Η μια πλευρά είναι οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας στον κόσμο. Η άλλη πλευρά είναι η Κίνα, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας. Ο Τραμπ έδωσε το ισχυρότερο χτύπημα στην Κίνα, εκτοξεύοντας τη συνολική επιβάρυνση στα προϊόντα της πάνω από 60%.
- Toυ Βασίλη Γαλούπη – εφημερίδα δημοκρατία
Όμως, η ασιατική υπερδύναμη προετοιμάζεται χρόνια ακριβώς γι’ αυτήν τη μέρα. Και, αντί να υποκύψει στον εμπορικό πόλεμο, δείχνει πως θα τον δει σαν ευκαιρία να επωφεληθεί οικονομικά και γεωπολιτικά. Το Πεκίνο πιστεύει ότι η Αμερική είναι πια τόσο πολωμένη και παρηκμασμένη, που μοιραία δεν μπορεί να διατηρήσει τον παγκόσμιο ρόλο της.
Σήμερα το αφεντικό της παγκοσμιοποίησης βρίσκεται στο Πεκίνο, όχι στην Ουάσινγκτον, που μέσω Τραμπ επιστρέφει στον προστατευτισμό. Όμως, ακόμα κι αν βγάλουμε την παγκοσμιοποίηση έξω από τη μελλοντική εξίσωση, η Κίνα φρόντισε μεθοδικά να στήσει την οικονομία της έτσι που να είναι έτοιμη για οποιαδήποτε διαταραχή στο σύστημα.
Από την έναρξη της παγκοσμιοποίησης, το 1990, έβαζε ως προϋπόθεση στις μεγάλες δυτικές εταιρίες που ζητούσαν να δραστηριοποιηθούν και να αποκτήσουν πρόσβαση στην τεράστια αγορά της να μοιραστούν την τεχνογνωσία τους μαζί της. Σε όλη αυτή τη «χρυσή» περίοδο για την Κίνα επιτεύχτηκε η μεγαλύτερη μεταφορά τεχνογνωσίας από τη Δύση στην Ανατολή.
Από το 2012, που ανέλαβε ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ, υλοποίησε μια στρατηγική για πλήρη αυτάρκεια της χώρας του. Και δημιούργησε την πιο πολυπληθή μεσαία τάξη του κόσμου, την κινεζική, η οποία θα μπορέσει να στηρίξει την οικονομία της αχανούς χώρας μέσω της κατανάλωσης. Ακόμα κι αν ο εμπορικός πόλεμος πάρει διεθνείς διαστάσεις γενικευμένης ύφεσης.
Δεν είχε πάντα τέτοια αυτοπεποίθηση το Πεκίνο. Στην πρώτη θητεία του ο Τραμπ θέλησε να τιμωρήσει την Κίνα επειδή υποχρεώνονταν οι αμερικανικές εταιρίες να παραδίδουν πνευματική ιδιοκτησία. Οι Αμερικανοί υπολόγισαν ότι η τεχνογνωσία που έδιναν στην Κίνα τούς κόστιζε 50 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ετσι ο Τραμπ επέβαλε δασμούς στα 2/3 των κινεζικών αγαθών κι απέκλεισε κάποιες κινεζικές εταιρίες-κολοσσούς (Huawei) από τους ημιαγωγούς αμερικανικής τεχνολογίας.
Έκτοτε η Κίνα φρόντισε να εξαρτάται λιγότερο από την αγορά της Αμερικής. Επί πρώτης θητείας Τραμπ είχε προσφέρει μια σειρά παραχωρήσεων μετά τους τότε δασμούς. Τώρα, όμως, η στρατηγική του Σι Τζινπίνγκ στη νέα επίθεση Τραμπ είναι ανένδοτη. Αντί να ζητήσει διαπραγμάτευση, ανακοίνωσε άμεσα ότι επιβάλει δασμούς 34% σε όλα τα εισαγόμενα αμερικανικά προϊόντα και έλεγχο στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Οι δύο υπερδυνάμεις, Κίνα και ΗΠΑ, εκφράζουν η καθεμία αντίθετη σχολή σκέψης για το ποιοι κανόνες πρέπει να διέπουν τις διεθνείς σχέσεις. Η Αμερική παγίως -τουλάχιστον μέχρι που έχασε την εξουσία ο Μπάιντεν- θεωρούσε ότι τα συμφέροντά της εξυπηρετούνται καλύτερα, αν η παγκοσμιοποίηση, εκτός από οικονομική, είναι και κοινωνική – ιδεολογική. Η Κίνα, από την άλλη, θεωρεί ότι οι ίδιες αξίες δεν μπορούν να επιβάλλονται παντού.
Πολύ πρόσφατα, στις 15 Μαρτίου, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ παρουσίασε την Πρωτοβουλία για τον Παγκόσμιο Πολιτισμό, η οποία υποστηρίζει ότι οι χώρες πρέπει να «απέχουν από την επιβολή των δικών τους αξιών ή προτύπων σε άλλους και από την πυροδότηση ιδεολογικής αντιπαράθεσης». Αυτή η κοσμοθεωρία έχει όλο και περισσότερους υποστηρικτές τόσο εκτός όσο και εντός Δύσης.
Σ’ αυτό βοηθάνε και οι πολλές περιπτώσεις «δύο μέτρων, δύο σταθμών» και υποκρισίας της Δύσης, που αγνοεί το Διεθνές Δίκαιο όποτε τη βολεύει, με παραδείγματα από τον πόλεμο στο Ιράκ μέχρι την ανοχή και την πίεση για αποδοχή της τουρκικής εισβολής και της κατοχής στην Κύπρο.
Τώρα η Αμερική, με τον Τραμπ στο τιμόνι, μπήκε στη φάση που πετάει κάθε φύλο συκής και δρα με γνώμονα το δικαίωμα του ισχυρότερου. Δεν διαπραγματεύεται πια, απλώς ανακοινώνει κι εξαναγκάζει.
Ο Σι Τζινπίνγκ το βλέπει ως ευκαιρία ώστε να αποκτήσει η Κίνα περισσότερους φίλους. Και, πρώτα απ’ όλα, ως ευκαιρία για να αναθερμανθούν οι σχέσεις Ευρώπης – Κίνας.
Ως τώρα η Ευρώπη, ακολουθώντας και την οδηγία της Αμερικής, φρέναρε και «φιλτράριζε» τις οικονομικές της σχέσεις με την Κίνα. Σήμερα, όμως, με τον Τραμπ να κηρύττει τον πόλεμο στην παγκοσμιοποίηση, η τεράστια αγορά της Κίνας γίνεται ακόμη πιο σημαντική για την Ευρώπη. Λόγω των δασμών που επέβαλε ο Τραμπ και της οικονομικής ύφεσης που φοβάται ότι έρχεται, η Ευρώπη είναι αναγκασμένη να κοιτάξει εναλλακτικές για ένα διαφορετικό οικονομικό μέλλον.
Η Γερμανία, για παράδειγμα, αντί να σχεδιάζει να αναγκάσει την υπόλοιπη Ε.Ε. να αγοράζει γερμανικά όπλα για να χρηματοδοτήσει τη γερμανική ευημερία, θα μπορούσε να διαπραγματευτεί με το Πεκίνο νέες οικονομικές-εμπορικές συνεργασίες. Όμως, προς το παρόν το Βερολίνο προτιμά να τσακώνεται με την Κίνα για τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Η Κίνα πέρασε πολλά χρόνια «κάτω από το ραντάρ» επίτηδες, κερδίζοντας χρόνο και διορθώνοντας τρωτά σημεία στην οικονομία της. Σήμερα οι ΗΠΑ έχουν το μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, απ’ όπου οι Αμερικανοί εισάγουν προϊόντα 279 δισ. δολάρια περισσότερα από όσα εξάγουν. Χθες ο Τραμπ δήλωσε ότι «η Κίνα πανικοβλήθηκε για τους δασμούς». Ομως, ο Κινέζος πρόεδρος, απαντώντας με το ίδιο νόμισμα σαν ίσος προς ίσο, δεν έδειξε πανικό…
ΣΙ ΤΖΙΝΠΙΝΓΚ
Πρόεδρος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Γεννήθηκε το 1953. Σπούδασε χημικός μηχανικός στο Πανεπιστήμιο Τσινγκουά του Πεκίνου και αργότερα μαρξιστική φιλοσοφία. Απορρίφτηκε εφτά φορές προτού καταφέρει να ενταχθεί στην κομμουνιστική νεολαία της Κίνας το 1971. Για να γίνει μέλος του Κόμματος έκανε δέκα φορές αίτηση. Από το 2012 ηγείται του κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Του αρέσει το ποδόσφαιρο, το κολύμπι και να βλέπει την ταινία «Ο Νονός».
