Η Ιαπωνία, γνωστή για τον γηρασμένο πληθυσμό της και την υψηλή ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοκαριστική κοινωνική πραγματικότητα: τις συνέπειες μιας επιδημίας μοναξιάς που πλήττει ολοένα και περισσότερους ηλικιωμένους, ειδικά γυναίκες.
Σύμφωνα με νέα έρευνα του CNN, αρκετές ηλικιωμένες γυναίκες βρίσκουν καταφύγιο στη φυλακή, προκειμένου να βρουν κοινότητα, φροντίδα και υγειονομική περίθαλψη.
Η μεγαλύτερη γυναικεία φυλακή της Ιαπωνίας, η οποία βρίσκεται κοντά στο Τόκιο, έχει γίνει καταφύγιο για μια αυξανόμενη ομάδα ηλικιωμένων κρατουμένων. Από το 2003 μέχρι το 2022, ο αριθμός των φυλακισμένων άνω των 65 ετών αυξήθηκε σχεδόν 400%. Η μοναξιά, η οικονομική παραμέληση και η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης ώθησαν πολλές γυναίκες να στραφούν στην παραβατικότητα, αναζητώντας καταφύγιο και στήριξη μέσα από τη φυλακή.
Η 81χρονη Άκιγιο, η οποία εκτίει ποινή για κλοπή τροφίμων, περιγράφει την καθημερινότητά της στη φυλακή με λόγια που προκαλούν προβληματισμό: «Υπάρχουν πολύ καλοί άνθρωποι εδώ μέσα. Ίσως αυτή η ζωή είναι η πιο σταθερή για μένα». Η φυλακή, πέρα από το γεγονός ότι προσφέρει στέγη και καθημερινά γεύματα, προσφέρει επίσης δωρεάν ιατρική φροντίδα και γηριατρική υποστήριξη. Η εργασία στις φυλακές δεν αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα για αυτές τις γυναίκες, καθώς το κοινωνικό και οικονομικό όφελος είναι εμφανές.
Αυτό που προκαλεί ανατριχίλα είναι ότι για κάποιες ηλικιωμένες γυναίκες, το να διαπράξουν έγκλημα γίνεται η μόνη λύση για την επιβίωσή τους. Η Ιαπωνία, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, αντιμετωπίζει υψηλά ποσοστά φτώχειας στους ηλικιωμένους, με το 20% αυτών να ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Η κλοπή είναι το πιο συχνό έγκλημα μεταξύ των ηλικιωμένων κρατουμένων, με περισσότερες από το 80% των γυναικών κρατουμένων να είναι φυλακισμένες για κλοπή τροφίμων.
Η Άκιγιο, πριν από περίπου 20 χρόνια, είχε καταδικαστεί για κλοπή τροφίμων. Σήμερα, πάλι βρίσκεται στη φυλακή, αυτή τη φορά από απελπισία. Χωρίς οικονομικούς πόρους και χωρίς την υποστήριξη της οικογένειάς της, η Άκιγιο αισθάνεται την απομόνωση και την απόρριψη. «Δεν νοιαζόμουν πια τι θα συνέβαινε. Σκεφτόμουν ότι δεν είχε νόημα να ζω και ήθελα απλώς να πεθάνω», ανέφερε.
Η φυλακή παρέχει για αυτές τις γυναίκες κάτι περισσότερο από ένα φυσικό καταφύγιο. Είναι ο μόνος χώρος που μπορούν να βρουν υποστήριξη, κοινωνική αλληλεπίδραση και φροντίδα. Άνθρωποι όπως η Άκιγιο, βρίσκουν καταφύγιο εδώ, καθώς μετά την αποφυλάκισή τους δεν έχουν καμία υποστήριξη για να επανενταχθούν στην κοινωνία. Μάλιστα, η Ιαπωνία έχει αναγνωρίσει τη σημασία της υποστήριξης των ηλικιωμένων κρατουμένων μετά την αποφυλάκισή τους, προκειμένου να μειωθεί η επανειλημμένη εγκληματικότητα.
Η κατάσταση αυτή είναι απόδειξη ενός ευρύτερου κοινωνικού προβλήματος, το οποίο η Ιαπωνία προσπαθεί να αντιμετωπίσει με προγράμματα που παρέχουν εκπαιδευτικά εργαλεία για την ανεξάρτητη διαβίωση, την αποκατάσταση από ναρκωτικά και τη βελτίωση των οικογενειακών σχέσεων. Η κυβέρνηση εξετάζει επίσης προτάσεις για την επέκταση των κοινωνικών ωφελημάτων για τους ηλικιωμένους, με σκοπό να προσφέρει στήριξη σε εκείνους που δεν έχουν στενές οικογενειακές σχέσεις.
Η ιστορία της Άκιγιο και των άλλων γυναικών, που βιώνουν την απομόνωση και την εγκατάλειψη, αναδεικνύει τις σκοτεινές πτυχές της κοινωνίας της Ιαπωνίας και προειδοποιεί για την ανάγκη για μια πιο ολοκληρωμένη κοινωνική πολιτική που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ηλικιωμένων. Οι φυλακές μπορεί να προσφέρουν μια «λύση» για τις πιο ευάλωτες, αλλά σίγουρα δεν είναι η σωστή απάντηση για τη φροντίδα και την ευημερία τους.
