Παραθέτουμε αυτούσια την ανάλυση του Thomas L Friedman στους New York Times
Προσπαθώντας να εξηγήσουν τις πρόσφατες «βελτιώσεις» στις επιχειρήσεις του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία που φαίνεται να καταγράφει μεγάλα εδαφικά κέρδη, Ουκρανοί αξιωματούχοι είπαν: «Όλοι οι χαζοί Ρώσοι είναι νεκροί».
Πρόκειται για ένα μακάβριο κομπλιμέντο, που σημαίνει ότι οι Ρώσοι βρήκαν επιτέλους έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο να πολεμήσουν από την ανίκανη πρώιμη επίδοσή τους που κόστισε χιλιάδες ζωές Ρώσων στρατιωτών. Ακριβώς επειδή ο πόλεμος της Ουκρανίας φαίνεται να έχει μετατραπεί σε έναν τρομακτικό πόλεμο φθοράς – με τη Ρωσία σε μεγάλο βαθμό να μένει πίσω, να βομβαρδίζει και να εκτοξεύει ρουκέτες σε πόλεις της Ουκρανίας στα ανατολικά, μετατρέποντάς τις σε ερείπια και στη συνέχεια οδεύει προς τα εμπρός – θα μπορούσε κάποιος να θεωρήσει ότι ζούμε την χειρότερη στιγμή του πολέμου. Αυτό όμως είναι απολύτως λάθος!
Πιστεύω ότι ο πόλεμος της Ουκρανίας πρόκειται να εισέλθει σε μια νέα φάση, με βάση αυτό το γεγονός: Πολλοί Ρώσοι στρατιώτες και στρατηγοί μπορεί να είναι νεκροί, αλλά οι σταθεροί σύμμαχοι της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ είναι κουρασμένοι. Αυτός ο πόλεμος έχει ήδη συμβάλει σε μια τεράστια απότομη άνοδο των τιμών του φυσικού αερίου, της βενζίνης και των τροφίμων στην Ευρώπη — και αν εισέλθουμε στον χειμώνα, πολλές οικογένειες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως χρειαστεί να επιλέξουν μεταξύ θέρμανσης και φαγητού.
Ως αποτέλεσμα, νομίζω ότι η νέα φάση του πολέμου είναι αυτό που αποκαλώ «χειμερινή στρατηγική» του Βλαντιμίρ Πούτιν έναντι της «καλοκαιρινής στρατηγικής» του ΝΑΤΟ.
Είναι προφανές ότι ο Πούτιν είναι έτοιμος να συνεχίσει να «οργώνει» την Ουκρανία, με την ελπίδα ότι ο αυξανόμενος πληθωρισμός στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων στην Ευρώπη θα σπάσει τελικά τη συμμαχία του ΝΑΤΟ.
Το στοίχημά του φαίνεται να είναι: Εάν οι μέσες θερμοκρασίες στην Ευρώπη είναι χαμηλότερες από το κανονικό, εάν οι μέσες παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι πιο περιορισμένες από το κανονικό, εάν οι μέσες τιμές είναι υψηλότερες από το κανονικό, και εάν οι διακοπές ρεύματος λόγω ελλείψεων ενέργειας ενταθούν, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ να αρχίσουν να πιέζουν τον Πρόεδρο της Ουκρανίας Volodymyr Zelenskyy να συνάψει μια συμφωνία με τη Ρωσία – οποιαδήποτε συμφωνία – για να σταματήσουν οι μάχες. Οπότε ο Πούτιν πρέπει σίγουρα να λέει στα εξαντλημένα στρατεύματά του και στους στρατηγούς του: «Απλώς κρατήστε μέχρι τα Χριστούγεννα. Ο χειμώνας είναι φίλος μας».
Δεν είναι παράλογη η συγκεκριμένη στρατηγική. Όπως ανέφερε ο Jim Tankersley των Times την περασμένη εβδομάδα: «Οι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου φοβούνται ότι ένας νέος γύρος ευρωπαϊκών κυρώσεων με στόχο τον περιορισμό της ροής ρωσικού πετρελαίου μέχρι το τέλος του έτους θα μπορούσε να εκτινάξει εκ νέου τις τιμές της ενέργειας στα ύψη, χτυπώντας τους ήδη πολιορκημένους καταναλωτές και βυθίζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες οικονομίες σε σοβαρή συρρίκνωση. Αυτή η αλυσίδα γεγονότων θα μπορούσε να επιδεινώσει την ήδη σοβαρή επισιτιστική κρίση που μαστίζει χώρες σε όλο τον κόσμο».
Οι προσπάθειες για τον περιορισμό των εξαγωγών ρωσικού πετρελαίου στην Ευρώπη, «θα μπορούσαν να εκτινάξουν τις τιμές του πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι ή περισσότερο, αναγκάζοντας τους Αμερικανούς να πληρώνουν 7 δολάρια το γαλόνι για βενζίνη». Η βενζίνη στα 9 έως 10 δολάρια το γαλόνι δεν είναι ήδη ασυνήθιστη στην Ευρώπη, όπου οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί «περίπου 700%», ανέφερε το Bloomberg, «από την αρχή του περασμένου έτους, ωθώντας την ήπειρο στο χείλος της ύφεσης».
Εν τω μεταξύ, αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ και της Ουκρανίας σίγουρα λένε στον εαυτό τους: «Ναι, ο χειμώνας είναι ο εχθρός μας. Αλλά το καλοκαίρι και το φθινόπωρο μπορεί να είναι φίλοι μας – ΑΝ μπορούμε να προκαλέσουμε πραγματικό κακό στον κουρασμένο στρατό του Πούτιν τώρα, έτσι, τουλάχιστον, θα δεχτεί μια κατάπαυση του πυρός».
Αυτή επίσης, δεν είναι μια παράλογη στρατηγική. Ο Πούτιν μπορεί να έχει κάποια κέρδη στην ανατολική Ουκρανία, αλλά με πολύ υψηλό τίμημα. Πολυάριθμες στρατιωτικές αναλύσεις υποδεικνύουν ότι η Ρωσία έχει τουλάχιστον 15.000 νεκρούς στρατιώτες σε λιγότερο από πέντε μήνες – ένας εκπληκτικός αριθμός – και πιθανώς διπλάσιος ο αριθμός των τραυματιών. Περισσότερα από 1.000 ρωσικά άρματα μάχης και πυροβόλα έχουν μετατραπεί σε σκραπ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι μου λένε ότι ο Πούτιν δεν έχει αρκετά στρατεύματα αυτή τη στιγμή για να προσπαθήσει να επεκταθεί από την ανατολική Ουκρανία και να καταλάβει το λιμάνι της Οδησσού για να αποκλείσει την Ουκρανία στην ξηρά και να στραγγαλίσει την οικονομία της.
Όπως ανέφερε ο Neil MacFarquhar των Times αυτό το Σαββατοκύριακο, ο Πούτιν χρειάζεται απεγνωσμένα περισσότερες δυνάμεις απλώς για να διατηρήσει την πρόσφατη δυναμική στα ανατολικά και ήδη επιχειρεί μια «σιωπηρή κινητοποίηση» για να οδηγήσει περισσότερους άνδρες στο μέτωπο «χωρίς να καταφύγει σε ένα πολιτικά επικίνδυνο εθνικό σχέδιο. Για να καλύψει το έλλειμμα ανθρώπινου δυναμικού, το Κρεμλίνο βασίζεται σε έναν συνδυασμό εξαθλιωμένων εθνοτικών μειονοτήτων, Ουκρανών από τα αυτονομιστικά εδάφη, μισθοφόρων και στρατιωτικοποιημένων μονάδων της Εθνικής Φρουράς» και υπόσχεται μεγάλα χρηματικά κίνητρα για τους εθελοντές.
Ο Πούτιν είναι απρόθυμος να στρατολογήσει περισσότερους άνδρες, γιατί αυτό υποδηλώνει ότι η ρητορική του για μια «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» στην Ουκρανία όχι μόνο είναι πολύ μεγαλύτερη, αλλά και πολύ χειρότερη.
Το ΝΑΤΟ ελπίζει ξεκάθαρα ότι ο ουκρανικός στρατός μπορεί να χρησιμοποιήσει τα νέα συστήματα εκτόξευσης πυραύλων M142, ή HIMARS, τα οποία έχουν μεταφέρει οι ΗΠΑ στο Κίεβο, για να προκαλέσουν σημαντικά περισσότερους θανάτους και καταστροφές στις ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Αν επιβεβαιωθούν, η εδαφική επέλαση του Πούτιν μπορεί όχι μόνο να σταματήσει, αλλά και να οδηγήσει σε υποχώρηση, ώστε ο Ρώσος πρόεδρος να υποχρεωθεί να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός, σε μεγάλη ανταλλαγή αιχμαλώτων, σε ανθρωπιστικές εκκενώσεις και καλύτερες συνθήκες για τις ουκρανικές εξαγωγές τροφίμων – όλα αυτά θα βοηθούσαν να μειωθεί ο πληθωρισμός και, ελπίζουμε, να μειώσει την πίεση από τους ευρωπαίους συμμάχους της Ουκρανίας να κλείσουν οποιαδήποτε συμφωνία με τον Πούτιν.
Δεν υπάρχει κανένα σημάδι ότι ο Πούτιν είναι έτοιμος να συνάψει μια τελική ειρηνευτική συμφωνία, αλλά μπορεί να είναι δυνατό να τον ωθήσουμε σε αυτού του είδους την κατάπαυση του πυρός, η οποία θα μπορούσε να προσφέρει ανακούφιση στις αγορές ενέργειας και τροφίμων.
Έτσι, για όλους αυτούς τους λόγους, θα υποστήριζα ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία πρόκειται να εισέλθει στην πιο επικίνδυνη φάση του από τότε που εισέβαλαν οι Ρώσοι τον Φεβρουάριο: η χειμερινή στρατηγική του Πούτιν συναντά την καλοκαιρινή στρατηγική του ΝΑΤΟ. Δεν είναι περίεργο που η αναπληρώτρια πρωθυπουργός της Ουκρανίας, Iryna Vereshchuk, απηύθυνε έκκληση στους κατοίκους των ρωσικών εδαφών στο νότο να εκκενώσουν γρήγορα, ώστε οι Ρώσοι να μην μπορούν να τους χρησιμοποιήσουν ως ανθρώπινες ασπίδες κατά την αναμενόμενη ουκρανική αντεπίθεση. «Πρέπει να βρείτε έναν τρόπο να φύγετε, γιατί οι ένοπλες δυνάμεις μας έρχονται να ανακαταλάβουν τις περιοχές». «Θα γίνει ένας τεράστιος αγώνας».
Δυστυχώς, δεν μπορούμε να πούμε τι θα μπορούσε να κάνει ο Πούτιν εάν οι δυνάμεις του σταματήσουν να προελαύνουν ή ακόμα χειρότερα, χάσουν έδαφος. Μπορεί να τον κάνει πιο επιδεκτικό σε μια κατάπαυση του πυρός. Μπορεί επίσης να τον αναγκάσει σε μια εθνική κινητοποίηση για να φέρει περισσότερα στρατεύματα στον πόλεμο.
Υπάρχει μόνο ένα πράγμα για το οποίο είμαι σίγουρος: Αυτός ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν θα τελειώσει πραγματικά, όσο ο Πούτιν είναι στην εξουσία στη Μόσχα. Αυτό δεν είναι ένα κάλεσμα για την ανατροπή του. Αυτό το αποφασίζουν οι Ρώσοι. Είναι απλώς μια παρατήρηση ότι αυτός ήταν πάντα ο πόλεμος του Πούτιν. Προσωπικά τον αποφάσισε, τον σχεδίασε, τον σκηνοθέτησε και τον αιτιολόγησε. Του είναι αδύνατο να φανταστεί τη Ρωσία ως μεγάλη δύναμη χωρίς την Ουκρανία.
Έτσι, ενώ μπορεί να είναι δυνατό να αναγκαστεί ο Πούτιν σε κατάπαυση του πυρός, αμφιβάλλω ότι θα είναι κάτι παραπάνω από προσωρινό. Εν ολίγοις: Αυτός ο πόλεμος στην Ουκρανία απέχει τόσο πολύ από το τέλος που δεν μπορώ καν να το δω.
