Φιάσκο!
Ειδικότερα, «φούσκα» για πολλούς δήμους, κυρίως για τους μικρούς, αποδείχθηκε το ομολογουμένως φιλόδοξο αναπτυξιακό πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης». Στο οποίο πρόγραμμα οι δήμοι είχαν την δυνατότητα να εντάξουν για χρηματοδότηση σημαντικά έργα υποδομής, δίνοντας ώθηση στην ανάπτυξη περιοχών, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Η απένταξη από το πρόγραμμα δεκάδων έργων σε αρκετούς δήμους της Θεσσαλονίκης και ευρύτερα της Κεντρικής Μακεδονίας είναι οριστική με τη «βόμβα» να σκάει στις αρχές Μαρτίου στους δήμους Χαλκηδόνος και Θερμαϊκού, σύμφωνα με το makthes. Το «φιρμάνι» του υπουργείου Εσωτερικών ενημέρωνε ότι απεντάσσονται με απόφασή του ιδιαιτέρως σημαντικά έργα υποδομής, που αφορούν στις Δημοτικές Υπηρεσίες Ύδρευσης και Αποχέτευσης, προϋπολογισμού πολλών εκατ. ευρώ.
Στη συνέχεια το ίδιο συνέβη και σε άλλους δήμους, που σήμερα αναζητούν νέα χρηματοδοτικά προγράμματα. Η προειδοποίηση στους δημάρχους έγινε με έγγραφο που απέστειλε στις 8 Ιανουαρίου η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης και Εφαρμογής του υπουργείου Εσωτερικών. Να σημειωθεί ότι ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Εσωτερικών Μιχάλης Σταυριανουδάκης, είχε αναφερεθεί στην εξέλιξη σε ενημερωτική διημερίδα τον Δεκέμβριο. Πολλοί δήμαρχοι βλέποντας ότι στην ουσία τα έργα χάθηκαν ζητούν μέσω και των συλλογικών τους οργάνων ΚΕΔΕ και ΠΕΔ, παράταση ενός χρόνου. Ωστόσο, η ευθύνη για την απώλεια έργων είναι και στην πολιτεία που δεν έκανε τίποτα για να επιταχύνει τον ρυθμό χελώνας.
Ο δήμαρχοι διαμαρτύρονταν για το γεγονός ότι δεν παρείχε την τεχνική υποστήριξη, ιδιαίτερα προς τους μικρούς δήμους (ορεινούς, νησιωτικούς κ.λπ.), ενώ πριν από δύο χρόνια, η ΚΕΔΕ έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου, γνωστοποιώντας ότι το διαθέσιμο ποσό για εντάξεις νέων έργων στους δήμους έφτανε εκείνη την περίοδο μετά βίας τα 200 εκατ. ευρώ. Αυτά τα χρήματα θα έπρεπε να διατεθούν σε δήμους που δεν κατάφεραν να εντάξουν σχεδόν κανένα έργο και σε εκείνους που δεν άγγιξαν καν το 40%-50% του αρχικού πλαφόν που είχε ορίσει το υπουργείο Εσωτερικών. Παρά την φιλότιμη προσπάθεια να ενισχυθούν μικρότεροι δήμοι, στις 9 Φεβρουαρίου 2024 έληξε η προθεσμία που είχε δώσει το υπουργείο Εσωτερικών στους δήμους να δημοπρατήσουν τα έργα που είχαν ενταχθεί στο «Τρίτσης» έως 30 Ιουνίου 2022.
Το ζήτημα των απεντάξεων τέθηκε και στην Περιφερειακή Ένωση των Δήμων Κεντρικής Μακεδονίας, το δ.σ. της οποίας ζήτησε με ομόφωνη απόφασή της, παράταση ενός χρόνου για τα έργα που εντάχθηκαν στο «Τρίτσης», προκειμένου να υπάρξει πλήρης ανταπόκριση των δήμων και των ΔΕΥΑ στις απαιτήσεις του προγράμματος. Το αίτημα της ΠΕΔ-ΚΜ υποβλήθηκε στο ΥΠΕΣ, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλη η προηγούμενη χρονιά, ουσιαστικά, ήταν προεκλογική.
Στον δήμο Χαλκηδόνος, ένας από τους δύο πρώτους δήμους στη Θεσσαλονίκη όπου έσκασε η βόμβα των απεντάξεων, το έργο που εντέλει απεντάχθηκε, αφορά στην αντικατάσταση του δικτύου ύδρευσης του οικισμού Κουφαλίων με προϋπολογισμό 2,9 εκατ. ευρώ και δικαιούχο τη Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης και Αποχέτευσης. Σύμφωνα με τον δήμο η καθυστέρηση υλοποίησής του οφείλεται στο γεγονός πως όταν η νέα διοίκηση (το 2019) επιχείρησε να το δημοπρατήσει, διαπίστωσε ότι η μελέτη που υποβλήθηκε ήταν ανεφάρμοστη και ο σχεδιασμός λανθασμένος..
Αμφίβολη είναι η πορεία δύο ακόμη έργων. Πρόκειται για την κατασκευή και ολοκλήρωση δικτύων αποχέτευσης σε οικισμούς της Δημοτικής Ενότητας Αγίου Αθανασίου και το δίκτυο αποχέτευσης ακαθάρτων της Δημοτικής Κοινότητας Προχώματος. Στον δήμο Θερμαϊκού, ο δεύτερος δήμος, που πήρε το «ραβασάκι» του ΥΠΕΣ, απεντάχθηκε το έργο που αφορά στη αποχέτευση και επεξεργασία λυμάτων του οικισμού Μεσημερίου της Δημοτικής Ενότητας Επανομής, προϋπολογισμού 4,8 εκατ. ευρώ. Οι λόγοι της μη δημοπράτησής οφείλονταν στο γεγονός ότι εκκρεμούσε η εκδίκαση αίτησης κατοίκων στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), κατά της απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, προκειμένου να μην κατασκευαστεί η εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων στο Μεσημέρι.
Άγνωστο είναι και ποια τύχη που θα έχουν τρία σημαντικά έργα στον δήμο Κορδελιού-Ευόσμου μπορεί να έγιναν οι διαγωνισμοί, αλλά λόγω κωλύματος, δεν έχουν οριστεί ακόμη ανάδοχοι. Πρόκειται για την πρόσκληση ΑΤ4, στην οποία εντάχθηκαν «Γωνιές Ανακύκλωσης και Εξοπλισμός Διακριτής Συλλογής». Ο διαγωνισμός δημοσιεύθηκε στις 18/07/2023. Το δεύτερο έργο αφορά στην «ανάπλαση οδών και ανοικτών χώρων του δήμου». Η διακήρυξη του διαγωνισμού δημοσιεύθηκε στις 06/02/2024. Το τρίτο έργο αφορά στη «Βελτίωση αθλητικών χώρων και συντήρηση σχολικών μονάδων». Η διακήρυξη του διαγωνισμού δημοσιεύθηκε στις 31/01/2024.
Στον δήμο Βέροιας το έργο που δεν δημοπρατήθηκε και κινδυνεύει με απένταξη αφορά στην αντικατάσταση του ελαστικού συνθετικού τάπητα του στίβου στο δημοτικό γυμναστήριο Δ. Βικέλας. Το έργο είχε δημοπρατηθεί αρχικά στις 13/01/2023, είχε υπογραφεί η σύμβασή του καις τη συνέχει λύθηκε. Επαναδημοπρατήθηκε στις 15/01/2024 και σήμερα βρίσκεται στη φάση έγκρισης του Πρακτικού που ορίζει τον προσωρινό ανάδοχο, ενώ εκκρεμεί και μια προσφυγή. Στον δήμο Νέας Ζίχνης Σερρών, η απόφαση απένταξης αφορά σε μελέτες ενεργειακής αναβάθμισης δημοτικών κτιρίων, προϋπολογισμού 620.000 ευρώ, και η συντήρηση δημοτικών ανοιχτών αθλητικών χώρων και σχολικών μονάδων Γυμνασίου και Λυκείου της ΔΕ Αλιστράτης, συνολικού προϋπολογισμού 610.000 ευρώ.
Στον δήμο Σκύδρας στην Πέλλα, τα έργα τα οποία φαίνεται ότι τίθενται εκτός προγράμματος αφορούν στην αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) για βελτίωση ενεργειακής αυτονομίας στις υποδομές της Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης και Αποχέτευσης, προϋπολογισμού 1,3 εκατ. ευρώ. Το έργο, σύμφωνα με τον δήμο δεν είχε δημοπρατηθεί, επειδή δεν έχουν εγκριθεί -ακόμη και σήμερα- από τον ΔΕΔΗΕ. Το δεύτερο έργο αφορά στη διασύνδεση Φωτοβολταϊκών Σταθμών με το Εθνικό Σύστημα Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας, ύψους 46.000 ευρώ. Και στο έργο αυτό δεν προχώρησε η δημοπράτησή του, επειδή ο ΔΕΔΗΕ δεν ενέκρινε ακόμη του όρους σύνδεσης.
Πολλοί αυτοδιοικητικοί χαρακτηρίζουν το φιλόδοξο πρόγραμμα «φούσκα» καθώς, όπως λένε, το πρόβλημα γεννήθηκε από την αρχή, όταν τον Απρίλιο του 2021 το υπουργείο Εσωτερικών έθεσε πλαφόν στις κατανομές των δήμων με βάση τα πληθυσμιακά κριτήρια, καθώς επίσης και το τουριστικό ισοδύναμο, την ορεινότητα και τη νησιωτικότητα. Ως εκ τούτου η διαμάχη μεταξύ δήμων δεν άργησε να έρθει, καθώς η ΚΥΑ που δημοσιεύτηκε εκείνη την περίοδο ήταν φανερό ότι ευνοούσε έναν μικρό αριθμό ΟΤΑ και οι περισσότεροι αποκλείστηκαν από τις χρηματοδοτήσεις. Για τον λόγο αυτό, παρομοιάζουν το πρόγραμμα με «φάμπρικα», λέγοντας ότι δούλεψε μόνο για λογαριασμό λίγων δήμων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν οι νομοί Αργολίδας και Βοιωτίας, όπου οι δήμοι Ναυπλίου και Άργους, Λιβαδειάς και Θήβας, είναι περιοχές με ίδιο πληθυσμό και χαρακτηριστικά, ωστόσο αυτές που ευνοήθηκαν στο πλαίσιο των κατανομών είναι οι πρωτεύουσες των νομών, το Ναύπλιο και η Θήβα, που έλαβαν 22 εκατ. ευρώ χρηματοδότηση, έναντι των έτερων πόλεων που πήραν μόλις 12 εκατ. ευρώ. Γεγονός είναι μάλιστα ότι πολλοί δήμοι της χώρας είδαν προβλήματα στην κατανομή του «Τρίτσης», ενώ στις προσκλήσεις παρατήρησαν υπερκράτηση (overbooking) προτάσεων για έργα που αφορούν υποδομές ύδρευσης, «Παρεμβάσεις και δράσεις βελτίωσης της διαχείρισης ενέργειας και αξιοποίησης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις υποδομές διαχείρισης Υδάτων» ΑΤ02 «Διαχείριση Αστικών Λυμάτων» και διαχείρισης απορριμμάτων.
