Το πέμπτο κύμα του Covid-19 στην Ιαπωνία έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί τόσο απότομα που ορισμένοι επιστήμονες προβληματίζονται για το πως κάτι τέτοιο συνέβη. Μια ομάδα ερευνητών καταλήγει σε ένα καινοφανές συμπέρασμα: Ότι το εξαιρετικά μολυσματικό στέλεχος Δέλτα μεταλλάχθηκε εκ νέου με αποτέλεσμα να «αφανιστεί» μέσα στα όρια του νησιωτικού αυτού έθνους.
Στα μέσα Αυγούστου όμως, η Ιαπωνία είχε καταγράψει κορύφωση των κρουσμάτων Covid-19, με πάνω από 23.000 νέα κρούσματα την ημέρα. Τώρα τα ημερήσια κρούσματα είναι περίπου 170, με τους θανάτους που αποδίδονται στη νόσο να παραμένουν ως επί το πλείστον σε μονοψήφιο αριθμό για τον μήνα Νοέμβριο.
Η ραγδαία μείωση έχει αποδοθεί από πολλούς στα υψηλά ποσοστά εμβολιασμού, στη δημόσια αποδοχή των μασκών και σε άλλους παράγοντες, αλλά ορισμένοι ερευνητές λένε ότι η πτώση ήταν ανεξήγητη, ειδικά σε σύγκριση με άλλα έθνη που έχουν τα ίδια και υψηλότερα ποσοστά εμβολιασμού και χρήσης μάσκας.
Ο Ituro Inoue, γενετιστής στο Εθνικό Ινστιτούτο Γενετικής, πιστεύει ότι η Ιαπωνία είχε την τύχη να δει το στέλεχος Delta να επικρατεί ως επί το πλείστον στις άλλες παραλλαγές του ιού SARS-CoV-2 προτού εξαφανιστεί. Η θεωρία του παρουσιάστηκε επίσημα στην εφημερίδα Japan times.
Εδώ και αρκετό καιρό, ο Inoue και οι συνεργάτες του ερευνούσαν μεταλλάξεις του SARS-CoV-2 και πώς αυτές επηρεάζονται από την πρωτεΐνη nsp14, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για την αναπαραγωγή του ιού.
Οι ιοί RNA, όπως αυτός που προκαλεί τον Covid-19, τείνουν να έχουν πολύ υψηλό ποσοστό μετάλλαξης, γεγονός που τους βοηθά να προσαρμοστούν γρήγορα στις αλλαγές στο περιβάλλον. Ωστόσο, αυτό είναι και το στοιχείο που μπορεί να τους οδηγήσει στον αφανισμό, αφού όταν οι «κακές» μεταλλάξεις συσσωρεύονται, τελικά προκαλούν την πλήρη εξαφάνιση ενός στελέχους.
Η πρωτεΐνη nsp14 φαίνεται να προσφέρει μια μορφή «διόρθωσης σφαλμάτων στις μεταλλάξεις» που βοηθά το γονιδίωμα του ιού να παραμείνει κάτω από το όριο της «καταστροφής σφαλμάτων».
Στην περίπτωση του πέμπτου κύματος του Covid-19 στην Ιαπωνία, το nsp14 της παραλλαγής Delta απέτυχε, όπως πιστεύει ο Inoue, με βάση τη γενετική μελέτη δειγμάτων που συλλέχθηκαν από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο. Σε αντίθεση με τις προσδοκίες της ομάδας του, υπήρχε έλλειψη γενετικής ποικιλότητας, ενώ πολλά δείγματα είχαν πολλές γενετικές αλλαγές οι οποίες συνδέεται με την πρωτεΐνη «διόρθωσης σφαλμάτων» του Κορωνοϊού.
«Σοκαριστήκαμε κυριολεκτικά όταν είδαμε τα ευρήματα», είπε ο ερευνητής στους Japan Times. «Η παραλλαγή Delta στην Ιαπωνία ήταν εξαιρετικά μεταδοτική και [απέτρεπε] τις υπόλοιπες παραλλαγές. Αλλά καθώς οι μεταλλάξεις συσσωρεύτηκαν, πιστεύουμε ότι τελικά δημιουργήθηκε ένας «ελαττωματικός» ιός που δεν μπόρεσε τελικά να δημιουργήσει αντίγραφα του εαυτού του». Δηλαδή να αναπαραχθεί.
Η θεωρία θα μπορούσε να σχετίζεται με το προηγούμενο στέλεχος SARS, το οποίο εντοπίστηκε το 2003, εξηγώντας γιατί δεν προκάλεσε πανδημία. Αλλά αυτό θα ήταν δύσκολο να επιβεβαιωθεί, καθώς το ξέσπασμα έληξε σχετικά γρήγορα και δεν είχε ως αποτέλεσμα τη μαζική συλλογή γενετικών δεδομένων που ήταν απαραίτητα για τον έλεγχο, σε αντίθεση με τον «Κορονοϊό της Γιουχάν» που εξελίχθηκε σε πανδημία.
Δεν είναι ξεκάθαρο γιατί η Ιαπωνία είχε αυτή την ευνοϊκή εξέλιξη, αλλά τίποτα παρόμοιο δεν συνέβη (δυστυχώς) σε άλλες χώρες της Ανατολικής Ασίας όπως η Νότια Κορέα, όπου οι πληθυσμοί είναι γενετικά κοντά σε αυτόν της Ιαπωνίας. Μεταλλάξεις ιών παρόμοιες με αυτές που επισήμαναν οι επιστήμονες έχουν ανακαλυφθεί σε τουλάχιστον 24 χώρες, είπε ο Inoue. Αυτός και η ομάδα του σχεδιάζουν να δημοσιεύσουν μία μελέτη που θα περιγράφει λεπτομερώς τα ευρήματά τους μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου.
Ακόμα κι αν επιβεβαιωθεί πάντως η θεωρία της φυσικής εξαφάνισης, είναι στην καλύτερη περίπτωση μια προσωρινή ανακούφιση για τον ιαπωνικό λαό. Νέα, πιο επιτυχημένα στελέχη είναι πιθανό να εμφανιστούν στη χώρα, αν και τα μέτρα καραντίνας και ο έλεγχος της μετανάστευσης θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την εμφάνιση νέων παραλλαγών στην Ιαπωνία.
Εν τω μεταξύ, το Τόκιο προετοιμάζεται για ένα νέο κύμα Covid-19 αυτόν τον χειμώνα και ετοιμάζεται να ζήσει με τον ιό. Η κυβέρνηση φέρεται να σχεδιάζει να χαλαρώσει τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς αυξάνοντας τον αριθμό των ατόμων που επιτρέπει την είσοδο στη χώρα την ημέρα από 3.500 σε 5.000.
Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα φυσικά έχει θορυβηθεί από τις εξελίξεις στην Ιαπωνία. Διότι η αιφνίδια εξαφάνιση του ιού γεννά ελπίδες, παρακολουθούν όμως στενά την υγειονομική κατάσταση στην Ιαπωνία προκειμένου να διαπιστώσουν εάν αυτή η εξαφάνιση της μετάλλαξης Δέλτα θα συνεχιστεί ή θα υπάρξει μία νέα «έκρηξη» με κάποιο νέο, πιο επικίνδυνο στέλεχος.
