Πενήντα χρόνια ζωής, δράσης και ουσιαστικής κοινωνικής προσφοράς συμπληρώνουν φέτος τα Παιδικά Χωριά SOS στην Ελλάδα. Μισός αιώνας αφιερωμένος στα παιδιά που βρέθηκαν αντιμέτωπα με την εγκατάλειψη, την ανασφάλεια, την απουσία φροντίδας – και στις οικογένειες που χρειάστηκαν στήριξη για να σταθούν ξανά όρθιες. Πενήντα χρόνια σταθερής παρουσίας, σε μια κοινωνία που αλλάζει, δοκιμάζεται, αλλά συνεχίζει να έχει ανάγκη από δομές με ανθρώπινο πρόσωπο.
50 χρόνια Παιδικά Χωριά SOS: Σταθερή παρουσία σε μια κοινωνία που αλλάζει
Από την ίδρυσή τους μέχρι σήμερα, τα Παιδικά Χωριά SOS παραμένουν πιστά στο ίδιο όραμα: κάθε παιδί να μεγαλώνει σε ένα ασφαλές, υποστηρικτικό και γεμάτο αγάπη οικογενειακό περιβάλλον. Εξελίσσονται, προσαρμόζονται στις νέες κοινωνικές συνθήκες, αλλά δεν χάνουν ποτέ τον πυρήνα της αποστολής τους.
Σήμερα, ο Οργανισμός δρα σε ολόκληρη τη χώρα, μέσα από ένα πολυεπίπεδο πλέγμα προγραμμάτων πρόληψης, φροντίδας, αναδοχής, αποϊδρυματοποίησης και στήριξης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Τα Κέντρα Στήριξης Παιδιού και Οικογένειας λειτουργούν ως «ασπίδα» πρόληψης, βοηθώντας ευάλωτες οικογένειες να παραμείνουν ενωμένες. Από το 1999 μέχρι σήμερα, περισσότερα από 90.000 παιδιά και οικογένειες έχουν λάβει υποστήριξη, ενώ καθημερινά προσφέρονται δωρεάν υπηρεσίες μαθησιακής και παιδαγωγικής ενίσχυσης, ακόμη και λογοθεραπείας.
Οικογενειακού τύπου φροντίδα: Τα Παιδικά Χωριά SOS στην πράξη
Παράλληλα, στα τέσσερα Παιδικά Χωριά SOS –στη Βάρη, τη Θεσσαλονίκη, την Αλεξανδρούπολη και το Ηράκλειο Κρήτης– εφαρμόζεται το μοντέλο της οικογενειακού τύπου φροντίδας, δίνοντας στα παιδιά μια πραγματική αίσθηση σπιτιού. Η πορεία αυτή συνεχίζεται με τα Προγράμματα Αυτονόμησης Νέων Ενηλίκων, που στηρίζουν τους νέους στα πρώτα τους βήματα προς μια ανεξάρτητη ζωή, με στέγη, σίτιση, εκπαίδευση και οικονομική υποστήριξη, μέχρι να σταθούν στα πόδια τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται τα τελευταία χρόνια και στην αποϊδρυματοποίηση. Σε συνεργασία με δημόσιους φορείς, τα Παιδικά Χωριά SOS ενισχύουν την αναδοχή και την υιοθεσία, με εξειδικευμένη ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Από το 2017 έως το 2024, 454 παιδιά αποκαταστάθηκαν μέσα από επανένωση με τη βιολογική τους οικογένεια, αναδοχή ή υιοθεσία. Ταυτόχρονα, ο Οργανισμός έχει σταθεί στην πρώτη γραμμή και σε κρίσεις μεγάλης κλίμακας: από το προσφυγικό μέχρι φυσικές καταστροφές και διεθνείς συγκρούσεις, στηρίζοντας περισσότερους από 320.000 ανθρώπους από το 2016 μέχρι σήμερα.
Οι άνθρωποι της φροντίδας μιλούν: Η καθημερινότητα μέσα από τα Παιδικά Χωριά SOS
Με αφορμή τη συμπλήρωση των 50 χρόνων, το newsbreak.gr συνομίλησε με ανθρώπους που γνωρίζουν το έργο των Παιδικών Χωριών SOS από διαφορετικές πλευρές – από τη διοίκηση, την καθημερινή φροντίδα, αλλά και από την εμπειρία του ίδιου του παιδιού.
Η Πρόεδρος του Οργανισμού, Ρενάτα Βαλμά, υπογράμμισε τη βαθιά ευγνωμοσύνη προς όλους όσοι στάθηκαν αρωγοί σε αυτή τη διαδρομή: «Συμπληρώνοντας φέτος 50 χρόνια στην Ελλάδα, νιώθουμε βαθιά ευγνωμοσύνη προς όλους όσοι στήριξαν και συνεχίζουν να στηρίζουν το έργο μας. Εξελισσόμαστε συνεχώς, ώστε να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες της κοινωνίας, αλλά το όραμά μας παραμένει πάντα το ίδιο: κάθε παιδί να μεγαλώνει με αγάπη, φροντίδα και ασφάλεια».
Ο Γενικός Διευθυντής των Παιδικών Χωριών SOS, Βαγγέλης Τσίλης, μίλησε στο newsbreak για τις προκλήσεις που σημάδεψαν αυτή τη διαδρομή, αλλά και για το βλέμμα στο μέλλον. Όπως σημείωσε, τα 50 χρόνια είναι «50 χρόνια αγάπης και φροντίδας για παιδιά και οικογένειες που βίωσαν κίνδυνο και εγκατάλειψη», σε μια πορεία που δοκιμάστηκε από την οικονομική κρίση, την πανδημία, την έλλειψη κρατικής στήριξης και τις αλλαγές στα μοντέλα φροντίδας. Παρ’ όλα αυτά, όπως τονίζει, ο Οργανισμός κατάφερε να ανταπεξέλθει χάρη στην εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
Στόχος για τα επόμενα χρόνια είναι η ενίσχυση της πρόληψης, ώστε κανένα παιδί να μη χρειαστεί να αποχωριστεί την οικογένειά του, η στήριξη της αναδοχής, των επαγγελματιών του χώρου και η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και συνεργασιών, ώστε το μήνυμα να φτάσει σε ακόμη περισσότερα παιδιά. «Κάθε δωρεά, μικρή ή μεγάλη, δεν στηρίζει απλώς έναν οργανισμό – στηρίζει ένα παιδί που έχει ανάγκη», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ξεχωριστή είναι και η φωνή της Κατερίνας Γαλάνη, μητέρας/θείας στα Παιδικά Χωριά SOS, που εδώ και 12 χρόνια ζει την καθημερινότητα της φροντίδας από μέσα. Μιλώντας στο newsbreak, περιγράφει μια διαδρομή γεμάτη εμπειρίες, συγκίνηση, δυσκολίες αλλά και βαθιά ικανοποίηση: «Προχωράμε με εμπειρία, οριμότητα και πολλή αγάπη σε αυτό που κάνουμε. Έχω γνωρίσει πολλά παιδιά και πολλές ιστορίες. Ζητάμε τη βοήθεια του κόσμου, γιατί αυτός ο αγώνας χρειάζεται στήριξη. Οτιδήποτε προσφέρεται, είναι πολύτιμο».
«Να μεγαλώνεις όπως όλα τα παιδιά»: Η μαρτυρία της Γεωργίας
Ίσως όμως η πιο δυνατή μαρτυρία να είναι εκείνη της Γεωργίας, που μεγάλωσε στα Παιδικά Χωριά SOS από την ηλικία των 7–8 ετών μέχρι τα 18 της. Όπως περιγράφει, η ζωή εκεί δεν διέφερε από εκείνη των άλλων παιδιών: σχολείο, φίλοι, παιχνίδι, καθημερινότητα σε ένα σπίτι με αδέρφια και έναν άνθρωπο φροντίδας. Δεν κρύβει τις δυσκολίες της μετάβασης από ένα τραυματικό περιβάλλον σε κάτι νέο, ούτε τον χρόνο που χρειάστηκε για να έρθει η εμπιστοσύνη. Όμως θυμάται τις γιορτές, τα κοινά τραπέζια, τις ταινίες, το αίσθημα κοινότητας. «Τα Παιδικά Χωριά SOS δεν είναι ιδρύματα ή ορφανοτροφεία», τονίζει. «Είναι ένας οργανισμός που προσφέρει ένα περιβάλλον, με τους κατάλληλους ανθρώπους, για να βοηθήσουν τα παιδιά να μεγαλώσουν όσο γίνεται καλύτερα».
Πενήντα χρόνια μετά, τα Παιδικά Χωριά SOS συνεχίζουν να υπάρχουν χάρη στη στήριξη της κοινωνίας. Όλα τα προγράμματά τους λειτουργούν αποκλειστικά μέσω δωρεών. Και κάθε δωρεά, μικρή ή μεγάλη, μεταφράζεται σε φροντίδα, ασφάλεια και προοπτική για ένα παιδί που το έχει ανάγκη.
