Το 2023 αδιαμφισβήτητα στιγματίστηκε από τις δασικές πυρκαγιές, που κατέστρεψαν σχεδόν 4 δισεκατομμύρια στρέμματα δασών και στοίχισαν την ζωή σε περισσότερους από 250 ανθρώπους. Σαν να μην έφταναν αυτά, προκάλεσαν και την έκλυση στην ατμόσφαιρα 6,5 δισεκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα.
Πυρκαγιές ιστορικών διαστάσεων στον Καναδά
Στην Αμερική σημειώθηκαν φέτος τεράστιες δασικές πυρκαγιές, με σχεδόν 800 εκατομμύρια στρέμματα καμένα μέχρι τις 23 Δεκεμβρίου, 100 εκατομμύρια περισσότερα από τον ετήσιο μέσο όρο της περιόδου 2012-2022 κατά την ίδια ημερομηνία, σύμφωνα με το Global Wildfire Information System (GWIS).
Σαφώς, η μεγαλύτερη καταστροφή εκτυλίχθηκε στον Καναδά, όπου 180 εκατομμύρια στρέμματα δασών μετατράπηκαν σε στάχτη. Σύμφωνα με τους ειδικούς πρόκειται για πυρκαγιές που τροφοδοτούνταν από την ξηρασία και τη ζέστη που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή.
Όπως εξηγεί στο Γαλλικό Πρακτορείο η Πολίν Βιλέν-Καρλοτί, διδάκτορας στη γεωγραφία και ειδική στις πυρκαγιές, ήταν «ανεξέλεγκτες», καθώς «οι τακτικές κατάσβεσης αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές». «Δεν είμαστε πλέον ικανοί να τις αντιμετωπίσουμε, στις σημερινές συνθήκες, με τα ανθρώπινα μέσα μας, εξ ου και η σημασία που έχει να ενεργούμε μάλλον εκ των προτέρων, στην πρόληψη, αντί εκ των υστέρων, στη μάχη και την κατάσβεση», συμπληρώνει.
Φονική χρονιά
Η χρονιά ήταν η πιο φονική του 21ου αιώνα, σύμφωνα με την Emergency Events Database (EM-DAT) του Καθολικού Πανεπιστημίου της Λουβέν, με περισσότερους από 250 νεκρούς. Οι δασικές πυρκαγιές στοίχισαν την ζωή σε 97 ανθρώπους στην Χαβάη και στην Αλγερία σε 34.
«Πρόκειται για μια υπερβολική θνησιμότητα που υπάρχει κίνδυνος να αυξηθεί τα ερχόμενα χρόνια, με πυρκαγιές οι οποίες πλησιάζουν επικίνδυνα τις πόλεις», επισημαίνει η Πολίν Βιλέν-Καρλοτί. Τον Αύγουστο, η τουριστική πόλη Λαχάινα στο Μάουι της Χαβάης σχεδόν εξαφανίσθηκε από τη φωτιά.
Έξι εκατομμύρια τόνοι διοξειδίου του άνθρακα
Ο εφιάλτης των πυρκαγιών είχε και τεράστιο περιβαλλοντικό αντίκτυπο, αφού η βλάστηση έχει λιγότερο χρόνο να μεγαλώσει και πάλι, ενώ τα δάση κινδυνεύουν να χάσουν την ικανότητά τους να απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα. «Σύμφωνα με τις πρόσφατες μελέτες, οι πυρκαγιές μειώνουν την αποθήκευση του άνθρακα κατά περίπου 10%», εξηγεί η Σολέν Τιρκετί, ερευνήτρια στο LATMOS (Laboratoire Atmosphères, Milieux, Observations spatiales).
Ακόμη, όταν καίγονται, τα δένδρα απελευθερώνουν μεμιάς στην ατμόσφαιρα όλο το διοξείδιο του άνθρακα.
Ο αντίκτυπος είναι πάντως σχετικός: από την αρχή της χρονιάς, οι δασικές πυρκαγιές απελευθέρωσαν περίπου 6,5 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα, σύμφωνα με το Global Wildfire Information System (GWIS), έναντι 36,8 δισεκατομμυρίων τόνων που προέρχονται από τη χρήση ορυκτών καυσίμων (πετρελαίου, αερίου, άνθρακα…) και του τσιμέντου.
Ως εκ τούτου, περίπου 80% του άνθρακα, που δημιουργείται από τις δασικές πυρκαγιές, επαναπορροφάται στη συνέχεια από τη βλάστηση που ξαναφυτρώνει την επόμενη σεζόν. Το υπόλοιπο 20% συμβάλλει αντιθέτως στην ενίσχυση της συσσώρευσης διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, τροφοδοτώντας την άνοδο της θερμοκρασίας.
Υγειονομικός αντίκτυπος
Σύμφωνα με το ΑΠΕ, εκτός από το διοξείδιο του άνθρακα, οι δασικές πυρκαγίες προκαλούν και μία σειρά από παθογόνα σωματίδια. «Οι εκπομπές αυτές αλλάζουν πάρα πολύ την ποιότητα του αέρα, σε αποστάσεις εκατοντάδων χιλιομέτρων στις πιο σφοδρές πυρκαγιές», λέει η Σολέν Τιρκετί επισημαίνοντας πως «έναν άμεσο υγειονομικό αντίκτυπο, ο οποίος προστίθεται στην καταστροφή οικοσυστημάτων, αγαθών και υποδομών».
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Nature, οι πληθυσμοί των πιο φτωχών χωρών, κυρίως στην κεντρική Αφρική, είναι πολύ περισσότερο εκτεθειμένοι στην ατμοσφαιρική ρύπανση που προκαλείται από αυτές τις πυρκαγιές, από ότι εκείνοι των ανεπτυγμένων χωρών.
