Η Ιερά Επαρχιακή Σύνοδος της Ελληνορθόδοξης Αρχιεπισκοπής Αμερικής, με την ημέρα που η Αγία Σοφία θα μετατραπεί κι επισήμως σε τζαμί να πλησιάζει, ζητεί από κάθε Εκκλησία να χτυπήσει πένθιμα τις καμπάνες της εκείνη τη μέρα, να κυματίσει μεσίστια τις σημαίες της και να ψάλλει τον Ακάθιστο Ύμνο, όπως ακριβώς την Μεγάλη Παρασκευή.
«Σε τούτη τη στιγμή της θλίψης και του πένθους, ας απευθυνθούμε στην Υπεραγία Θεοτόκο και Αειπάρθενο Μαρία. Αυτή είναι ‘ἡ τῶν ἀπελπισμένων μόνη ἐλπίς’, όπως ψάλλουμε στον Ακάθιστο Ύμνο, το ‘Σοφίας Θεοῦ δοχεῖον καί Προνοίας Αὐτοῦ ταμεῖον’ (Ακάθιστος Ύμνος, Οίκος Ρ)», αναφέρει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση της Αρχιεπισκοπής Αμερικής.
Απευθυνόμενη σε όλους τους πιστούς, η Αρχιεπισκοπή τονίζει:
«απευθυνόμαστε επειγόντως προς εσάς με αποφασιστικότητα και μεγάλη πίστη, διότι ακούσαμε τις κραυγές της αγωνίας και του πόνου σας σχετικά με την αρπαγή του Μεγάλου Ναού της Αγίας Σοφίας, της δικής μας Αγίας Σοφίας. Γνωρίζουμε ότι οι καρδιές σας έχουν ραγίσει και γι’ αυτό έχουμε εκφράσει ανοιχτά τη θέση μας για την Αγία Σοφία μας και θα εξακολουθήσουμε να το κάνουμε ‘εὐκαίρως ἀκαίρως’ (Β΄ Τιμ. 4, 2), αρνούμενοι να υποχωρήσουμε από τις δίκαιες επιδιώξεις μας».
Και συνεχίζει αναφερόμενη στην «ημέρα πένθους και έντονης θλίψης», με εκκλήσεις προς τους Ναούς:
«Γνωρίζοντας, επομένως, ότι την Παρασκευή 24 Ιουλίου θα πραγματοποιηθούν τα ‘εγκαίνια’ αυτού του προγράμματος πολιτιστικής και πνευματικής υπεξαίρεσης και παραβίασης κάθε προτύπου αρμονικής συμβίωσης και αμοιβαίου σεβασμού, καλούμε όλους τους πιστούς της Ιεράς Αρχιεπισκοπής μας να τηρήσουν τη μέρα αυτή ως μέρα πένθους και έντονης θλίψης. Σας προτρέπουμε να καλέσετε τους αδελφούς Ορθοδόξους Χριστιανούς, αλλά και όλους τους Χριστιανούς και τους ανθρώπους καλής θελήσεως να μοιραστούν μαζί μας το ακόλουθο τυπικό.
Ζητάμε από κάθε Εκκλησία να χτυπήσει πένθιμα τις καμπάνες της εκείνη τη μέρα. Ζητάμε κάθε είδους σημαία που βρίσκεται εντός της ιδιοκτησίας των ναών να κυματίζει μεσίστια την ίδια μέρα. Δίνουμε εντολή σε κάθε ναό της Ιεράς Αρχιεπισκοπής μας να ψαλεί ο Ακάθιστος Ύμνος το απόγευμα εκείνης της μέρας, όπως ακριβώς τον ψάλλουμε την Παρασκευή της Ε΄ εβδομάδας της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής».
Σε κοινή δήλωσή του με τον Καρδινάλιο Timothy Dolan, Αρχιεπισκόπου της Νέας Υόρκης, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος, τονίζει, μεταξύ άλλων, για την Αγία Σοφία:
«Ως αδελφοί εν Χριστώ και ηγέτες των αντίστοιχων κοινοτήτων εδώ στην Νέα Υόρκη, εκφράζουμε τη βαθύτατη θλίψη μας και επικρίνουμε την απόφαση της Τουρκικής κυβέρνησης να μεταβάλλει το καθεστώς του παγκοσμίου φήμης Ναού της Αγίας Σοφίας και να μετατρέψει σε τζαμί τούτο το μνημείο που αποτελεί ταυτόχρονα ανθρώπινο και θεϊκό επίτευγμα».
Και συνεχίζουν με ιστορική αναδρομή και αναφορά στην Τουρκία:
«Η Αγία Σοφία υπήρξε για σχεδόν μία χιλιετία όχι μόνο ο μεγαλύτερος Ναός του κόσμου, αλλά και το μεγαλύτερο οικοδόμημα της οικουμένης. Σκοπός της ήταν να αποτελεί έναν κατεξοχήν χώρο χριστιανικής λατρείας. Η κατάλυση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και η μετατροπή της Μεγάλης Εκκλησίας σε τζαμί ανάγονται σε μία εποχή κατά την οποία τα ιστορικά γεγονότα εξελίσσονταν μέσω της βίας. Ωστόσο, αυτός δεν είναι ο τρόπος με τον οποίον ζούμε σήμερα.
Η δημιουργία του σύγχρονου Κράτους της Τουρκίας συνδέεται άμεσα με την κοσμική ιδέα της περιεκτικότητας. Με τη μετατροπή του καθεστώτος της Αγίας Σοφίας από τζαμί σε μουσείο, ο Πρόεδρος Ατατούρκ κατέστησε σαφές ότι το παγκόσμιο αυτό μνημείο σηματοδοτεί τη μετάβαση από μία θεοκρατική αυτοκρατορία σ’ ένα κοσμικό κράτος που σέβεται την ισότητα όλων των πολιτών του».
Έκκληση των δύο προκαθήμενων στην τουρκική κυβέρνηση:
«Επιβεβαιώνουμε τη σοφία της προγενέστερης απόφασης και απευθύνουμε έκκληση για αλλαγή της σημερινής πολιτικής της Τουρκικής κυβέρνησης, η οποία οδήγησε στη μεταβολή του καθεστώτος της Αγίας Σοφίας. Στεκόμαστε ο ένας στο πλευρό του άλλου ως αδελφοί στην πίστη και εκφράζουμε την αλληλεγγύη μας προς όλους τους ανθρώπους καλής θέλησης και καλής πίστης, ώστε η Αγία Σοφία να παραμείνει αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή ένα σύμβολο συνάντησης, ιστορίας, πνευματικού βίου και ανθρώπινων επιτευγμάτων υψηλής στάθμης και να δοξάζεται ο Ένας Θεός που έπλασε όλους μας ως αδελφές και αδελφούς της μιας ανθρώπινης οικογένειας».
