της αποδέσμευσης από το πρόγραμμα προμήθειας νέων φρεγατών;
Μα καλά δεν έχει γίνει ακόμη αντιληπτό ότι για την «ενδιάμεση λύση» οι διαθέσιμες επιλογές είναι ελάχιστες γιατί η παγκόσμια δευτερογενής αγορά είναι περιορισμένη; Για παράδειγμα, οι δύο φρεγάτες τύπου Karel Doorman, τις οποίες επιθεώρησε επιτροπή του Π.Ν. και προσφέρονται με τιμή μονάδας 85.000.000 ευρώ, είναι οι μοναδικές του τύπου που βρίσκονται σε υπηρεσία με το Ναυτικό της Ολλανδίας.
