Και μετά την πανδημία, οι ανατιμήσεις! Οσα νοικοκυριά κατάφεραν να σταθούν όρθια εν μέσω της λαίλαπας του κορωνοϊού γονατίζουν πλέον από τις αλλεπάλληλες ανατιμήσεις αγαθών.
Από τα καύσιμα έως τα τρόφιμα, οι τιμές έχουν εκτοξευτεί σε υψηλό δεκαετίας. Η τελευταία φορά που υπήρξε τόσο μεγάλη αύξηση σε ευρύ φάσμα αγαθών ήταν μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009. Τον Μάιο ο αντιπροσωπευτικός δείκτης του ΟΗΕ για τις τιμές τροφίμων έφτασε σε νέο υψηλό, συνεχίζοντας την ανοδική του πορεία για 12 συνεχόμενους μήνες.
Οι αυξήσεις ενισχύουν περαιτέρω τον πληθωρισμό δυσχεραίνοντας τις όποιες προσπάθειες των κεντρικών τραπεζών να ασκήσουν τις πολιτικές τους. Ποιοι είναι οι λόγοι; Ενα εκρηκτικό κοκτέιλ παραγόντων.
Από την ξηρασία στη Νότια Αμερική, έως τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, των πρώτων υλών για την παραγωγή τροφίμων, υλικών συσκευασίας, επίπλων και μηχανημάτων αλλά και των ναύλων μεταφοράς αγαθών σε όλο τον κόσμο, με την Κίνα να έχει το… πάνω χέρι. Χώρες που βασίζονται στις εισαγωγές, είτε σε πρώτες ύλες είτε σε τελικά προϊόντα, βρίσκονται αντιμέτωπες με κύμα ανατιμήσεων.
+20,06% το γάλα
Οι διεθνείς τιμές αυξήθηκαν το τελευταίο διάστημα κατά 10,5% στο τυρί, 20,06% στο γάλα, 12,07% στη ζάχαρη, 26,5% στον καφέ, 35,6% στο καλαμπόκι και 8,65% στο βοδινό κρέας. Η ξηρασία στη Νότια Αμερική έχει επηρεάσει τις καλλιέργειες καλαμποκιού, σόγιας και καφέ.
Ο δείκτης τιμών καλαμποκιού Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) τον Μάιο αυξήθηκε κατά 89,3%, σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα πέρυσι, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τον Ιανουάριο του 2013.
Η αιτία της αύξησης; Η υψηλή ζήτηση, η οποία δεν καλύφθηκε λόγω της χαμηλότερης παραγωγής στη Βραζιλία. Και η τιμή του σιταριού παραμένει υψηλότερα κατά 28,5% σε σύγκριση με τον Μάιο του 2020. Τα έλαια διαφόρων τύπων έχουν καταγράψει αύξηση στις τιμές τους λόγω της αυξημένης ζήτησης για βιοκαύσιμα.
Η μικρότερη παραγωγή στη Βραζιλία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα ζάχαρης, λόγω παρατεταμένης ξηρασίας, ήταν η αιτία για τη διαμόρφωση της τιμής στα υψηλότερα επίπεδα από τον Μάρτιο του 2017.
Σε ανοδική τροχιά βρίσκονται οι τιμές και σε όλα τα βασικά είδη κρέατος (βόειο, χοιρινό και πουλερικών), κυρίως λόγω της αύξησης της ζήτησης από την Κίνα και από την άλλη λόγω καθυστερήσεων που σχετίζονται με την πανδημία στη λειτουργία των σφαγείων σε Ε.Ε. και Νότια Αμερική.
Μέταλλα, πετρέλαιο
Σε τροχιά αυξήσεων βρίσκονται και τα βασικά μέταλλα, πρωταγωνιστές στον μεταποιητικό κλάδο. Η τιμή του χαλκού αυξήθηκε κατά 30%, των σιδηρομεταλλευμάτων κατά 35%, ενώ ο δείκτης μετάλλων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) προβλέπεται ότι θα αυξηθεί το 2021 κατά 31%.
Την ίδια ώρα, η κατάσταση στον ΟΠΕΚ προβληματίζει, καθώς οι αυξήσεις οδηγούν τον μαύρο χρυσό στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας διετίας. Δύο μεγάλες αμερικανικές τράπεζες, η JP Morgan Chase και η Goldman Sachs, προβλέπουν ότι οι τιμές του πετρελαίου θα κινηθούν ανοδικά, όπως συνέβη το 2014. Επίσης, θεωρούν ότι μετά το τέλος της πανδημίας θα ακολουθήσει ένας μεγάλος κύκλος ακριβού πετρελαίου. Τα νοικοκυριά τώρα αναγκάζονται να βάλουν ξανά πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη.
Χαμένες όσες χώρες εισάγουν
Η αύξηση των τιμών θυμίζει σε πολλούς την περίοδο μεταξύ 2008 και 2011, όταν υπήρξαν κοινωνικές αναταραχές σε πάνω από 30 χώρες. Οι επιπτώσεις μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα αισθητές σε μερικές φτωχότερες χώρες που βασίζονται στις εισαγωγές, τη στιγμή που προσπαθούν να τα βγάλουν πέρα με την πανδημία.
Ο δείκτης του ΟΗΕ έχει φτάσει σε υψηλό δεκαετίας, έχοντας αυξηθεί κατά περίπου 5% τον περασμένο μήνα. Ο Αμπντολρέζα Αμπασιάν, στέλεχος του ΟΗΕ, ανέφερε πως «δεν βρισκόμαστε στην κατάσταση που βρισκόμασταν μεταξύ του 2008 και του 2010, αλλά είμαστε πολύ κοντά. Πρέπει να παρακολουθήσουμε την κατάσταση τις επόμενες εβδομάδες επειδή οι καιρικές συνθήκες μπορεί να χειροτερέψουν τα πράγματα πολύ περισσότερο».
Αστρονομικό το μεταφορικό κόστος
Σημαντικότατες ανατιμήσεις σε μια σειρά από προϊόντα προκαλεί και η εκτίναξη του μεταφορικού κόστους. Είναι χαρακτηριστικό πως οι ναύλοι σε ορισμένες κατηγορίες πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, από τα οποία εξαρτάται η μεταφορά μιας τεράστιας γκάμας προϊόντων (από τηλεοράσεις και ψυγεία έως παιχνίδια και υπολογιστές και από έπιπλα και ηλεκτρολογικά έως ρούχα και εξαρτήματα), έχουν αυξηθεί το τελευταίο δωδεκάμηνο κατά 600% ή και περισσότερο.
Οι πρώτες αυξήσεις στα μεταφορικά κόστη άρχισαν περί τα τέλη του περασμένου Σεπτεμβρίου. Ηταν η περίοδος που η Κίνα έβγαινε οριστικά από το lockdown και τα εργοστάσιά της άρχισαν να παράγουν ξανά. Στο μεταξύ, όμως, είχαν αφαιρεθεί πλοία από τις τακτικές γραμμές και τα ναυλοσύμφωνα δεν είχαν ανανεωθεί από τους brokers, που έβλεπαν την Κίνα να κατεβάζει ρυθμούς παραγωγής το προηγούμενο διάστημα, όσο
διαρκούσε η υγειονομική κρίση.
Ετσι, ο χώρος μεταφοράς εμπορευμάτων περιορίστηκε. Οταν όμως «ξύπνησε» ο γίγαντας επαναφέροντας την παραγωγή σε μια κανονικότητα, οι τιμές των νέων ναυλοσυμφώνων «πήραν φωτιά». Η Κίνα έχει τεράστιο όγκο εξαγώγιμων εμπορευμάτων ενώ κάνει
λιγότερες εισαγωγές. Αυτό έχει ως συνέπεια να υπάρχει έλλειμμα εμπορευματοκιβωτίων, με τους Κινέζους να σαρώνουν ό,τι κενό εμπορευματοκιβώτιο υπάρχει.
Ένα κοντέινερ 20 ποδών που μεταφέρει πρώτες ύλες από την Ασία κόστιζε πριν από έξι μήνες λιγότερο από 2.000 δολάρια, ενώ σήμερα η τιμή του έχει εκτοξευτεί στις 10.000 δολάρια.
