«Η Ψέριμος είναι το πιλοτικό νησί. Αν καταφέρουμε να αλλάξουμε τη ρότα της, τότε μπορούμε να περάσουμε στο επόμενο μικρό ακριτικό νησί» τονίζει ο καπετάνιος Ευάγγελος Ρήγος, επίτιμος πρόεδρος του International Hellenic Association (IHA), ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού της Ελληνικής Διασποράς.
«Η αρχή έχει ήδη γίνει», λέει ο ίδιος, αντιλαμβανόμενος ως «θαύμα» την πορεία της άμεσης εξέλιξης του μέχρι πρότινος ξεχασμένου από θεό και ανθρώπους, ακριτικού νησιού. Και τώρα στο θαύμα της Ψερίμου, ένα έργο που ξεκίνησε το International Hellenic Association (IHA), ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός της Ελληνικής Διασποράς.
«Το ξεκίνημα ενός θαύματος έγινε το 2022»
Αφηγείται ο ίδιος, όταν:
Διαβάσαμε ένα δημοσίευμα που ανέφερε ότι η Ψέριμος —ένα μικρό και σχεδόν άγνωστο νησάκι— ήταν “υπό ελληνική κατοχή” και “βρίσκεται στα χωρικά ύδατα της Τουρκίας”.
Το ελληνικό όνομα του νησιού μάς κίνησε την περιέργεια.
Μια απλή αναζήτηση αποκάλυψε ότι η Ψέριμος είναι νησί των Δωδεκανήσων, υπάγεται στον Δήμο Καλυμνίων και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής επικράτειας με ιστορίας από τα ομηρικά χρόνια.
Μάθαμε επίσης ότι το 1950 είχε 350 κατοίκους και 110 μαθητές στο δημοτικό σχολείο — ένα σχολείο που παρέμεινε κλειστό από το 2009.
Το 2022, οι μόνιμοι κάτοικοι του νησιού ήταν μόλις 22 υπερήλικες και… ένα νήπιο: ο Πανορμίτης.
Η δράση και ο έρανος
Το Διοικητικό Συμβούλιο του IHA αποφάσισε να δράσει για το νησί και αυτό το παιδί.
Με έρανο μεταξύ των μελών του Δ.Σ και ενός μέλους του ΙΗΑ από την Καλιφόρνια— συγκεντρώθηκαν 60.000 ευρώ για την ανοικοδόμηση του σχολείου. Πριν ξεκινήσουν οι εργασίες, παρουσιάστηκε στη Ψέριμο ο Βασίλειος Ξυπολυτάς, τότε πρόεδρος της Ο.Σ.Υ. Α.Ε. (Οδικές Συγκοινωνίες) και σήμερα δήμαρχος Κηφισιάς, ο οποίος διαμεσολάβησε προσφέροντας επιπλέον 10.000 ευρώ. Ήταν και η μοναδική οικονομική ενίσχυση που λάβαμε — αλλά ακολούθησαν θαυμαστές προσφορές σε υλικά και υπηρεσίες:
Ο Όμιλος Ηρακλής προσέφερε όλο το τσιμέντο. Το Λατομείο Λέρου (ιδιοκτησίας ΤΙΤΑΝ) το αμμοχάλικο. Η VECHRO PAINTS τα χρώματα. Η Δρ. Κυρ. Σαπουντζάκη την επίπλωση. Τα πλοία MV ΜΑΝΙΑΣ, MV ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΟΥΜΙΑΝΟΥ και ο Τάσος Μαμουζέλος ανέλαβαν τις δωρεάν μεταφορές και δεκάδες Καλύμνιοι, εμπνευσμένοι από το παράδειγμα των αδελφών Κώστα και Μιχάλη Κάτρη, πρόσφεραν εθελοντικά τη βοήθειά τους.
Στις 3 Σεπτεμβρίου 2023, μπροστά σε περισσότερους από 200 παρευρισκόμενους, έγιναν τα εγκαίνια του σχολείου. Ο μικρός Πανορμίτης στάθηκε περήφανα στην τελετή — δίπλα του όμως στεκόταν και ένας δεύτερος μαθητής, ο Ταξιάρχης!
Το σχολείο και η αναγέννηση
Ύστερα από 14 χρόνια αδράνειας, το σχολείο της Ψερίμου ξαναζωντάνεψε. Οι κάτοικοι το προσέλαβαν ως θαύμα και “ενός θαύματος μύρια έπονται”. Με το άνοιγμα του σχολείου άρχισαν να φτάνουν δώρα και προσφορές από παντού: Δύο παιδικές χαρές, ένας διαδραστικός πίνακας, ένα φορτηγό αυτοκίνητο, ένα τρακτέρ, ένα πυροσβεστικό όχημα και περιφερειακός φωτισμός από τον δήμαρχο Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, Γρηγόρη Κωνσταντέλλο. Η μελέτη ελικοδρομίου από τον δήμαρχο Κηφισιάς, Β. Ξυπολυτά κλπ.
Ταυτόχρονα μέσω του ΙΧΑ η Ψέριμος έγινε γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Με δημοσιεύσεις άρθρων, συνεντεύξεων και αναφορές στο “νησί των θαυμάτων”, ένα μικρό νησί που ελάχιστοι γνώριζαν ως το 2022, μετατράπηκε σε σύμβολο ελπίδας, συνεργασίας και ελληνικής ψυχής.
Ωστόσο το πιο αξιοθαύμαστο γεγονός είναι ο επανεποικισμός της Ψερίμου — ένα κύμα ζωής που ξεκίνησε από το σχολείο και αγκάλιασε ολόκληρη την κοινότητα. Από το 2022 με έναν μαθητή, τον Πανορμίτη, το 2023, είχε δύο μαθητές, το 2024, τρεις και το 2025, πέντε μαθητές και τρία νεογέννητα παιδιά. Σύνολο οκτώ παιδιά στο νησί!
Ως έκφραση χαράς και αναγνώρισης της όλης προσπάθειας κάθε εθνική εορτή επισκέπτεται την Ψέριμο ένα δημοτικό σχολείο από την Αθήνα (από: Βούλα, Περιστέρι και το 2ο Σύστημα Προσκόπων Αγίου Δημητρίου), για να παρελάσει δίπλα στους μαθητές του νησιού.
Η Αυτοδιοίκηση
Επίσης, η μέριμνα της Αυτοδιοίκησης ενεργή και παρούσα κάνει τη διαφορά. Μόλις χθες (14/Οκτωβρίου) πραγματοποιήθηκε στο σχολείο της Ψέριμου, παρουσία όλων των κατοίκων, η παρουσίαση και διαβούλευση του πρώτου παραδοτέου (Π.1) της Στρατηγικής Ολοκληρωμένης Χωρικής και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΟΧΣ) του νησιού. Ένα σημαντικό αναπτυξιακό εργαλείο που εκπονείται στο πλαίσιο της συνεργασίας του Δήμου Καλυμνίων με το Δίκτυο Αειφόρων Νήσων (ΔΑΦΝΗ) και αποσκοπεί στη χάραξη ενός ολοκληρωμένου σχεδίου βιώσιμης ανάπτυξης για την Ψέριμο.
Κατά την παρουσίαση ο δήμαρχος, Γιάννης Μαστροκούκος, τόνισε την ανάγκη για συστηματικό σχεδιασμό, υπογραμμίζοντας: «Η Ψέριμος είναι ένα διαμάντι, αλλά παραμελημένο. Θέλουμε να ξέρουμε πού πάμε, να έχουμε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο στρατηγικής και να προχωρούμε με σοβαρότητα και συνέπεια».
Από την πλευρά του ο γενικός διευθυντής της ΔΑΦΝΗΣ, Κώστας Κομνηνός, σημείωσε πως το ΟΧΣ έχει ως στόχο την ήπια και βιώσιμη ανάπτυξη, προσαρμοσμένη στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του νησιού: «Η Ψέριμος είναι μοναδική. Η ανάπτυξή της πρέπει να σέβεται το φυσικό περιβάλλον και την ταυτότητά της. Ήδη έχουν εντοπιστεί προοπτικές και προτεινόμενα έργα που θα δώσουν ώθηση στο νησί την επόμενη δεκαετία».
Πρόσκληση
Μετά και από αυτήν την αναφορά, ο επίτιμος πρόεδρος του ΙΧΑ απευθύνει πρόσκληση ευαισθητοποίησης και δράσης απέναντι στην πρόκληση: να κάνουμε το θαύμα των θαυμάτων: «Να δούμε ξανά το σχολείο της Ψερίμου γεμάτο με 110 παιδάκια, όπως το 1950».
Τονίζει ότι με την συλλογική δουλειά όλα είναι εφικτά και ότι «Το International Hellenic Association (IHA) έκανε ήδη την αρχή. Τον Οκτώβριο του 2025, αυτόν το μήνα, απέστειλε συμβολικό ποσό 500 ευρώ σε κάθε νεογέννητο και κάθε νήπιο — συνολικά πέντε παιδιά — ως ένδειξη ευγνωμοσύνης και ενθάρρυνσης για τη συμβολή τους στον επανεποικισμό της Ψερίμου».
Και ο καπετάνιος Ευάγγελος Ρήγος ολοκληρώνει, παραφράζοντας τα λόγια του Τζον Κέννεντι: «Μην αναρωτιέσαι τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα για την Ψέριμο, αλλά τι μπορείς εσύ να κάνεις για την Ψέριμο».
*Κ. Ρουμελιώτη
Δείτε επίσης:
- Ελληνοαυστραλός στηρίζει οικονομικά οικογένειες σε Κάλυμνο και Ψέριμο
- Έδωσε τη λύση το υπουργείο Εθνικής Αμύνης: Γιατρός οπλίτης θητείας στην ακριτική Ψέριμο
