Έντεκα χρόνια μετά την πρώτη προσφυγή της χώρας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο οι συνταξιούχοι εξακολουθούν να ταλαιπωρούνται από τις μνημονιακές μειώσεις που σωρευτικά ανέρχονται σε 90 δισ. ευρώ, τις χοντροκομμένες νομοθετικές παρεμβάσεις και τις αντιφατικές και αυτοαναιρούμενες δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις κρίνουν τις ίδιες περικοπές αντισυνταγματικές και ταυτόχρονα συμβατές με το Σύνταγμα της χώρας και τις διεθνείς συνθήκες.
Την ίδια στιγμή τα κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι σέβονται τις αποφάσεις της Δικαιοσύνης, τις οποίες όμως εφαρμόζουν κατά το δοκούν, με συνέπεια οι συνταξιουχικές οργανώσεις να εξαναγκάζονται σε νέες προσφυγές. Η κατάσταση αυτή έχει δημιουργήσει ένα απίστευτο κουβάρι από δικαστικές εκκρεμότητες και αποφάσεις που επιδίκασαν αναδρομικά και ακόμη δεν έχουν εφαρμοστεί.
Μετά και τις τελευταίες αποφάσεις το τοπίο διαμορφώνεται ως εξής:
1. Με την απόφαση 1477/2021 που δημοσιεύθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2021 η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε ότι περίπου 300.000 συνταξιούχοι του Δημοσίου «κερδίζουν» την επιστροφή των κρατήσεων της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) μόνο, όμως, για τη διετία 2017-2018. Συνεπώς οι αξιώσεις πριν αλλά και μετά το 2018 παύουν να υφίστανται.
Ο λόγος είναι ότι με τον νόμο Κατρούγκαλου από το 2019 και στο εξής τα χρήματα από την ΕΑΣ κατευθύνονται για τη δημιουργία αποθεματικού, γνωστού και ως Ασφαλιστικού Κεφαλαίου Αλληλεγγύης των Γενεών (ΑΚΑΓΕ).
Σιγήν ιχθύος
Παρότι έχει περάσει από τότε ένας μήνας, δεν έχει υπάρξει καμία δημόσια δέσμευση από την κυβέρνηση για το πότε θα επιστραφούν στους συνταξιούχους τα χρήματα, που συνολικά φτάνουν τα 500.000.000 ευρώ. Από το Υπουργείο Εργασίας παραπέμπουν στο υπουργείο Οικονομικών, όμως το οικονομικό επιτελείο να αρνείται να τοποθετηθεί.
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων επιβλήθηκε το 2010, με το πρώτο Μνημόνιο, αρχικά στις κύριες συντάξεις, το ύψος των οποίων υπερβαίνει το ποσό των 1.400 ευρώ και έναν χρόνο αργότερα, από τον Σεπτέμβριο του 2011 επιβλήθηκε και στις επικουρικές, στα ποσά άνω των 300 ευρώ. Συνεπώς τα χρήματα που οφείλονται κυμαίνονται από τα 600 ευρώ και φτάνουν έως τα 11.760 ευρώ.
2. Το ίδιο δικαστήριο με την απόφαση 1389/2021 έκρινε συνταγματικές και τις περικοπές στα δώρα και τα επιδόματα άδειας των συνταξιούχων του Δημοσίου. Συνεπώς οι διεκδικήσεις για 13η και 14η σύνταξη παύουν να υφίστανται εφεξής και ενδεχομένως περιορίζονται μόνο στο 11μηνο (6/2015-5/2016). Το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο επανέλαβε το σκεπτικό της απόφασης της Ολομέλειας του Συμβουλίου Επικρατείας 1307/2019, που με επικεφαλής τότε τη σημερινή Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου είχε κρίνει συνταγματική την κατάργηση των δώρων των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων, ανατρέποντας την υπ’ αριθ. 2626/2018 του ΣΤ’ Τμήματος του ΣτΕ.
Οι προσφυγές που εκκρεμούν για Δημόσιο και ιδιωτικό τομέα
Αναμένεται ακόμη μία απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου που θα κρίνει:
α) τη συνταγματικότητα ή μη της συνέχισης των περικοπών του ν.4093/2012 μετά τη δημοσίευση του ν.4387/2016,
β) τις παραγραφές, δηλαδή εάν οι αγωγές που έχουν ασκηθεί για τα ανωτέρω ζητήματα υπόκεινται σε διετή ή πενταετή παραγραφή,
γ) εάν η απόσβεση των αξιώσεων για όσους δεν είχαν ασκήσει αγωγές μέχρι τη δημοσίευση του άρθρου 33 του ν.4734/2020 αντίκειται στο Σύνταγμα και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ή όχι.
Η υπόθεση παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια από το 4ο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου με τη μορφή προδικαστικού ερωτήματος, καθώς αφορά περίπου 280.000 με 300.000 συνταξιούχους του Δημοσίου και το συνολικό ποσό φτάνει το 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ !
«Ζητήματα παραγραφής των αξιώσεων που ενδεχόμενα θα θέσει το Δημόσιο και το e-ΕΦΚΑ πιστεύω δεν θα ευδοκιμήσουν, διότι με γνωμοδότησή της η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου έχει αποφανθεί ότι οι αξιώσεις παραγράφονται στην πενταετία και όχι στη διετία. Οπως άλλες φορές έχω τονίσει, η Δικαιοσύνη, καθ’ όλη την περίοδο της οικονομικής κρίσης, σε μια βασανιστική διαδικασία δικαιοδοτικής κρίσης, ανάμεσα στο δημόσιο και το ιδιωτικό συμφέρον, αμύνεται ασκώντας τον οριακό έλεγχο των νομοθετικών ρυθμίσεων και προστατεύει τις αρχές του κράτους δικαίου, δυστυχώς πάντα κάτω από τη διαρκή πίεση του δικαίου της ανάγκης και των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα» επισημαίνει ο δικηγόρος που χειρίζεται την υπόθεση εκ μέρους των συνταξιούχων Λουκάς Θ. Αποστολίδης.
Η κρίσιμη απόφαση που καθυστερεί αναιτιολόγητα
Η τελευταία αλλά ίσως και πιο σημαντική προσφυγή που εκκρεμεί αφορά 2.500.000 συνταξιούχους, οι οποίοι διεκδικούν ένα ποσό ύψους 2,6 δισ. ευρώ. Το Συμβούλιο της Επικρατείας καλείται να κρίνει εάν είναι σύννομη ή μη η καταβολή στους συνταξιούχους των αναδρομικών από τις κρατήσεις σε δώρα και επιδόματα καθώς και στην επικουρική σύνταξη, του ιδιωτικού τομέα, κατά το 11μηνο από 10-06-2015 έως 11-05-2016.
Είχε προηγηθεί η έκδοση απόφασης, πάλι από το ΣτΕ, τον Ιούλιο του 2020, που είχε κρίνει τότε ότι το κράτος θα πρέπει να επιστρέψει τα χρήματα που αφορούν όσους είχαν υποστεί το 2012:
* μείωση 12% στο τμήμα της κύριας σύνταξης που υπερέβαινε τα 1.300 ευρώ,
* μείωση από 5% έως 20% για συντάξεις ή άθροισμα συντάξεων (κύριες και επικουρικές) από 1.000 ευρώ και άνω,
* μείωση στις επικουρικές από 10% έως 20%,
* την πλήρη κατάργηση δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και επιδόματος και, τέλος,
* την πλήρη περικοπή των δώρων στις επικουρικές, λόγω των νόμων 4051 και 4093.
Πέρυσι το φθινόπωρο η κυβέρνηση Μητσοτάκη αυθαίρετα αποφάσισε να δώσει αναδρομικά μόνο για τις μειώσεις στις κύριες συντάξεις, με συνέπεια να πετσοκόψει τα σχετικά ποσά από τα 3,9 δισ. σε 1,3 δισ. και τους δικαιούχους σε 1.100.000 συνταξιούχους ή τους κληρονόμους τους.
Ακολούθησε νέα προσφυγή στο ΣτΕ, που εκδικάστηκε τον Ιανουάριο του 2021, αυτή τη φορά από το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων (ΕΝΔΙΣΥ), συλλόγους συνταξιούχων από την ΑΤΕ, τον ΗΣΑΠ, τον ΟΑΣΑ, αλλά και φυσικά πρόσωπα, τα οποία ζήτησαν την ακύρωση των υπουργικών αποφάσεων, μέσω των οποίων η κυβέρνηση μεθόδευσε τη μερική καταβολή αναδρομικών.
