Μια σπάνια επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην έδρα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve) στην Ουάσινγκτον κατέληξε σε ένα θεαματικό δημόσιο ξεκατίνιασμα με τον πρόεδρο της Fed, Τζερόμ Πάουελ.
Σε μια στιγμή που οι πιέσεις για τη νομισματική πολιτική αυξάνονται και οι αγορές τελούν υπό πίεση, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν δίστασε να φέρει το προσωπικό του στυλ σύγκρουσης εντός των τειχών του θεσμού που διαχειρίζεται το νόμισμα της μεγαλύτερης οικονομίας στον πλανήτη.
Σκηνικό αντιπαράθεσης σε εργοτάξιο
Ο Τραμπ και ο Πάουελ συναντήθηκαν στον χώρο των πολυδάπανων ανακαινίσεων των ιστορικών κτιρίων της Fed, με τα κράνη ασφαλείας τους να προσφέρουν μια μάλλον ειρωνική αντίστιξη στην πολιτική σύγκρουση που εκτυλισσόταν.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκίνησε επιτιθέμενος κατά του κόστους του έργου, το οποίο χαρακτήρισε ως «ύποπτο» και πιθανόν υπερεκτιμημένο. «Μοιάζει να έχει φτάσει στα 3,1 δισεκατομμύρια δολάρια – ανέβηκε λίγο ή πολύ», δήλωσε με το γνωστό ειρωνικό του ύφος. Ο Πάουελ, εμφανώς ενοχλημένος, έκλεισε τα μάτια και κούνησε το κεφάλι, απαντώντας κοφτά: «Δεν έχω τέτοια ενημέρωση».
Όταν ο Τραμπ του έδειξε ένα χαρτί με τον νέο υπολογισμό, ο Πάουελ απάντησε ότι το ποσό περιλαμβάνει και έργα στο κτίριο Martin – ένα άλλο γραφείο της Fed που είχε ανακαινιστεί πέντε χρόνια πριν. «Αυτό δεν είναι καινούργιο κόστος», απάντησε.
Η παλιά κόντρα Τραμπ – Πάουελ
Η ένταση ανάμεσα στους δύο άνδρες δεν είναι καινούργια. Από την εποχή της πρώτης προεδρίας του, ο Τραμπ είχε κατ’ επανάληψη ασκήσει δημόσια πίεση στον Πάουελ να μειώσει τα επιτόκια. Είχε μάλιστα αποκαλέσει τον επικεφαλής της Fed «κουτορνίθι», κατηγορώντας τον για αδράνεια και «εσκεμμένη οικονομική ζημία» στην αμερικανική οικονομία.
Ο Πάουελ, σε αντίθεση με προκατόχους που προσπαθούσαν να κρατήσουν αποστάσεις από την πολιτική, έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο των πολιτικών συγκρούσεων.
Πίεση για ριζική μείωση επιτοκίων
Ο Τραμπ επιμένει ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα πρέπει να προχωρήσει σε ραγδαία μείωση επιτοκίων, ακόμα και κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες. Οι τρέχουσες τιμές επιτοκίων κυμαίνονται μεταξύ 4,25% και 4,50%, με τους αναλυτές να αναμένουν στασιμότητα στη συνεδρίαση της επόμενης εβδομάδας.
Σενάριο για τα επιτόκια:
- Τωρινό: 4,50%
- Μικρή πτώση βάσει προσδοκιών αγοράς: 4 με 3,50%
- Στόχος Τραμπ: 2%
Η επιμονή του Τραμπ να πιέζει για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής έχει ήδη προκαλέσει ανησυχία στις αγορές. Οι επενδυτές φοβούνται ότι μια βεβιασμένη παρέμβαση στη Fed ενδέχεται να πλήξει την αξιοπιστία της και να προκαλέσει νομισματική αστάθεια. Η ρητορική Τραμπ έρχεται τη στιγμή που ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει, αλλά δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως, και η Fed προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάπτυξη και τη σταθερότητα τιμών.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο αποπομπής
Ερωτηθείς από δημοσιογράφο τι θα έκανε αν κάποιος εργολάβος υπερέβαινε τον προϋπολογισμό, ο Τραμπ απάντησε με το γνωστό επιχειρηματικό του ένστικτο: «Θα τον απέλυα». Όταν ρωτήθηκε για το αν σκοπεύει να αποπέμψει τον Πάουελ, απάντησε: «Είναι μια μεγάλη απόφαση. Δεν νομίζω πως είναι απαραίτητη. Πιστεύω ότι θα κάνει το σωστό».
Αυτή η φαινομενική αναδίπλωση δεν πείθει πολλούς παρατηρητές. Ο Τραμπ έχει αφήσει πολλάκις να εννοηθεί πως δεν αποκλείει την αντικατάσταση του Πάουελ, ενώ φήμες αναφέρουν ότι ήδη συζητούνται πιθανοί διάδοχοι ενόψει της πιθανής επανεκλογής του τον Νοέμβριο του 2025.
Ο Τραμπ επιχείρησε να συνδέσει την κριτική του για το κόστος των έργων με την ευρύτερη του αφήγηση περί σπατάλης του «βαθέος κράτους» και της ανάγκης για «επαναφορά ελέγχου» από τον εκτελεστικό κλάδο.
Οι υπεύθυνοι της Fed, ωστόσο, επισήμαναν ότι οι αυξημένες δαπάνες οφείλονται σε ενισχυμένα μέτρα ασφαλείας (όπως αντιεκρηκτικά παράθυρα), δασμούς και την άνοδο του κόστους υλικών και εργασίας.
Ένα προοίμιο μεγαλύτερης σύγκρουσης;
Η παρουσία του Τραμπ στη Fed και η δημόσια διαμάχη με τον Πάουελ αποτελούν ίσως τον προάγγελο μιας βαθύτερης και πιο θεσμικής σύγκρουσης, εάν ο πρώην πρόεδρος επιστρέψει στον Λευκό Οίκο.
Πολλοί ειδικοί εκφράζουν φόβους ότι μια νέα θητεία Τραμπ θα συνοδευτεί από συστηματική αποδυνάμωση ανεξάρτητων θεσμών, όπως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα. Το ενδεχόμενο αντικατάστασης του Πάουελ με πρόσωπο προσκείμενο στον Τραμπ, που θα στηρίξει μια πιο επιθετική νομισματική χαλάρωση, εγείρει ανησυχίες για μακροχρόνιο πληθωρισμό και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους.
Εν κατακλείδι, η διαμάχη Τραμπ – Πάουελ μπορεί να μοιάζει με προσωπική σύγκρουση, ωστόσο αποτυπώνει μια πολύ ευρύτερη πολιτική πραγματικότητα: την προσπάθεια επανεγγραφής των κανόνων της οικονομικής διακυβέρνησης και της λειτουργίας των ανεξάρτητων θεσμών στην Αμερική του 2025.
Δείτε Επίσης:
ο τραμπ πρέπει να είναι ρόλος, δεν πρέπει να είναι υπαρκτός χαρακτήρας.