Σε ηλικία 96 ετών πέθανε ο διεθνούς φήμης Καναδοαμερικανός αρχιτέκτονας Φρανκ Γκέρι, μια από τις πιο ανατρεπτικές και επιδραστικές μορφές της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής σκηνής. Με έργα που τόλμησαν να αψηφήσουν τις συνήθεις φόρμες και να διευρύνουν τα όρια του σχεδιασμού, ο Γκέρι διαμόρφωσε μια νέα αισθητική γλώσσα, αναγνωρίσιμη σε κάθε ήπειερο.
Γεννημένος το 1929 στο Τορόντο ως Εφραΐμ Όουεν Γκόλντμπεργκ, μετακόμισε με την οικογένειά του στη νότια Καλιφόρνια, όπου και σπούδασε αρχιτεκτονική. Αν και δεν ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό πρόγραμμα στο Χάρβαρντ, η πορεία του απέδειξε ότι το ταλέντο και η φαντασία του ξεπερνούσαν κάθε ακαδημαϊκή διαδρομή.
Ένας δημιουργός με παγκόσμια «υπογραφή»
Κατά τη διάρκεια της καριέρας του υλοποίησε περισσότερα από 150 έργα, από πολιτιστικά κέντρα μέχρι συναυλιακούς χώρους και δημόσια κτίρια. Ανάμεσα στα πιο γνωστά του περιλαμβάνονται το Walt Disney Concert Hall στο Λος Άντζελες και το Jay Pritzker Pavilion στο Σικάγο – κατασκευές που αποτυπώνουν το χαρακτηριστικό του παιχνίδι με τις φόρμες και τη ρευστότητα των όγκων.
Το 1989 τιμήθηκε με το βραβείο Pritzker, τη σημαντικότερη διεθνή διάκριση στην αρχιτεκτονική. Η επιτροπή είχε τότε παρομοιάσει τη δουλειά του με την τζαζ: «αυθόρμητη, ζωντανή, γεμάτη ανατροπές».
Το Μπιλμπάο που άλλαξε τον κόσμο
Το έργο που απογείωσε τη φήμη του και μεταμόρφωσε την εικόνα μιας ολόκληρης πόης ήταν αναμφίβολα το Μουσείο Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ο Γκέρι κέρδισε τον διεθνή διαγωνισμό για το νέο παράρτημα του μουσείου στη Χώρα των Βάσκων και, σε συνεργασία με τον τότε διευθυντή του Ιδρύματος Τόμας Κρενς, οραματίστηκε κάτι που ξεπερνούσε κάθε γνωστή αρχιτεκτονική νόρμα.
Εμπνεόμενος από τη βιομηχανική ταυτότητα της πόλης, δημιούργησε ένα εντυπωσιακό σύμπλεγμα από τιτάνιο, ασβεστόλιθο και γυαλί, με σπειροειδείς επιφάνεις που μοιάζουν να βρίσκονται σε συνεχή κίνηση. Το κτίριο ολοκληρώθηκε το 1997 και προσέλκυσε 1,3 εκατομμύρια επισκέπτες τον πρώτο χρόνο λειγουργίας του, γεννώντας το διαβόητο πλέον «φαινόμενο Μπιλμπάο» – την ιδέα ότι ένα εμβληματικό κτίριο αρκεί για να αναγεννήσει ολόκληρη περιοχή.
Τα τελευταία χρόνια και η κληρονομιά του
Παρά την προχωρημένη ηλικία του, ο Γκέρι συνέχισε να εργάζεται μέχρι πρόσφτα, συχνά συμμετέχοντας σε έργα που σχετίζονταν με κοινωνικά ζητήματα και αστικές αναπλάσεις.
Έφυγε από τη ζωή στο σπίτι του στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας, έχοντας στο πλευρό του τη σύζυγό του Μπέρτα. Είχε παντρευτεί δύο φορές και ήταν πατέρας τεσσάρων παιδιών.
Η κληρονομιά που αφήνει πίσω του δεν περιορίζεται σε εντυπωσιακές κατασκευές. Ο Γκέρι άλλαξε τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την αρχιτεκτονική: όχι ως απλή δημιουργία κτιρίων, αλλά ως πολιτιστική πράξη που μπορεί να γίνει σύμβολο, κινητήρια δύναμη ανάπτυξης και καλλιτεχνική εμπειρία. Ένας δημιουργός που – όπως σημείωναν οι κριτικοί – είχε την ικανότητα να μεταμορφώνει οτιδήποτε γνώριζες σε κάτι εντελώς απρόσμενο.
