Οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδιάζουν να επιβάλουν δασμούς 25% σε εισαγόμενα αγαθά από τον Καναδά και το Μεξικό, καθώς και πάνω από 10% σε προϊόντα από την Κίνα, ξεκινώντας από την 1η Φεβρουαρίου.
Το ερώτημα είναι αν οι Αμερικανοί θα κερδίσουν ή θα χάσουν από αυτούς τους περιορισμούς. Το 2023, το Μεξικό, η Κίνα και ο Καναδάς εξήγαγαν στις ΗΠΑ αγαθά αξίας 480 δισεκατομμυρίων, 448 δισεκατομμυρίων και 429,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων αντίστοιχα, ενώ οι ΗΠΑ εξήγαγαν αγαθά αξίας 323 δισεκατομμυρίων, 148 δισεκατομμυρίων και 353 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς τις ίδιες χώρες.
Το εμπορικό έλλειμμα των 533,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων με τους τρεις κορυφαίους εμπορικούς εταίρους δίνει στον Τραμπ περιθώριο να εφαρμόσει αυστηρούς δασμούς χωρίς εύκολη ανταπόδοση από τους εταίρους. Παράλληλα, το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας καθιστά δύσκολη την εύρεση εναλλακτικών αγορών από αυτές τις χώρες.
Το ινστιτούτο Tax Foundation υπολόγισε ότι ένας γενικός δασμός 10% θα μπορούσε να αποφέρει έσοδα 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων την περίοδο 2025-2034, ενώ ένας δασμός 20% θα αύξανε τα έσοδα στα 3,3 τρισεκατομμύρια. Τα έσοδα από τους νέους δασμούς θα εξαρτηθούν από το πλήθος και τα ποσοστά που θα εφαρμοστούν.
Οι καταναλωτές παραδοσιακά επωμίζονται το κόστος των δασμών μέσω υψηλότερων τιμών στα εισαγόμενα αγαθά. Στην πρώτη θητεία του Τραμπ, όταν επηρεάστηκαν αγαθά αξίας 380 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα νοικοκυριά πλήρωσαν κατά μέσο όρο επιπλέον 194-380 δολάρια ετησίως. Επιπλέον, οι δασμοί αύξησαν τον πληθωρισμό κατά 4% σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, σύμφωνα με την Goldman Sachs.
Μελέτη του 2020 από το Brookings ανέδειξε ότι οι δασμοί έπληξαν τομείς που βασίζονται σε εισαγόμενες πρώτες ύλες και εξαγωγείς που υπέστησαν αντίποινα. Ωστόσο, δημιούργησαν χιλιάδες θέσεις εργασίας στη χαλυβουργία και σε ορισμένους καταναλωτικούς τομείς, όπως τα πλυντήρια και η ενέργεια. Στους τομείς ένδυσης, υπόδησης και οικιακών αγαθών, οι δασμοί ανάγκασαν τις εταιρείες να μεταφέρουν την παραγωγή τους σε χώρες που δεν επηρεάζονταν από τους περιορισμούς, χωρίς όμως να επιστρέψουν στις ΗΠΑ λόγω του υψηλού κόστους εργασίας.
Η ανάπτυξη του ΑΕΠ δεν επηρεάστηκε αισθητά από τους εμπορικούς πολέμους του Τραμπ, ενώ σημειώθηκε αύξηση των μισθών και μείωση της ανεργίας πριν από την πανδημία. Η οικονομική εμπιστοσύνη, όπως καταγράφηκε από τη Gallup, έφτασε στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2000, ενώ το 60-68% των Αμερικανών δήλωσαν ότι η εποχή Τραμπ ήταν μια “καλή περίοδος για να βρει κανείς ποιοτική εργασία”.
Οι νικητές από τους δασμούς του Τραμπ περιλαμβάνουν τους Αμερικανούς παραγωγούς σε τομείς όπως η χαλυβουργία, οι οικιακές συσκευές και η ενέργεια, οι οποίοι επωφελούνται από τη μείωση του ανταγωνισμού από φθηνές εισαγωγές. Παράλληλα, δημιουργούνται κάποιες νέες θέσεις εργασίας σε αυτούς τους τομείς. Ωστόσο, οι χαμένοι είναι οι καταναλωτές, που αντιμετωπίζουν υψηλότερες τιμές σε αγαθά όπως τα ρούχα, τα παπούτσια και τα οικιακά είδη, καθώς και οι εταιρείες που βασίζονται σε εισαγόμενες πρώτες ύλες, οι οποίες βλέπουν τα κόστη παραγωγής τους να αυξάνονται. Επίσης, οι εξαγωγικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ συχνά πλήττονται από αντίποινα, ενώ οι δασμοί δεν φαίνεται να προσελκύουν μαζικά την παραγωγή πίσω στις ΗΠΑ λόγω του υψηλού κόστους εργασίας και υποδομών.
Σε διεθνές επίπεδο, οι δασμοί του Τραμπ δημιουργούν ένα μωσαϊκό νικητών και χαμένων. Χώρες που δεν επηρεάζονται από τους δασμούς, όπως το Βιετνάμ, η Ινδία και το Μπαγκλαντές, επωφελούνται, καθώς οι αμερικανικές επιχειρήσεις στρέφονται σε αυτές για φθηνότερη παραγωγή αγαθών. Ταυτόχρονα, μεγάλες οικονομίες όπως η Κίνα, ο Καναδάς και το Μεξικό αντιμετωπίζουν οικονομική πίεση λόγω της απώλειας πρόσβασης στην τεράστια αγορά των ΗΠΑ, ενώ ενδέχεται να χρειαστεί να επαναπροσανατολίσουν τις εξαγωγές τους σε πιο μικρές ή λιγότερο προσοδοφόρες αγορές. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση, που ήδη παλεύει με ενεργειακές κρίσεις και ύφεση, χάνει βιομηχανίες που μεταφέρονται στις ΗΠΑ για φθηνότερη ενέργεια και φορολογικά κίνητρα. Τέλος, η γενικότερη αύξηση του προστατευτισμού στον παγκόσμιο εμπορικό χάρτη προκαλεί αβεβαιότητα, διαταράσσει τις αλυσίδες εφοδιασμού και αποθαρρύνει διεθνείς επενδύσεις.
Ο Τραμπ προωθεί τους δασμούς ως μέσο παροχής οικονομικού πλεονεκτήματος στους Αμερικανούς παραγωγούς και ως πίεση προς ξένες εταιρείες να επενδύσουν στις ΗΠΑ. Η στρατηγική αυτή είχε αποτελέσματα και υπό τον προκάτοχό του, με τις ΗΠΑ να προσελκύουν εκατοντάδες ευρωπαϊκές βιομηχανικές επιχειρήσεις μεταξύ 2022-2024, εν μέσω ενεργειακής κρίσης στην ΕΕ και προσφορών από την Ουάσιγκτον με φθηνότερη ενέργεια και φορολογικά κίνητρα.
