Βυθισμένο σε μια πολυδιάστατη κρίση παραμένει το Αφγανιστάν, με τη διεθνή κοινότητα να αναζητά τρόπους επανένταξής του στο παγκόσμιο σύστημα. Η ειδική αντιπρόσωπος της Αποστολής Βοήθειας του ΟΗΕ (UNAMA), Ρόζα Οτουνμπάγεβα, παρουσίασε στο Συμβούλιο Ασφαλείας μια ανησυχητική εικόνα για την ανθρωπιστική κατάσταση, την οικονομική αστάθεια και τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδιαίτερα κατά των γυναικών. Με τις de facto αρχές να τηρούν επιλεκτική στάση απέναντι στις διεθνείς τους υποχρεώσεις και την απειλή της τρομοκρατίας να εντείνεται, η επόμενη μέρα για τη χώρα διαγράφεται αβέβαιη.
Η ανθρωπιστική κρίση στο Αφγανιστάν παραμένει σοβαρή, με 23 εκατομμύρια ανθρώπους (πάνω από το 50% του πληθυσμού) να χρειάζονται βοήθεια. Η κ. Οτουνμπάγεβα προειδοποίησε ότι η μείωση της χρηματοδότησης έχει καταστροφικές συνέπειες, καθώς 200 δομές υγείας έχουν κλείσει τον τελευταίο μήνα, επηρεάζοντας 1,8 εκατομμύρια ανθρώπους.
Ευχαρίστησε την Παγκόσμια Τράπεζα για τη χρηματοδότηση των 240 εκατομμυρίων δολαρίων για τον τομέα της υγείας, αλλά προειδοποίησε ότι περαιτέρω περικοπές θα σταματούσαν την πρόοδο στη χώρα και θα εξανάγκαζαν πολλούς Αφγανούς να μεταναστεύσουν.
Παρόλο που η αφγανική οικονομία αυξήθηκε κατά 2,7% το 2024, ανέφερε, αυτή η ανάπτυξη δεν μπορεί να καλύψει την απώλεια της ξένης βοήθειας. Οι υποδομές εξακολουθούν να αναπτύσσονται, ανέφερε, αλλά η οικονομική αυτάρκεια δεν μπορεί να επιτευχθεί πλήρως χωρίς την επίλυση των εμποδίων για τη διεθνή επανένταξη.
Παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Παράλληλα, η κ. Οτουνμπάγεβα εξέφρασε την έντονη αντίθεσή της στους συνεχιζόμενους περιορισμούς που επιβάλλουν οι Ταλιμπάν στις γυναίκες, μεταξύ των οποίων και η απαγόρευση της εκπαίδευσης των κοριτσιών για τέταρτη συνεχή χρονιά. Τόνισε επίσης ότι το κλείσιμο των ιατρικών σχολών για γυναίκες τον Δεκέμβριο του 2024 επιδεινώνει σοβαρά την παροχή υγειονομικής περίθαλψης στις Αφγανές.
Υπογράμμισε πως αυτοί οι περιορισμοί δεν στηρίζονται σε θρησκευτικές αρχές, όπως έχει επιβεβαιωθεί από τον Οργανισμό Ισλαμικής Συνεργασίας (ΟΙΣ) και τη Σύνοδο του Ισλαμαμπάντ σχετικά με την εκπαίδευση των κοριτσιών τον περασμένο Ιανουάριο.
Επιπλέον, επεσήμανε ότι ο «νόμος για τη Διάδοση της Αρετής και την Πρόληψη της Αμαρτίας» έχει αρνητικό αντίκτυπο τόσο στα ανθρώπινα δικαιώματα όσο και στη σταθερότητα της οικονομίας στη χώρα.
Απειλή για την ασφάλεια και τρομοκρατία
Παρόλο που οι Ταλιμπάν ελέγχουν την πλειοψηφία της χώρας, η απειλή της τρομοκρατίας παραμένει στην χώρα. Η κ. Οτουνμπάγεβα αναφέρθηκε σε πρόσφατες επιθέσεις του ΙSIL-KP και τόνισε ότι η παρουσία τρομοκρατικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των TTPs, ανέφερε, αποτελεί συνεχή απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια, ιδιαίτερα σε σχέση με το Πακιστάν.
«Το διεθνές ενδιαφέρον για το Αφγανιστάν μειώνεται, καθώς αυξάνεται η απογοήτευση από τη στάση των Ταλιμπάν και τις αποτυχημένες πολιτικές συνομιλίες», προειδοποίησε η κ. Οτουνμπάγεβα, ωστόσο, σημείωσε ότι υπάρχουν θετικές πρωτοβουλίες, όπως οι Ομάδες Εργασίας του ΟΗΕ για την καταπολέμηση των ναρκωτικών και τον ιδιωτικό τομέα, οι οποίες βοηθούν στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και στη δημιουργία βιώσιμων λύσεων.
Κλείνοντας η κ. Οτουνμπάγεβα κάλεσε τις de facto αρχές να στείλουν ένα σαφές μήνυμα ότι είναι δεσμευμένες στην επανένταξη του Αφγανιστάν στη διεθνή κοινότητα, προειδοποιώντας ότι η αποτυχία να το πράξουν θα οδηγήσει τη χώρα σε μεγαλύτερη φτώχεια, ευαλωτότητα και απομόνωση.
Η UNAMA
Αξίζει να σημειωθεί πως η UNAMA αποτελεί μια ειδική πολιτική αποστολή του ΟΗΕ, η οποία ιδρύθηκε το 2002 με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας (Ψήφισμα 1401/2002).
Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν τον Αύγουστο του 2021, η UNAMA συνεχίζει τη λειτουργία της υπό δύσκολες συνθήκες, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Παρόλα αυτά, ο Οργανισμός εξακολουθεί να διατηρεί την Αποστολή στη χώρα, επιδιώκοντας να διασφαλίσει τη συνέχιση των διεθνών συνομιλιών και της ανθρωπιστικής βοήθειας.
Η εντολή της UNAMA ανανεώνεται ετησίως με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας και παραμένει ένα κρίσιμο μέσο για τις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας να επιτευχθεί ένα σταθερό και βιώσιμο Αφγανιστάν.
