Η κρατική τράπεζα της Τουρκίας Halkbank, υπέβαλε αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, ζητώντας να ανατραπεί απόφαση κατώτερου δικαστηρίου που επιτρέπει την ποινική δίωξη για ισχυρισμούς ότι η τράπεζα παραβίασε τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν.
Η αίτηση, η οποία κατατέθηκε στις 5 Μαΐου 2025, υποστηρίζει ότι η Halkbank δικαιούται «απόλυτης ασυλίας» βάσει του κοινού δικαίου — υποστηρίζοντας ότι, ως κρατική τράπεζα, λειτουργεί ως προέκταση της τουρκικής κυβέρνησης και ως εκ τούτου δεν μπορεί να διωχθεί στα δικαστήρια των ΗΠΑ.
Η Halkbank ανήκει κατά 91,49% στο Ταμείο Πλούτου της Τουρκίας, το οποίο ανήκει εξ ολοκλήρου στο τουρκικό κράτος και είναι φυσικά υπό τον απόλυτο έλεγχο του Ταγίπ Ερντογάν.
- Οι τουρκικές αιτιάσεις:
Το εφετείο είχε απορρίψει την αίτηση ασυλίας της Halkbank
Η νεότερη αίτηση έρχεται μετά από μία απόφαση του Οκτωβρίου 2024 από το Εφετείο των ΗΠΑ για το Δεύτερο Περιφερειακό Δικαστήριο, το οποίο επικύρωσε απόφαση κατώτερου δικαστηρίου που απέρριψε την αξίωση της τράπεζας για κυριαρχική ασυλία.
Η Halkbank υποστηρίζει ότι η αποδοχή ποινικών κατηγοριών εναντίον ενός ξένου κρατικού ιδρύματος παραβιάζει αιώνες νομικού προηγούμενου και παραβιάζει το εθιμικό διεθνές δίκαιο, το οποίο γενικά προστατεύει τις κυρίαρχες οντότητες από διώξεις σε ξένες δικαιοδοσίες.
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ είχε εξετάσει την υπόθεση το 2023 και είχε αποφανθεί ότι ο Νόμος περί Ασυλίας Ξένων Κυρίαρχων (FSIA) —ένας νόμος του 1976 που ορίζει πότε μπορούν να μηνυθούν ξένα κράτη στα δικαστήρια των ΗΠΑ— δεν εφαρμόζεται σε ποινικές υποθέσεις.
Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ερώτημα εάν η Halkbank θα μπορούσε να εξακολουθεί να προστατεύεται από την ασυλία του κοινού δικαίου, δόγμα που βασίζεται σε μακροχρόνιο δικαστικό προηγούμενο.
Μετά την αναπομπή της υπόθεσης, το εφετείο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα αμερικανικά δικαστήρια πρέπει να υποκύψουν στην κρίση της εκτελεστικής εξουσίας σχετικά με το εάν ξένες κρατικές οντότητες όπως η Halkbank δικαιούνται ασυλία.
Απαντώντας, η Halkbank αμφισβητεί τώρα αυτή την ερμηνεία, υποστηρίζοντας ότι το να επιτρέπεται στην εκτελεστική εξουσία των ΗΠΑ – ουσιαστικά στον κατήγορο – να αποφασίζει ποιος μπορεί να διωχθεί, υπονομεύει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.
Η τράπεζα ισχυρίζεται ότι αυτό θα επέτρεπε στην κυβέρνηση να παρακάμψει την δικαστική εποπτεία σε υποθέσεις που αφορούν το διεθνές δίκαιο και κυρίαρχες οντότητες.
Η Halkbank μιλά για παγκόσμιες νομικές συνέπειες
Η υπόθεση επικεντρώνεται σε ισχυρισμούς των ΗΠΑ ότι η Halkbank διευκόλυνε τη μεταφορά περίπου 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων από έσοδα από το ιρανικό πετρέλαιο μέσω μεσαζόντων στην Τουρκία, το Ιράν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι εισαγγελείς ισχυρίζονται ότι ένα μέρος αυτών των κεφαλαίων τελικά πέρασε από το χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ. Η Halkbank αρνείται κάθε κατηγορία, δηλώνοντας ότι όλες οι συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν εκτός της δικαιοδοσίας των ΗΠΑ και υπό την καθοδήγηση της τουρκικής κυβέρνησης.
Η τουρκική τράπεζα προειδοποίησε επίσης ότι η απόφαση, εάν επικυρωθεί, θα μπορούσε να εκθέσει κυβερνητικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, όπως το Ναυτικό, η CIA και η Τράπεζα Εξαγωγών-Εισαγωγών, σε παρόμοιες νομικές ενέργειες στο εξωτερικό.
Υποστηρίζει ότι η δίωξη κρατικών ιδρυμάτων για ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν εντός της χώρας τους, θα μπορούσε να πολιτικοποιήσει τα νομικά συστήματα και να διαταράξει τους διεθνείς κανόνες.
Το δικαστήριο αναμένεται να αποφασίσει εάν θα εκδικάσει την υπόθεση κατά την επόμενη θητεία του, η οποία ξεκινά τον Οκτώβριο του 2025.
Θυμίζουμε ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ έχει απαγγείλει κατηγορίες κατά της Halkbank, κατηγορώντας την για τραπεζική απάτη, συνωμοσία και παραβίαση του καθεστώτος κυρώσεων κατά του Ιράν βάσει του Διεθνούς Νόμου περί Έκτακτης Ανάγκης Οικονομικών Δυνάμεων.
Ο Τούρκος Πρόεδρος έχει προσπαθήσει -ανεπιτυχώς μέχρι τώρα- να πιέσει τρεις αμερικανικές κυβερνήσεις να αρχειοθετήσουν τις υποθέσεις κατά της Halkbank.
Δείτε επίσης:
