Η παρουσία της Πάφος F.C. στο Λονδίνο για την αναμέτρηση με την Τσέλσι σημαδεύτηκε από ένα περιστατικό που ανακίνησε συζητήσεις για τη στάση των ποδοσφαιρικών αρχών απέναντι σε εθνικά και ιστορικά σύμβολα. Το τραγούδι του Ευαγόρα Παλληκαρίδη «θα πάρω μιαν ανηφοριά» ακούστηκε μέσα στο Λονδίνο, μετά την επιλεκτική απόφαση του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου όταν η μνήμη γίνεται πανό.
Το χρονικό της απομάκρυνσης στο «Στάμφορντ Μπριτζ»
Λίγο πριν την έναρξη του αγώνα για την 7η αγωνιστική της League Phase του Champions League, οι αγγλικές αρχές αξίωσαν από τους Κύπριους φιλάθλους να αποσύρουν το πανό που απεικόνιζε τον ήρωα Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Παρά το γεγονός ότι η κυπριακή πλευρά υπογράμμισε πως το πανό στερούνταν υβριστικού ή προκλητικού χαρακτήρα, και απεικονίζει τον άνθρωπο που αποτελεί το επίσημο έμβλημα της ομάδας της Πάφου, η εντολή για απομάκρυνση εκτελέστηκε κανονικά.
Το γεγονός προκάλεσε έντονο προβληματισμό, καθώς την ίδια ώρα στην Κωνσταντινούπολη, κατά τη διάρκεια του αγώνα Γαλατασαράι – Ατλέτικο Μαδρίτης, η σημαία του ψευδοκράτους εμφανίστηκε «φάτσα φόρα» πίσω από την εστία. Η απουσία οποιασδήποτε αντίδρασης για τη σημαία της κατεχόμενης Κύπρου, σε αντίθεση με την αυστηρότητα που επιδείχθηκε στο Λονδίνο, ενίσχυσε την πεποίθηση πως τα νόμιμα ελληνικά σύμβολα ενοχλούν περισσότερο από τα παράνομα τουρκικά.
Η θεσμική παρέμβαση και η απάντηση της UEFA
Η Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ) παρενέβη άμεσα, ζητώντας εξηγήσεις από την UEFA. Η ΚΟΠ τόνισε πως η μορφή του Παλληκαρίδη αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας της Πάφος F.C., αφού εμπεριέχεται στο επίσημο έμβλημα του συλλόγου, και ως εκ τούτου δεν μπορεί να εκλαμβάνεται ως πολιτική προβοκάτσια.
Από την πλευρά της, η UEFA επέλεξε να δώσει μια τεχνική εξήγηση, υποστηρίζοντας πως:
–Η απομάκρυνση δεν σχετιζόταν με το περιεχόμενο του πανό.
–Ο λόγος ήταν οι διαστάσεις του, οι οποίες υπερέβαιναν τα προβλεπόμενα όρια για τη συγκεκριμένη κερκίδα.
–Το μέγεθός του περιόριζε την ορατότητα των υπόλοιπων θεατών.
Το «μήνυμα» των φιλάθλων
Παρά τις επίσημες δικαιολογίες, η αντίθεση ανάμεσα στην απαγόρευση του ιστορικού συμβόλου στο Λονδίνο και την ανοχή πολιτικών συμβόλων με σαφές αρνητικό φορτίο σε άλλα γήπεδα, αφήνει μια πικρή γεύση. Είτε πρόκειται για οργανωτική αδράνεια είτε για «επιλεκτικές» ευαισθησίες, η αίσθηση της άνισης μεταχείρισης παραμένει έντονη.
Ωστόσο, η ηχηρή απάντηση δόθηκε από τους οπαδούς της Πάφου μέσα στο Λονδίνο, λίγα μέτρα από το παλάτι όπου η βασίλισσά Ελισάβετ είχε υπογράψει τον απαγχονισμό του Ευαγόρα Παλληκαρίδη. Οι οπαδοί της Πάφου, τιμώντας την ιστορία τους, δεν πτοήθηκαν. Τραγούδησαν το «θα πάρω μιαν ανηφοριά», το ποίημα που ο Ευαγόρας άφησε ως μήνυμα στους συμμαθητές του, όταν ανέβηκε στα βουνά για να πολεμήσει την Βρετανική αποικιοκρατία.
Ευαγόρας Παλληκαρίδης: Ο έφηβος ποιητής που ανέβηκε τα «σκαλοπάτια της Λευτεριάς»
Η ιστορία του Ευαγόρα Παλληκαρίδη δεν είναι απλώς ένα κεφάλαιο του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ, αλλά το χρονικό μιας προδιαγεγραμμένης πορείας προς την αυτοθυσία. Γεννημένος στην Τσάδα της Πάφου το 1938, ο Παλληκαρίδης υπήρξε ένας αριστούχος μαθητής που πολύ νωρίς αντικατέστησε την πένα με τη σημαία της αντίστασης.
Η πρώτη πράξη αντίστασης
Η δράση του ξεκίνησε σε ηλικία μόλις 15 ετών. Τον Ιούνιο του 1953, με αφορμή τη στέψη της βασίλισσας Ελισάβετ, οι βρετανικές αποικιακές αρχές επιχείρησαν να επιβάλουν εορταστικό κλίμα στην Πάφο. Η ανάρτηση της αγγλικής σημαίας στο «Ιακώβειο Γυμναστήριο» πυροδότησε την οργή της νεολαίας. Ο νεαρός Ευαγόρας, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού, αναρριχήθηκε στον ιστό και κατέστρεψε το βρετανικό σύμβολο, δίνοντας το έναυσμα για γενικευμένες συγκρούσεις.
Χάρη στην αποφασιστικότητα των μαθητών, η Πάφος κατέγραψε μια ιστορική πρωτιά: ήταν η μόνη περιοχή σε όλη την Βρετανική Αυτοκρατορία όπου οι εορτασμοί της στέψης ματαιώθηκαν, καθώς ο διοικητής φοβήθηκε την αιματοχυσία. Αν και συνελήφθη, ο Ευαγόρας αφέθηκε ελεύθερος λόγω ανηλικότητας, όμως το «μικρόβιο» της ελευθερίας είχε ήδη ριζώσει μέσα του.
Η φυγή στο βουνό και το αποχαιρετιστήριο ποίημα
Στα 17 του χρόνια, ο Παλληκαρίδης εγκαταλείπει οριστικά τα θρανία για να ενταχθεί στις αντάρτικες ομάδες της ΕΟΚΑ. Η σύλληψή του σε μια διαδήλωση το 1955 και η επικείμενη δίκη του έγιναν η αφορμή για τη μεγάλη φυγή. Την παραμονή της εμφάνισής του στο δικαστήριο, άφησε στους συμμαθητές του ένα σημείωμα που έμελλε να γίνει εθνικό εμβατήριο:
«Παλιοί συμμαθηταί, Αυτή την ώρα κάποιος λείπει ανάμεσά σας, κάποιος που φεύγει αναζητώντας λίγο ελεύθερο αέρα, κάποιος που μπορεί να μη τον ξαναδείτε παρά μόνο νεκρό. Μην κλάψετε στον τάφο του, δεν κάνει να τον κλαίτε. Λίγα λουλούδια του Μαγιού σκορπάτε του στον τάφο. Του φτάνει αυτό ΜΟΝΑΧΑ.
Θα πάρω μιαν ανηφοριά, θα πάρω μονοπάτια, να βρω τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά…»
Στο ίδιο σημείωμα, ο έφηβος αγωνιστής περιγράφει το όραμά του για μια ελεύθερη πατρίδα, καταλήγοντας με μια υπόσχεση: «Κι όποιος θελήσει για να βρει ένα χαμένο αδελφό, έναν παλιό του φίλο, ας πάρει μιαν ανηφοριά, ας πάρει μονοπάτια, να βρει τα σκαλοπάτια που παν στη Λευτεριά. Με την ελευθερία μαζί, μπορεί να βρει και μένα. Αν ζω, θα με βρει εκεί.»
Η σύλληψη και η ηρωική ομολογία
Τον Δεκέμβριο του 1956, κατά τη διάρκεια μεταφοράς οπλισμού, ο Ευαγόρας πέφτει σε αγγλική ενέδρα. Παρά το γεγονός ότι το όπλο του ήταν ανέτοιμο προς χρήση, οι αποικιοκράτες τον παραπέμπουν σε δίκη με βαρύτατες κατηγορίες. Η στάση του ενώπιον των δικαστών υπήρξε αφοπλιστική. Αρνούμενος κάθε υπερασπιστική γραμμή, δήλωσε:
«Γνωρίζω ότι θα με κρεμάσετε. Όλo ό,τι έκαμα το έκαμα ως Έλλην Κύπριος όστις ζητεί την Ελευθερίαν του. Τίποτε άλλο».
Η διεθνής κινητοποίηση και η άκαμπτη στάση του Χάρντινγκ
Η καταδίκη του σε θάνατο ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων. Από την ελληνική κυβέρνηση και τη Βουλή των Ελλήνων μέχρι Αμερικανούς γερουσιαστές και Βρετανούς Εργατικούς βουλευτές, όλοι ζητούσαν την απονομή χάριτος. Ωστόσο, ο κυβερνήτης Χάρντινγκ παρέμεινε ανένδοτος, επιθυμώντας να στείλει ένα μήνυμα τρομοκρατίας προς τους επαναστατημένους Κύπριους.
Στο τελευταίο του γράμμα, λίγες ώρες πριν την εκτέλεση, ο Παλληκαρίδης επιβεβαίωσε την πνευματική του ανωτερότητα: «Θ’ ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό να ’ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το κάθε τι. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Ώρα 7:30. Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου. Η πιο όμορφη ώρα. Μη ρωτάτε γιατί».
Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης απαγχονίστηκε στις 14 Μαρτίου 1957. Σε ηλικία μόλις 19 ετών, έγινε ο νεαρότερος και ο τελευταίος αγωνιστής που ανέβηκε στην αγχόνη των Άγγλων, περνώντας οριστικά στο πάνθεον των ηρώων. Αναπαύεται σήμερα στα Φυλακισμένα Μνήματα στη Λευκωσία.
Δείτε επίσης:
