Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο εφαρμογής των καθαρισμών οικοπέδων εισάγει το νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη». Κεντρικός άξονας της ρύθμισης είναι η αναδιαμόρφωση του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, το οποίο παύει να λειτουργεί αποκλειστικά ως μητρώο υποχρεώσεων και μετατρέπεται σε ενεργό εργαλείο δηλώσεων, ελέγχων και παρεμβάσεων.
Στόχος, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, είναι η μετάβαση από ένα παθητικό σύστημα καταγραφής σε έναν μηχανισμό ουσιαστικής πρόληψης.
Παράταση προθεσμιών έως 15 Ιουνίου
Το νομοσχέδιο προβλέπει παράταση τόσο για τον καθαρισμό όσο και για τη δήλωση των οικοπέδων έως τις 15 Ιουνίου. Ειδικότερα, οι ιδιοκτήτες και υπόχρεοι καλούνται να προχωρήσουν σε καθαρισμό από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, με υποχρέωση συντήρησης καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Η δήλωση στο Μητρώο υποβάλλεται επίσης έως τις 15 Ιουνίου, χρονοδιάγραμμα που -σύμφωνα με το υπουργείο- επιτρέπει καλύτερη συμμόρφωση των πολιτών και αποτελεσματικότερο σχεδιασμό των ελέγχων.
Διακριτοί ρόλοι για δήμους και Πυροσβεστική
Κομβικής σημασίας αλλαγή αποτελεί η «καθετοποίηση της διαδικασίας» και η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων. Οι δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων επί των δηλώσεων και, όπου διαπιστώνεται παράβαση, τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, διενεργεί ελέγχους, επιβάλλει πρόστιμα και κυρώσεις και ενημερώνει τον οικείο δήμο για την άμεση αποκατάσταση των επικίνδυνων χώρων.
Αναλογικά πρόστιμα
Το νέο πλαίσιο εισάγει αναλογική κλιμάκωση των κυρώσεων, διαχωρίζοντας την τυπική παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) από την ουσιαστική (μη καθαρισμό). Έτσι, προβλέπεται πρόστιμο ενός ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για τον μη καθαρισμό, με κατώτατο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.
Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, ενώ έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός, το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα μείωσης των προστίμων σε περιπτώσεις άμεσης συμμόρφωσης.
Το νομοσχέδιο θεσπίζει μηχανισμούς άμεσης παρέμβασης σε περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου πυρκαγιάς. Προβλέπεται αρχικά προσπάθεια επικοινωνίας και συναίνεσης του ιδιοκτήτη. Αν αυτό δεν καταστεί εφικτό και υπάρχει τεκμηριωμένος κίνδυνος, η Πυροσβεστική διαπιστώνει εγγράφως την επικινδυνότητα και ο δήμος προχωρά σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό.
Για περιπτώσεις άμεσου και υψηλού κινδύνου, προβλέπεται δυνατότητα επείγουσας παρέμβασης χωρίς καθυστερήσεις.
Ευελιξία λόγω κλιματικών και κοινωνικών συνθηκών
Παράλληλα, λαμβάνει υπόψη τις κλιματικές και οικολογικές ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, προβλέποντας δυνατότητα παράτασης προθεσμιών με υπουργική απόφαση. Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική μέριμνα για πολίτες που αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές υπηρεσίες, με δυνατότητα φυσικής υποβολής δηλώσεων, ώστε να αποφεύγεται ο ψηφιακός αποκλεισμός.
Σύμφωνα με το υπουργείο, κατά τη δημόσια διαβούλευση ενσωματώθηκαν παρατηρήσεις της ΚΕΔΕ και της ΠΟΜΙΔΑ, με έμφαση στη σαφήνεια των υπόχρεων -συμπεριλαμβανομένων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου- και στην αποφυγή δυσανάλογων επιβαρύνσεων.
Συνολικά, η «Ενεργή Μάχη» φιλοδοξεί να μετατρέψει τον καθαρισμό οικοπέδων από μια αποσπασματική υποχρέωση σε οργανωμένο και μόνιμο μηχανισμό πρόληψης πυρκαγιών σε εθνικό επίπεδο.
