Μετά την Moderna και την Pfizer ήλθε και η σειρά της AstraZeneca να ανακοίνωσε ότι το εμβόλιο για την Covid-19 που αναπτύσσει σε συνεργασία με τo Πανεπιστήμιο Οξφόρδης έδειξε αποτελεσματικότητα περίπου 70% στην δοκιμή της. Η αποτελεσματικότητα είναι χαμηλότερη σε σχέση με εκείνη της Pfizer (το αναβάθμισε ξαφνικά στο 94,5% από 90% που ήταν η πρώτη ανακοίνωση) και της Moderna με 95%.
Η AstraZeneca όμως είχε την πρωτοπορία στην επικοινωνιακή κάλυψη των δοκιμών της, που μάλιστα είχε οδηγήσει πολλές κυβερνήσεις να ανακοινώνουν συνεργασία μαζί της, πριν ακόμα ανακοινωθούν τα ποσοστά αποτελεσματικότητας και πριν φυσικά αποκαλυφθούν αλυσιδωτές αποτυχίες μέσω παρενεργειών σε εθελοντές. Ποια όμως είναι η AstraZeneca;
Το σκοτεινό παρελθόν ενός φαρμακευτικού κολοσσού
Η AstraZeneca όπως και η Pfizer δεν έχουν και το καλύτερο μητρώο στο επιχειρηματικό τους παρελθόν. Αντίθετα, και οι δύο εταιρείες έχουν εμπλακεί σε σοβαρές υποθέσεις στο παρελθόν με αποτέλεσμα την επιβολή προστίμων που πραγματικά σοκάρουν. Η AstraZeneca συγκεκριμένα φέρεται να έχει καταβάλει το ποσό των 1,148,775,284 δολαρίων από το 2000 μέχρι σήμερα, ως αποζημιώσεις και πρόστιμα για μια σειρά υποθέσεων.
Ο φαρμακευτικός γίγαντας AstraZeneca με έδρα το Λονδίνο είναι το αποτέλεσμα της συγχώνευσης της Zeneca Βρετανίας, «απόγονος» των παλαιών Imperial Chemical Industries που ειδικεύεται στα φάρμακα για τον καρκίνο και της Astra AB της Σουηδίας, η οποία ήταν πιο γνωστή για το φάρμακο Prilosec (για το έλκος και την καούρα). Η συμφωνία αυτή ολοκληρώθηκε το 1999, και έκτοτε η νέα εταιρεία, η AstraZeneca έχει εμπλακεί σε πολλές υποθέσεις, σχετικά με παράνομο μάρκετινγκ, αναφορικά με την ασφάλεια των προϊόντων, με παραβίαση κανόνων ανταγωνισμού και φοροαποφυγή.
Παρασπονδίες στην προώθηση και πώληση φαρμακευτικών σκευασμάτων
Το 2003, ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι η AstraZeneca είχε παραδεχθεί ενοχή έναντι ποινικών και αστικών υποθέσεων σχετικά με παρανομίες στην προώθηση του φαρμάκου για τον καρκίνο του προστάτη Zoladex. Η εταιρεία συμφώνησε να πληρώσει 355 εκατομμύρια δολάρια. Η AstraZeneca, συμφώνησε να συνάψει και «συμφωνία εταιρικής ακεραιότητας» με τον Γενικό Επιθεωρητή του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ, κατηγορήθηκε ότι έδωσε παράνομες επιχορηγήσεις και «κίνητρα» σε γιατρούς για την προώθηση του φαρμάκου.
Το 2004, ομάδα καταναλωτών κατέθεσε αγωγή εναντίον της AstraZeneca σε δικαστήριο της Καλιφόρνια, υποστηρίζοντας ότι η διαφήμιση για το φάρμακο παλινδρόμησης οξέος Nexium παραπλανεί τους καταναλωτές να πιστεύουν ότι ήταν πιο αποτελεσματικό από το Prilosec, πάλι της AstraZeneca! Η εταιρεία είχε εισαγάγει το Nexium για να αντικαταστήσει το Prilosec, καθώς το τελευταίο είχε χάσει την προστασία ευρεσιτεχνίας.
Pfizer: Το σκοτεινό παρελθόν του κολοσσού των εμβολίων
Επίσης, το 2004, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) διαπίστωσε ότι οι διαφημίσεις της AstraZeneca που υπερασπίζονταν την ασφάλεια του φαρμάκου για τη χοληστερόλη Crestor ήταν «ψευδείς και παραπλανητικές». Η προειδοποιητική επιστολή που έστειλε η FDA στην εταιρεία αφορούσε όχι μόνο τα όσα είπε σχετικά με το συγκεκριμένο φάρμακο αλλά και τον τρόπο με τον οποίο προέβαλλε την έγκριση της FDA για το Crestor.
Το 2010, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι η AstraZeneca θα πληρώσει 520 εκατομμύρια δολάρια για την παράνομη πολιτική προώθησης του αντιψυχωτικού φάρμακο Seroquel για χρήσεις που δεν έχουν εγκριθεί ως ασφαλείς και αποτελεσματικές από την FDA. Σύμφωνα με τους όρους του διακανονισμού, 302 εκατομμύρια δολάρια του συνόλου θα διατεθούν στο κράτος και 218 εκατομμύρια δολάρια για τα προγράμματα Medicaid.
Μεταξύ άλλων, η εταιρεία κατηγορήθηκε ότι πλήρωσε γιατρούς για να δώσουν ομιλίες και να δημοσιεύσουν άρθρα (γραμμένα από την εταιρεία!!) που προωθούν αυτές τις μη εγκεκριμένες χρήσεις του φαρμάκου.
Το 2011 η AstraZeneca διευθέτησε μια σχετική υπόθεση για το Seroquel, συμφωνώντας να πληρώσει άλλα 69 εκατομμύρια δολάρια.
Ασφάλεια σκευασμάτων
Το 2002, η AstraZeneca δήλωσε ότι θα έθετε μια πιο εμφανή προειδοποιητική ετικέτα στο φάρμακο για τον καρκίνο του πνεύμονα Iressa, αφού αρκετοί ασθενείς στην Ιαπωνία που το χρησιμοποίησαν υπέφεραν από πνευμονία και ορισμένοι πέθαναν.
Το 2003, ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο δημοσίευσαν αποτελέσματα έρευνας, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το φάρμακο Seroquel της AstraZeneca και δύο άλλα φάρμακα κατά της σχιζοφρένειας από άλλες εταιρείες δημιούργησαν αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη. Στη συνέχεια, κατατέθηκαν περισσότερες από 25.000 αγωγές εναντίον της εταιρείας. Το 2010 η εταιρεία είπε ότι θα πληρώσει συνολικά 198 εκατομμύρια δολάρια για την διευθέτηση αυτών των υποθέσεων.
Την ίδια χρονιά, η κρατική υπηρεσία ελέγχου φαρμάκων του Ηνωμένου Βασιλείου διαπίστωσε ότι η AstraZeneca δεν κατάφερε να περιγράψει επαρκώς τους κινδύνους του Seroquel σε δημοσίευση για το φάρμακο σε ιατρικό περιοδικό.
Το 2004, ο ανεξάρτητος οργανισμός «Public Citizen» προέτρεψε την κυβέρνηση των ΗΠΑ να απαγορεύσει το νέο φάρμακο Crestor της AstraZeneca κατά της χοληστερόλης, λόγω των στοιχείων που το συνδέουν με την ραβδομυόλυση των μυών, νόσο άκρως επικίνδυνη. Ο οργανισμός ισχυρίστηκε ότι η εταιρεία δεν είχε υποβάλει έγκαιρες αναφορές στην FDA για περίπου δώδεκα σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες του Crestor, ζητώντας παράλληλα ποινική έρευνα για τις πρακτικές της εταιρείας. Μελέτη του 2005 που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Tufts διαπίστωσε ότι οι χρήστες του Crestor είχαν πιο σοβαρές παρενέργειες από εκείνους που λάμβαναν άλλα φάρμακα κατά της χοληστερόλης.
Επίσης, το 2004, ένας έλεγχος της FDA για το νέο αραιωτικό αίματος της AstraZeneca το Exanta αμφισβήτησε την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του.
Τιμολόγηση και παραβίαση κανόνων ανταγωνισμού
Το 2003, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατηγόρησε την AstraZeneca για κατάχρηση των κανόνων ευρεσιτεχνίας για να προστατεύσει το Losec (Prilosec στις Ηνωμένες Πολιτείες) από τον ανταγωνισμό. Η εταιρεία κατηγορήθηκε ότι ανέφερε ανακριβώς τη χρονιά κυκλοφορίας του φαρμάκου προκειμένου να καταστεί επιλέξιμο για παράταση των δικαιωμάτων αποκλειστικότητάς του. Το 2005, η επιτροπή επέβαλλε πρόστιμο ύψους 60 εκατομμυρίων ευρώ στην AstraZeneca.
Το 2007, ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε ότι η AstraZeneca και δύο άλλες εταιρείες έπρεπε να πληρώσουν αποζημίωση για υπερβολικές χρεώσεις στο Medicare (του εθνικού ασφαλιστικού προγράμματος περίθαλψης των ΗΠΑ) και ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών. Ο δικαστής κατηγόρησε την AstraZeneca ότι ενήργησε «άδικα και παραπλανητικά» στην τιμολόγηση του φαρμάκου για τον καρκίνο του προστάτη Zoladex. Στην εταιρεία επιβλήθηκε πρόστιμο 12,9 εκατομμυρίων δολαρίων.
Το 2010 η AstraZeneca συμφώνησε να πληρώσει 103 εκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει αγωγή για υπερβολική χρέωση των φαρμάκων για το άσθμα Zoladex και Pulmicort Respules.
Το 2009, η AstraZeneca ήταν μία από τις τέσσερις εταιρείες φαρμάκου που σύναψαν συμφωνία διακανονισμού σύμφωνα με την οποία συμφώνησαν να πληρώσουν πρόστιμο εκατομμυρίων δολαρίων για να διευθετήσουν τις κατηγορίες ότι παραβίασαν τον νόμο περί ψευδών ισχυρισμών, επειδή δεν παρείχαν τις απαιτούμενες εκπτώσεις (Rebates) στο πρόγραμμα Medicaid (ΗΠΑ). Το μερίδιο της AstraZeneca στο συνολικό ποσό διακανονισμού ήταν 2,6 εκατομμύρια δολάρια.
