Ο Ταγίπ Ερντογάν απέφυγε μεν να ανακοινώσει ωμά την απόφαση της Τουρκίας για το αν θα κλείσει τα Στενά για τα ρωσικά πλοία σε Βόσπορο και Δαρδανέλια, ωστόσο, το υπαινίχθηκε ξεκάθαρα. Είναι απόλυτα βέβαιο ότι η Άγκυρα δεν θέλει να βρεθεί στο ρωσικό στόχαστρο και ο «σουλτάνος» προσπαθεί να… παίξει καθυστερήσεις μήπως και δεν χρειαστεί να λάβει αυτή την απόφαση.
Ο Ερντογάν είπε συγκεκριμένα ότι η Τουρκία θα χρησιμοποιήσει την εξουσία της βάσει της Συνθήκης του Μοντρέ για τα Στενά για να αμβλύνει την κρίση στην Ουκρανία: «Η Τουρκία είναι αποφασισμένη να χρησιμοποιήσει την εξουσία που της δίνει η Συνθήκη του Μοντρέ για τα τουρκικά Στενά με τρόπο ώστε να αποτρέψει την κλιμάκωση της κρίσης Ρωσίας-Ουκρανίας».
Ο Τούρκος Πρόεδρος επανέλαβε ότι η Τουρκία δεν θα εγκαταλείψει τους δεσμούς της με τη Ρωσία ή την Ουκρανία, ενώ πρόσθεσε πως θαυμάζει «τις προσπάθειες της ουκρανικής κυβέρνησης και του λαού της να προστατεύσει το έδαφός τους από τις απαράδεκτες ρωσικές επιθέσεις».
Μιλώντας μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο Ερντογάν επέκρινε την «αναποφάσιστη» στάση των Ηνωμένων Πολιτειών και των δυτικών δυνάμεων στην επίθεση κατά της Ουκρανίας, λέγοντας ότι η προσέγγιση ήταν σημάδι αποτυχίας της διεθνούς τάξης.
Είπε ότι η Τουρκία δεν θα διακινδυνεύσει τις δεσμεύσεις της προς τις συμμαχίες της, συμπεριλαμβανομένου του ΝΑΤΟ, αλλά ότι δεν θα μπορούσε επίσης να γυρίσει την πλάτη της στα «εθνικά συμφέροντα» στην περιοχή της. Επανέλαβε ότι θεωρεί «απαράδεκτη τη ρωσική εισβολή».
Τι αναφέρει η Συνθήκη του Μοντρέ
Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Μοντρέ του 1936, η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, έχει τον έλεγχο των στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, που συνδέουν τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Το Σύμφωνο δίνει στην Άγκυρα την εξουσία να ρυθμίζει τη διέλευση πολεμικών πλοίων και να κλείνει τα Στενά σε ξένα πολεμικά πλοία κατά τη διάρκεια του πολέμου και όταν απειλείται.
Η Τουρκία χαρακτήρισε την Κυριακή τη ρωσική εισβολή «πόλεμο», επιτρέποντάς της να επικαλεστεί άρθρα βάσει του Συμφώνου που θα μπορούσαν να περιορίσουν τη διέλευση ορισμένων ρωσικών πλοίων από τα στενά της.
Σύμφωνα με τα όσα είχε γράψει Τούρκος απόστρατος για τη θέση της πατρίδας του σε αυτή τη φάση και το τι έχει δικαίωμα να κάνει, η Συνθήκη προβλέπει τα εξής:
«Η Συνθήκη του Μοντρέ αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγματεύσεων το 1936 για τη ρύθμιση της διέλευσης από τα Στενά και τη θέσπιση ποσοτικών περιορισμών για τα μη παράκτια κράτη στη Μαύρη Θάλασσα. Ενώ η σύμβαση γενικά προωθεί την ελευθερία ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών, η Τουρκία διατηρεί τη δυνατότητα να κλείνει τα Στενά σε πολεμικά πλοία από εμπόλεμες χώρες σε περίπτωση πολέμου ή πιθανότητας επικείμενου πολέμου.
Σύμφωνα με το άρθρο 19 της σύμβασης, που δεσμεύει την Τουρκία, σε περίπτωση πολέμου, η Τουρκία θα κλείσει τα στενά στα πολεμικά πλοία των εμπόλεμων:
«Σε καιρό πολέμου … τα πολεμικά σκάφη που ανήκουν σε εμπόλεμες Δυνάμεις δεν θα περνούν, ωστόσο, από τα Στενά εκτός από τις περιπτώσεις που προκύπτουν από την εφαρμογή του άρθρου 25…
… Παρά την απαγόρευση διέλευσης που ορίζεται στην παράγραφο 2 παραπάνω, πολεμικά σκάφη που ανήκουν σε εμπόλεμες Δυνάμεις, είτε είναι Δυνάμεις της Μαύρης Θάλασσας είτε όχι, που έχουν διαχωριστεί από τις βάσεις τους, μπορούν να επιστρέψουν σε αυτές», σύμφωνα με τη σύμβαση. Ως εκ τούτου, ρωσικά πολεμικά πλοία που βρίσκονται ακόμη στη Μεσόγειο και υπό τη διοίκηση του Στόλου της Μαύρης Θάλασσας μπορούν να περάσουν από τα Στενά για να πλεύσουν στη Μαύρη Θάλασσα. Ωστόσο, όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, δεν μπορούν να πλεύσουν από τη Μαύρη Θάλασσα πίσω στη Μεσόγειο».
