Ο Αντρέι Μπάμπις, δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας και ηγέτης του λαϊκού δεξιού κόμματος ANO, βρίσκεται για άλλη μια φορά στο επίκεντρο της πολιτικής στην Τσεχία. Οι δημοσκοπήσεις του δίνουν ένα σημαντικό προβάδισμα για τις βουλευτικές εκλογές του Σαββατοκύριακου.
Άνοιξαν την Παρασκευή οι κάλπες στις διήμερες γενικές εκλογές στην Τσεχία, οι οποίες θα μπορούσαν να απομακρύνουν την χώρα από την στήριξή της προς την Ουκρανία, κάτι που απειλεί να διχάσει περαιτέρω την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Ο 71χρονος πρώην πρωθυπουργός και επιχειρηματίας -ένας από τους πλουσιότερους άνδρες της χώρας- είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα τερματίσει πρώτος στην εκλογική αναμέτρηση 3-4 Οκτωβρίου, σύμφωνα με τον EU Observer.
Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, το ANO μπορεί να ελπίζει σε περίπου 30% των ψήφων. ANO είναι η τσεχική λέξη για το «Ναι». Κατά την ίδρυση του κόμματος το 2011, ήταν επίσης ένα ακρωνύμιο για την «Δράση των Δυσαρεστημένων Πολιτών».
Ακόμα και τώρα, η διαμαρτυρία κατά αυτού που ο Μπάμπις αποκαλεί την τρέχουσα «αντικοινωνική κυβέρνηση» είναι το κεντρικό θέμα της προεκλογικής του εκστρατείας.
Τα προβλήματα στην Τσεχία
Η οικονομική κρίση που ακολούθησε την ολοκληρωτική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 εξακολουθεί να πλήττει σοβαρά την κεντροδεξιά κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πετρ Φιάλα.
Η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας και το προσωρινό ρεκόρ πληθωρισμού του 18% παραμένουν έντονα στη μνήμη πολλών ψηφοφόρων. Ο πληθωρισμός έχει μειωθεί εδώ και πολύ καιρό, μόλις 2,4% τον Σεπτέμβριο.
Ωστόσο, μολονότι έχει αποκατασταθεί κάποια σταθερότητα, η Οικονομία ανέκαμψε συνολικά πολύ αργά. Σύμφωνα με μια ευρέως συζητημένη ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας PAQ, το 1/3 των τσεχικών νοικοκυριών εξακολουθεί να βρίσκεται σε χειρότερη θέση από το 2021.
Ο Μπάμπις χτυπάει ακριβώς αυτήν την χορδή και έχει επιτυχία
Ο κυβερνητικός συντηρητικός συνασπισμός του Φιάλα, Spolu («Μαζί»), βρίσκεται στην δεύτερη θέση, περίπου 10 ποσοστιαίες μονάδες πίσω από το ANO.
Ο Αντρέι Μπάμπις μιλά στους δημοσιογράφους αφότου έχει ψηφίσει
Ο Μπάμπις κατηγορεί επίσης την κυβέρνηση ότι διασπείρει φόβο για την Ρωσία και τον πόλεμο. Δεν επιδιώκει υπερβολικά φιλορωσική ρητορική.
Ωστόσο, δοθέντος ότι η Τσεχική Δημοκρατία είναι επί του παρόντος ένας από τους ισχυρότερους υποστηρικτές της Ουκρανίας, η αφήγηση ότι η κυβέρνηση νοιάζεται περισσότερο για το Κίεβο και τους πρόσφυγες πολέμου παρά για τον δικό της πληθυσμό βρίσκει απήχηση σε πολλούς.
Δύσκολοι συνεργάτες
Εντούτοις, εάν και πώς ο Μπάμπις, ο οποίος ήταν πρωθυπουργός 2017 έως 2021, θα μπορούσε να γίνει ξανά πρωθυπουργός είναι εντελώς ασαφές.
Ένα βασικό ερώτημα είναι οι πιθανές επιλογές για Συνασπισμό. Λίγοι πιστεύουν ότι το Spolu του Φιάλα και το συγκυβερνών κόμμα των φιλελεύθερων δημάρχων Stan θα μπορούσαν να διατηρήσουν ικανή στήριξη. Ακόμη και με το Κόμμα των Πειρατών, το οποίο αποχώρησε από την κυβέρνηση το 2024, ο νυν πρωθυπουργός θα δυσκολευόταν να εξασφαλίσει πλειοψηφία.
Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Πιετρ Φιάλα
Ούτε ο Μπάμπις έχει ελεύθερη είσοδο
«Είναι πολύ πιθανό το ANO να κερδίσει λιγότερες έδρες αυτήν την φορά από ό,τι στις εκλογές του 2021» υποσητρίζει ο πολιτικός επιστήμονας Λάντισλαβ Καμπάντα του Μητροπολιτικού Πανεπιστημίου της Πράγας.
Ο λόγος: Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι στο πολιτικό στρατόπεδο του Μπάμπις υπάρχουν τώρα 3 άλλα κόμματα και συμμαχίες με πιθανότητες εισόδου στο Κοινοβούλιο.
Προηγουμένως, υπήρχε μόνον το κόμμα Ελευθερία και Άμεση Δημοκρατία (SPD) του Τσεχοϊάπωνα πολιτικού Τόμιο Οκαμούρα. Τώρα, η ακροαριστερή συμμαχία Stačilo («Αρκετά») και το δεξιό λαϊκιστικό κόμμα Motoristé πιέζουν επίσης για έδρες.
Συμμαχία με τους Κίκλ και Όρμπαν
Όλοι τους θα μπορούσαν, κατ’ αρχήν, να συνεργαστούν με τον δισεκατομμυριούχο Μπάμπις, ο οποίος πέρυσι στην Βιέννη συνίδρυσε την συμμαχία «Πατριώτες για την Ευρώπη» με τον ηγέτη του αυστριακού FPÖ, Χέρμπερτ Κικλ, και τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν.
Αλλά ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες: Οι επιθέσεις κατά των Βρυξελλών αποτελούν επίσης ακρογωνιαίο λίθο της ρητορικής του Μπάμπις, αλλά τα δημοψηφίσματα για πιθανή έξοδο από την ΕΕ ή το ΝΑΤΟ, όπως απαιτούν και τα δύο άκρα το SPD και ο Στάτσιλο, δεν είναι αποδεκτά από αυτόν.
Οι Motoristé, οι οποίοι παρουσιάζονται ως ένθερμοι κοινωνικοί συντηρητικοί και αυτοπροσδιορίζονται κυρίως υπερασπιζόμενοι τους κινητήρες καύσης και πολεμώντας την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ, απορρίπτουν επίσης τα δημοψηφίσματα για την έξοδο.
Πάντως, η είσοδός τους στο Κοινοβούλιο δεν είναι καθόλου εγγυημένη και η πλειοψηφία με το ANO φαινόταν πρόσφατα απίθανη. Επομένως, ακόμη και η συνεργασία μεταξύ του ANO και τμημάτων του νυν κυβερνητικού στρατοπέδου δεν αποκλείεται εντελώς.
Νομικά προβλήματα
Ο Μπάμπις αντιμετωπίζει προκλήσεις πέρα από τις δύσκολες συνομιλίες για τον σχηματισμό συνασπισμού. Κατά την διάρκεια της πρώτης θητείας του, αναγκάστηκε να μεταβιβάσει την εταιρεία Agrofert -μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στην Τσεχική Δημοκρατία- σε ένα καταπίστευμα, όπως απαιτείται από τον νόμο περί σύγκρουσης συμφερόντων.
Ο όμιλος, που δραστηριοποιείται κυρίως στους τομείς της γεωργίας, των χημικών προϊόντων και των τροφίμων, βρίσκεται πλέον υπό την ιδιοκτησία του. Ωστόσο, ο νόμος έχει έκτοτε αυστηροποιηθεί. Δεν θα ήταν πλέον τόσο εύκολο για τον Μπάμπις να αναθέσει απλώς την εταιρεία στα χέρια στενών συγγενών, όπως έκανε την προηγούμενη φορά.
Και μετά υπάρχει ο πρόεδρος Πετρ Πάβελ, ο οποίος νίκησε τον Μπάμπις στις προεδρικές εκλογές του 2023.
Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του Μίλος Ζέμαν, ο οποίος πάντα άνοιγε τις πόρτες για τον Μπάμπις, ο Πάβελ θα εξέταζε πολύ προσεκτικά πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων και την εκκρεμή δικαστική υπόθεση για φερόμενη απάτη με επιδοτήσεις της ΕΕ που συνδέεται με το θέρετρο αναψυχής Čapí hnízdo («Φωλιά του Πελαργού») προτού τον διορίσει.
Ο Κάρελ Χάβλιτσεκ ως Τζόκερ;
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ένα όνομα αναφέρεται ολοένα και περισσότερο στην Τσεχική Δημοκρατία ως πιθανός αρχηγός της κυβέρνησης αντί του Μπάμπις: ο Κάρελ Χάβλιτσεκ, αναπληρωτής επικεφαλής της ANO και πρώην υπουργός Βιομηχανίας και Μεταφορών.
Ο Κάρελ Χάβλιτσεκ
Θα μπορούσε τελικά ο αρχηγός Μπάμπις να επιστρέψει σε δεύτερη θητεία; Ίσως, αλλά μόνο τυπικά, πιστεύει ο πολιτικός επιστήμονας Λάντισλαβ Καμπάντα.
Ο Μπάμπις, άλλωστε, όχι μόνο διατηρεί σφιχτό έλεγχο στο όμιλό του αλλά και στο κόμμα του: «Ακόμη κι αν ο ίδιος δεν γίνει πρωθυπουργός, αλλά ο Χάβλιτσεκ, ο Μπάμπις ξέρει ότι θα μπορούσε εύκολα να τον ελέγξει».
Δείτε επίσης:
- Σκάνδαλο με Bitcoin και ναρκωτικά απειλεί να τινάξει στον αέρα τις εκλογές στην Τσεχία
- Τσεχία: Βουλιάζουν στις δημοσκοπήσεις όσοι στηρίζουν την Ουκρανία – Κυρίαρχη η αντισυστημική δεξιά
