Τροία επί σκηνής στην Κωνσταντινούπολη - Η τουρκική καπηλεία του πολιτισμού μας

Απόψε, Τρίτη 13 Ιανουαρίου, στην Κωνσταντινούπολη ανεβαίνει η παράσταση «Τροία» από το τουρκικό χορευτικό συγκρότημα «Φωτιά της Ανατολίας». Πρόκειται για ακόμη μία περίπτωση όπου η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιάσει τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό μέσα από ένα φίλτρο που εξυπηρετεί τα δικά της αφηγήματα, αγγίζοντας τα όρια της πολιτιστικής καπηλείας.

Όπως αναφέρουν τουρκικά δημοσιεύματα που αναπαράγονται και από το Echedoros.blog, η παράσταση προβάλλεται ως κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός της εβδομάδας και φιλοξενείται στο Πολιτιστικό Κέντρο Ατατούρκ (AKM). Στην περιγραφή της, η Τροία εμφανίζεται ως μια «παγκόσμια» πόλη που συνδέει Έλληνες, Ρωμαίους και – ούτε λίγο ούτε πολύ – Τούρκους, με αναφορές που φτάνουν μέχρι τον Μωάμεθ τον Πορθητή και τον Κεμάλ Ατατούρκ.

Εδώ όμως αρχίζει το πρόβλημα. Η Τροία δεν είναι ένα ουδέτερο σύμβολο που μπορεί να προσαρμόζεται κατά το δοκούν. Είναι θεμελιώδες κομμάτι της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας και της ομηρικής παράδοσης. Η Ιλιάδα, ο Αχιλλέας, ο Έκτορας και οι Αχαιοί δεν χωρούν σε σύγχρονες εθνικές αφηγήσεις που προσπαθούν να «απλώσουν» την ιστορία χιλιάδες χρόνια μπροστά για να δικαιολογήσουν σημερινές πολιτικές και πολιτιστικές διεκδικήσεις.

Το επιχείρημα ότι «η Τροία βρίσκεται σε τουρκικό έδαφος» δεν αρκεί για να μετατρέψει έναν καθαρά αρχαιοελληνικό μύθο σε τουρκική πολιτιστική κληρονομιά. Η γεωγραφία δεν αλλάζει την ιστορία, ούτε διαγράφει την ελληνική ταυτότητα των μύθων και των πηγών.

Η τέχνη μπορεί να εμπνέεται από την αρχαιότητα. Όταν όμως χρησιμοποιείται για να θολώσει ιστορικά δεδομένα και να παρουσιάσει μια παραποιημένη συνέχεια από την αρχαία Ελλάδα μέχρι τη σύγχρονη Τουρκία, τότε δεν μιλάμε για πολιτισμό αλλά για προπαγάνδα με σκηνικά και μουσική. Και η Τροία, όσο κι αν κάποιοι προσπαθούν να την «οικειοποιηθούν», παραμένει αυτό που ήταν πάντα: ένα από τα πιο εμβληματικά σύμβολα του αρχαιοελληνικού κόσμου.