Ακούγονται πολλά τους τελευταίους μήνες για τις ελλείψεις στα φάρμακα και τις υψηλές τιμές σε κάποια σκευάσματα. Ωστόσο, ακόμα ένα σημαντικό θέμα που αφορά χιλιάδες συμπολίτες μας και όμως αποσιωπάται από τον δημόσιο διάλογο είναι οι νέες θεραπείες. Εσείς γνωρίζατε ότι στην Ελλάδα καθυστερεί συστηματικά η διαθεσιμότητα των νέων φαρμάκων σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης;
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ενώσεων Φαρμακευτικών Βιομηχανιών
(EFPIA), η Ελλάδα είναι σε δυσμενέστερη θέση από πολλές χώρες και αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στην ελλειπή δημόσια χρηματοδότηση που αφορά τα φαρμακευτικά προϊόντα, αλλά και στις υπέρογκες επιστροφές που καταβάλλουν οι φαρμακευτικές επιχειρήσεις.
Με βάση τα παραπάνω δεδομένα ο χρόνος που χρειάζεται για να εγκριθεί ένα νέο φάρμακο από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) μέχρι να είναι διαθέσιμο, για παράδειγμα, στη Γερμανία είναι 128 ημέρες, ενώ για την Ελλάδα οι ασθενείς θα χρειαστεί να περιμένουν… 674 ημέρες! Και αυτό στην περίπτωση που το φάρμακο φτάσει τελικά στη χώρα μας, γιατί ένα μεγάλο ποσοστό καινοτόμων φαρμάκων δεν φτάνει ποτέ στην ελληνική αγορά.
Ενδεικτικά των ελλείψεων στα φάρμακα είναι τα στοιχεία του ΕΟΦ. Κατά την περίοδο 2018-2021 ο οργανισμός έδωσε έγκριση κυκλοφορίας για 168 νέα φάρμακα. Από αυτά, τον Ιανουάριο του 2023 μόλις τα 90 ήταν διαθέσιμα στην χώρα μας και από αυτά σε πλήρη διαθεσιμότητα ήταν το 42% και το 58% σε περιορισμένη διαθεσιμότητα. Για τα υπόλοιπα 78, περίπου τα μισά ήταν σε διαδικασία διαπραγμάτευσης, όμως τα άλλα οι μητρικές φαρμακευτικές εταιρίες ήταν απρόθυμες να τα κυκλοφορήσουν στη χώρα μας.
Ο ρυθμός διαθεσιμότητας φαρμάκων στην Ελλάδα υπολογίζεται στο 54%, μπροστά από το 45% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, όμως πολύ πίσω από άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Αυστρία, η Δανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και άλλες. Να σημειωθεί ότι χειρότερες επιδόσεις από τη χώρα μας στον χρόνο διαθεσιμότητας έχουν μόνο η Πορτογαλία, η Βουλγαρία, η Πολωνία, η Ρουμανία και η Μάλτα.
Ωστόσο, για τον υψηλό χρόνο διαθεσιμότητας των φαρμάκων στους συμπολίτες μας δεν ευθύνεται η αρμόδια επιτροπή διαπραγμάτευσης, αλλά οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές που ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ και το 50% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης, σύμφωνα με τους φαρμακοβιομήχανους.
Οπως έχει τονίσει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΣΦΕΕ) Ολύμπιος Παπαδημητρίου, η τακτική των διαπραγματεύσεων και των κλειστών προϋπολογισμών των φαρμάκων ουσιαστικά δεν μειώνει το clawback, δηλαδή την επιστροφή χρηματικού ποσού από τις φαρμακευτικές εταιρίες προς το Δημόσιο, αλλά προπληρώνεται από τις φαρμακευτικές ως rebate (έκπτωση).
Σύμφωνα με τον κλάδο των φαρμακοβιομηχάνων, για να υπάρξει στο μέλλον μεγαλύτερος αριθμός διαθέσιμων φαρμάκων, θα πρέπει πρώτα να έχει λυθεί το πρόβλημα των υπέρογκων υποχρεωτικών επιστροφών, να έχει βρεθεί ισοζύγιο μεταξύ δαπάνης για τα καινοτόμα και εξοικονόμησης για τα γενόσημα, καθώς και να εφαρμοστούν καινοτόμα ψηφιακά εργαλεία, όπως ο ηλεκτρονικός φάκελος ασθενούς και τα μητρώα.
