Μια εβδομάδα σιωπής, που όμως «μιλά» βαθιά στην ψυχή του πιστού, είναι η τελευταία εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής -η λεγόμενη Εβδομάδα των Βαΐων. Συχνά αποκαλούμενη λανθασμένα «βουβή» ή «κουφή», αυτή η εβδομάδα αποτελεί στην πραγματικότητα μια περίοδο έντονης πνευματικής προετοιμασίας, μια διαδρομή εσωτερικής περισυλλογής πριν από τη θριαμβευτική είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα και την κορύφωση του Θείου Δράματος. Δεν είναι εβδομάδα σιωπής, αλλά αντίθετα, εβδομάδα όπου η Εκκλησία μας προετοιμάζει να ζήσουμε βαθύτερα το μυστήριο του Σταυρού και της Ανάστασης, φωτίζοντας τον δρόμο προς τη Μεγάλη Εβδομάδα.
Παρά το γεγονός ότι η έκτη και τελευταία εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής συχνά αποκαλείται από τον λαό «βουβή» ή «κουφή», η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική και βαθύτερη. Η απουσία της χαρμόσυνης Ακολουθίας των Χαιρετισμών προς την Παναγία ενδέχεται να οδήγησε σε αυτή την παρεξήγηση, αφήνοντας την εντύπωση ότι η εβδομάδα αυτή δεν περιλαμβάνει λατρευτικές εκδηλώσεις. Ωστόσο, μια ματιά στα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας μας αποδεικνύει ότι πρόκειται για μια από τις πλέον φορτισμένες πνευματικά περιόδους του εκκλησιαστικού έτους.
Καθώς πλησιάζει το Σάββατο του Λαζάρου και η Κυριακή των Βαΐων, η λατρεία της Εκκλησίας μας στρέφει το βλέμμα μας στον Ιησού, που προαναγγέλλει τον θάνατο του φίλου Του και ξεκινά το τελευταίο Του ταξίδι προς τη Βηθανία και κατόπιν στα Ιεροσόλυμα. Στο επίκεντρο αυτής της εβδομάδας βρίσκεται ο Λάζαρος: η ασθένειά του, ο θάνατός του, ο θρήνος των συγγενών του και η βαθιά ανθρώπινη αντίδραση του Χριστού σε όλα αυτά.
Η επίσημη έναρξη της πορείας προς τον Σταυρό
Η εβδομάδα αυτή, πριν ακόμα αρχίσει η Μεγάλη Εβδομάδα, μας προσκαλεί σε μια έντονη εσωτερική πορεία πνευματικής προετοιμασίας για το Πάθος. Η συνάντηση του Χριστού με τον θάνατο του Λαζάρου είναι προπομπός της δικής Του σταύρωσης και ταυτόχρονα φανέρωση της ελπίδας της «κοινής αναστάσεως». Όπως περιγράφει και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, η συγκίνηση και η συμπόνοια του Χριστού αποτυπώνονται στα βαθιά συναισθήματα που εκφράζει: «ἐνεβριμήσατο τῷ πνεύματι… καὶ ἐδάκρυσεν».
Λειτουργικά, το Σάββατο του Λαζάρου και η Κυριακή των Βαΐων θεωρούνται η επίσημη έναρξη της πορείας προς τον Σταυρό. Ωστόσο, πολλοί πιστοί και κάποιες φορές και ιερείς αποκαλούν αυτή την εβδομάδα «κουφή», επειδή δεν ακούγονται οι καμπάνες και θεωρούνται λιγότερες οι ακολουθίες. Στο παρελθόν, η αντίληψη αυτή ενισχυόταν εν μέρει και από μια πρακτική ανάγκη: να ξεκουραστούν οι κληρικοί λίγο πριν τον μεγάλο φόρτο της Αγίας Εβδομάδας.
Στην πραγματικότητα όμως, σύμφωνα με το Τυπικό της Εκκλησίας, η λατρεία συνεχίζεται κανονικά. Κάθε ημέρα περιλαμβάνει το Μεσονυκτικό, τον Όρθρο, τις Ώρες και τον Εσπερινό το πρωί, καθώς και το Μεγάλο Απόδειπνο το απόγευμα. Την Τετάρτη και την Παρασκευή τελείται η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία, ενώ την Παρασκευή το βράδυ διαβάζεται το Μικρό Απόδειπνο με τον κανόνα του Αγίου Λαζάρου. Η μόνη λατρευτική απουσία είναι αυτή των Χαιρετισμών, που έτσι κι αλλιώς ολοκληρώνονται την προηγούμενη Παρασκευή, και που είναι η μόνη χαρμόσυνη νότα στην πένθιμη ατμόσφαιρα της Σαρακοστής.
Η τελευταία αυτή εβδομάδα της Σαρακοστής είναι ουσιαστικά η κορύφωση της πνευματικής μας πορείας. Προσφέρει την τελική ευκαιρία για ενδοσκόπηση, για μετάνοια και για προσευχή, προτού εισέλθουμε στη μεγάλη και κατανυκτική εβδομάδα των Παθών. Είναι μια πρόσκληση να νιώσουμε στο βάθος της ψυχής μας τον πόνο, τη θλίψη αλλά και την ελπίδα που πηγάζει από τον δρόμο του Χριστού προς τον Γολγοθά.
Γι’ αυτό και είναι σημαντικό να μην αφήσουμε αυτή την εβδομάδα να περάσει αδιάφορα, παρασυρμένοι από επιφανειακές ή λανθασμένες αντιλήψεις. Η Εκκλησία μας προσφέρει τη δυνατότητα να βιώσουμε πλήρως και συνειδητά τη μεταμορφωτική δύναμη αυτής της περιόδου, εάν είμαστε πρόθυμοι να συμμετάσχουμε ενεργά.
Εξαιρετικά επίκαιρος, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, είναι και ο λόγος του μακαριστού Γέροντα Μωυσή του Αγιορείτη, ο οποίος μας υπενθυμίζει με συγκίνηση: «Πάντα τη Μεγάλη Παρασκευή, να ‘σαι μόνος σαν το Χριστό, προσμένοντας το τελευταίο καρφί… Πριν την Παρασκευή δεν έρχεται η Κυριακή… Η ξαστεριά θα ’ρθει το Σαββατόβραδο…».
Μια προτροπή να μην φοβηθούμε τον πόνο, αλλά να τον ζήσουμε ως προϋπόθεση για την ελπίδα, τη λύτρωση και τελικά τη νίκη της Ανάστασης.
Δείτε επίσης:
