Κάποιοι, αλλά… λίγοι, όπως ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan Τζέιμι Ντίμον, της δίνουν το πλεονέκτημα της αμφιβολίας. Αλλοι, όπως… ο διάσημος σεφ Τζέιμι Ολιβερ, τη θεωρούν τη μαυρόγατα της Ντάουνιγκ Στριτ.
Για τη Λιζ Τρας, βέβαια, το ζήτημα είναι τι λένε οι πολλοί. Κάτι περισσότερο από έναν μήνα αφότου ανέλαβε την πρωθυπουργία, μετά την επεισοδιακή αποκαθήλωση του Μπόρις Τζόνσον αλλά και τον θάνατο της βασίλισσας Ελισάβετ, η Λιζ Τρας έχει το χαμηλότερο ποσοστό αποδοχής από κάθε προκάτοχό της στην ιστορία των δημοσκοπήσεων της εταιρίας Opinium. Το προσωπικό επίπεδο αποδοχής της Τρας υποχώρησε περαιτέρω, κατά 10%, και πλέον βρίσκεται στο μείον 47%! Πρόκειται για επίπεδο χαμηλότερο ακόμη και εκείνο του Μπόρις Τζόνσον στη διάρκεια του σκανδάλου partygate, καθώς και της προκατόχου του Τερέζα Μέι λίγες εβδομάδες προτού παραιτηθεί.
Περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες πιστεύουν ότι η Τρας πρέπει να παραιτηθεί, ενώ το ποσοστό στο ίδιο ερώτημα μεταξύ των ψηφοφόρων του Συντηρητικού Κόμματος στις εκλογές του 2019 ανέρχεται στο 39%. Η δημοσκόπηση δείχνει ότι το χαοτικό συνέδριο του κόμματός της στο Μπέρμιγχαμ, την περασμένη εβδομάδα, αποξένωσε περαιτέρω τη Λιζ Τρας και την κυβέρνησή της από το εκλογικό σώμα.
Την ίδια ώρα ο υπουργός Οικονομικών της Τρας, ο Κουάσι Κουαρτένγκ, του οποίου το αμφιλεγόμενο σχέδιο περικοπής φόρων οδήγησε σε βουτιά τη στερλίνα και έφερε την αγορά ομολόγων της χώρας κοντά στην κατάρρευση, έχει ακόμη χειρότερη προσωπική βαθμολογία αποδοχής, στο μείον 51%.
Πού πάει η Βρετανία με μια πρωθυπουργό με… πήλινα πόδια; Σε δημοσκόπηση του ινστιτούτου YouGov, για λογαριασμό της εφημερίδας «The Times», οι Εργατικοί συγκεντρώνουν ποσοστό 52% στην πρόθεση ψήφου (-2% από τα τέλη Σεπτεμβρίου), ενώ οι Συντηρητικοί βρίσκονται στο 22% (+1%). Θα καταφέρει να μείνει η Τρας πρωθυπουργός έως τις εκλογές, που είναι προγραμματισμένες για τον Ιανουάριο του 2025; Αυτό ήταν το θέμα της συζήτησης στα πηγαδάκια στο ετήσιο συνέδριο των Τόρις στο Μπέρμιγχαμ, της Αγγλίας, που έγινε σε βαρύ κλίμα. Κάποιοι της δίνουν διορία μέχρι την άνοιξη. Ηδη στο εσωτερικό του κόμματος έχει συσταθεί ισχυρό αντιπολιτευτικό μέτωπο, απόρροια της επιλογής της να σχηματίσει κυβέρνηση μόνο με στελέχη που τη στήριξαν κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για την ανάδειξη του αρχηγού των Συντηρητικών.
Οι παλιές καραβάνες των Συντηρητικών αλλά και οι αντίπαλοί της τής καταλογίζουν μοιραία λάθη, όπως το γεγονός ότι απομάκρυνε έμπειρους συμβούλους από το πρωθυπουργικό γραφείο τη στιγμή που η χώρα ετοιμάζεται για έναν δύσκολο χειμώνα και μια πρωτοφανή κρίση. Στην Τρας καταλογίζουν, επίσης, ότι απορρίπτει στοιχεία και αναλύσεις τεχνικών συμβούλων και οργανισμών, με αποτέλεσμα να υποβαθμίζεται ο ρόλος των τεχνοκρατών.
Ο αμφιλεγόμενος μίνι προϋπολογισμός, που εκπόνησε στις 23 Σεπτεμβρίου και οδήγησε στην κατάρρευση της στερλίνας, στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 37 ετών, με τους διεθνείς τραπεζικούς οργανισμούς να κάνουν λόγο για «κρίση εμπιστοσύνης» στη βρετανική οικονομία, και δύο από τους τρεις οίκους αξιολόγησης, ο S&P και ο Fitch, να υποβαθμίζουν την προοπτική του αξιόχρεου του Ηνωμένου Βασιλείου από «σταθερή» σε «αρνητική», ήταν μια πρόγευση γι’ αυτά που θα ακολουθούσαν.
Η Τρας και το οικονομικό της επιτελείο υπαναχώρησαν, κάνοντας αλλαγές, όμως οι αγορές παρέμειναν δύσπιστες. Είναι ενδεικτικό ότι η Τράπεζα της Αγγλίας προχώρησε σε νέα παρέμβαση στην αγορά ομολόγων για τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ώστε να συγκρατήσει την απώλεια εμπιστοσύνης που προκλήθηκε μετά τον μίνι προϋπολογισμό.
Είναι αξιοσημείωτο, σύμφωνα με δημοσιεύματα του βρετανικού Τύπου, πως είναι τέτοια η δυσαρέσκεια μεταξύ των μελών του κόμματος, που ήδη κάποιοι βουλευτές των Συντηρητικών έχουν στείλει επιστολή δυσπιστίας στο αρμόδιο όργανο, την περίφημη Επιτροπή 1922, και ζητούν την αποπομπή της.
«Ταφόπλακα» το κύμα ακρίβειας, «αγκάθι» η ανεξαρτησία της Σκωτίας
Τα μεγαλύτερα προβλήματα όμως που θα κρίνουν την επιβίωση της Λις Τρας είναι η χειρότερη κρίση κόστους διαβίωσης εδώ και δεκαετίες, ο πληθωρισμός που καλπάζει και η εκρηκτική αύξηση στις τιμές των καυσίμων. Η Τρας βρίσκεται αντιμέτωπη με τα συνδικάτα και τις επιχειρήσεις. Εργαζόμενοι στους σιδηροδρόμους, δικηγόροι, προσωπικό υγειονομικών υπηρεσιών και πανεπιστημιακοί απεργούν ή σχεδιάζουν κινητοποιήσεις. Ερευνες εκτιμούν ότι τον χειμώνα 1 στα 4 νοικοκυριά κάποια στιγμή θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ διατροφής και θέρμανσης. Ενώ σύμφωνα με την εφημερίδα «Guardian» μέχρι το τέλος του 2023 πάνω από 14.000.000 Βρετανοί πολίτες θα βρεθούν στα όρια της φτώχειας. Από την άλλη, ο βρετανικός οργανισμός που διαχειρίζεται το εθνικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας έχει εκδώσει ανακοίνωση με την οποία προειδοποιεί πως, αν υπάρχουν ελλείψεις σε φυσικό αέριο τους επόμενους μήνες, είναι πολύ πιθανόν να προχωρήσει σε τακτικές τρίωρες διακοπές ηλεκτροδότησης τους χειμερινούς μήνες.
Τα προβλήματά της δεν σταματούν εδώ. Με το SNP να επιδιώκει την ανεξαρτησία της Σκωτίας, το Brexit να παραμένει το μεγάλο πρόβλημα στη σχέση με την Ε.Ε., καθώς και το πρωτόκολλο της Βόρειας Ιρλανδίας, η Τρας καλείται να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά. Οι σχέσεις με την Ε.Ε. για το Brexit είναι υπερβολικά τεταμένες, με επτά ξεχωριστές διαδικασίες επί παραβάσει που κινήθηκαν κατά του Ηνωμένου Βασιλείου σε σχέση με την αποτυχία εφαρμογής του πρωτοκόλλου της Βόρειας Ιρλανδίας, το οποίο δημιουργήθηκε για να αποφευχθεί η ύπαρξη σκληρών συνόρων μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Τώρα η επιθυμία της Σκοτίας να πραγματοποιήσει το ερχόμενο φθινόπωρο ένα νέο δημοψήφισμα, με ερώτημα την ανεξαρτητοποίησή της, ήταν το… κερασάκι στην τούρτα.
