Καμπανάκια από την Τράπεζα της Ελλάδος και εκτιμήσεις ότι οφειλές θα καταστούν μη εξυπηρετούμενες ακόμη και εντός του 2020. Κλειδί το μέγεθος της ύφεσης και η ανεργία – Μεγάλες καθυστερήσεις ακόμα και σε σε καθεστώς ρύθμισης.
- Του Βασίλη Παπακωνσταντόπουλου
Η υγειονομική κρίση του Covid-19 προκαλεί αναταράξεις και στη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ηδη ηχούν τα πρώτα καμπανάκια για τη δημιουργία νέας γενιάς «κόκκινων» δανείων, με πολλά ρυθμισμένα δάνεια να επιστρέφουν στο «κόκκινο». Το ύψος της νέας γενιάς μη εξυπηρετούμενων δανείων θα εξαρτηθεί από το μέγεθος της ύφεσης και την αύξηση της ανεργίας το τρέχον έτος, καθώς και την επακόλουθη ανάκαμψη.
Ο κίνδυνος αναστροφής της τάσης μείωσης του μεγάλου αποθέματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων που παρατηρήθηκε τα τελευταία χρόνια κρίνεται ιδιαίτερα σοβαρός. Όπως αποτυπώνεται στην Ετήσια Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, μέρος των μέχρι στιγμής εξυπηρετούμενων δανείων θα καταγραφεί ως μη εξυπηρετούμενο στα τέλη του 2020 ή κατά τη διάρκεια του 2021.
Παράλληλα, παραμένει υψηλό το ποσοστό των δανείων που είχαν τεθεί σε καθεστώς ρύθμισης, αλλά εμφάνισαν και πάλι καθυστέρηση. Ειδικότερα, στο τέλος Δεκεμβρίου του 2019 το υπόλοιπο των ΜΕΔ που συνδέονταν με ρυθμίσεις ανερχόταν σε 24,6 δισ. ευρώ (δηλ. περίπου 36% του συνόλου των μη εξυπηρετούμενων δανείων). Σημειώνεται ότι το σύνολο των δανείων στα οποία έχουν εφαρμοστεί ρυθμίσεις (δηλ. συμπεριλαμβανομένων εκείνων τα οποία εξυπηρετούνται κανονικά) ανέρχεται σε 38 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι δάνεια ύψους περίπου 14 δισ. ευρώ εξυπηρετούνται προς το παρόν, αλλά τελούν υπό καθεστώς ρύθμισης.
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, αρνητική εξέλιξη αποτελεί το υψηλό ποσοστό των δανείων που είχαν τεθεί σε καθεστώς ρύθμισης, αλλά εμφάνισαν και πάλι καθυστέρηση μετά τη συνομολόγηση της ρύθμισης. Μάλιστα, στο 37% των μακροχρόνιων ρυθμίσεων και στο 66% των βραχυχρόνιων ρυθμίσεων η καθυστέρηση εμφανίζεται μόλις ένα τρίμηνο μετά την εφαρμογή της ρύθμισης. Τα εν λόγω ποσοστά αυξάνονται σε 40% και 79% αντίστοιχα σε χρονικό ορίζοντα ενός έτους από την εφαρμογή της ρύθμισης.
Η μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων συνεχίζει να κινείται με αργούς ρυθμούς καθώς, όπως επισημαίνεται στην Ετήσια Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, αν εξαιρεθεί η μεγάλη συναλλαγή της τιτλοποίησης των 7,5 δισ. ευρώ της Eurobank, τα NPLs μειώθηκαν σε ένα 3μηνο κατά μόλις 1,1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 600.000.000 ευρώ από διαγραφές.
Επισημαίνεται ότι η εν λόγω συμφωνία, η οποία ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2020, αποτελεί την πρώτη τιτλοποίηση στην Ελλάδα που χρησιμοποιεί το Πρόγραμμα Παροχής Εγγυήσεων σε Τιτλοποιήσεις Πιστωτικών Ιδρυμάτων («Ηρακλής»). Πάντως, εξαιρουμένης της εν λόγω ενδοομιλικής συναλλαγής, η υποχώρηση του αποθέματος των ΜΕΔ κατά το α΄ τρίμηνο του 2020 σε ενοποιημένη βάση, όπου περιλαμβάνεται το σύνολο των θυγατρικών των πιστωτικών ιδρυμάτων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ανήλθε σε περίπου 1,1 δισ. ευρώ (ή 1,7%), με το μεγαλύτερο μέρος της (0,6 δισ. ευρώ) να οφείλεται σε διαγραφές και, σε μικρότερο βαθμό, σε ρυθμίσεις δανείων.
Η ΤτΕ κρούει παράλληλα τον «κώδωνα του κινδύνου» για νέα αύξηση των «κόκκινων» δανείων καθώς, όπως επισημαίνει, δεδομένης της επίδρασης της πανδημίας, εκτιμάται ότι μέρος των μέχρι στιγμής εξυπηρετούμενων δανείων θα καταγραφεί ως μη εξυπηρετούμενο στα τέλη του 2020 ή κατά τη διάρκεια του 2021, ιδίως δε στις περιπτώσεις δανείων που καταγράφονται ως εξυπηρετούμενα είτε λόγω του ότι έχουν τεθεί σε καθεστώς ρύθμισης είτε επειδή, λόγω της πανδημίας, τελούν σε καθεστώς προσωρινής αναστολής καταβολής δόσεων κατ’ εφαρμογή σχετικών διατάξεων.
Νομική προστασία
Υψηλό παραμένει το ποσοστό των δανειοληπτών που έχουν αιτηθεί νομική προστασία (οι οφειλές τους αντιστοιχούν σε σχεδόν 15% του συνολικού υπολοίπου των μη εξυπηρετούμενων δανείων). Τα δάνεια αυτής της κατηγορίας αφορούν είτε φυσικά πρόσωπα (ν. 3869/2010) είτε νομικά πρόσωπα (ν. 4307/2014). Ειδικότερα, περίπου το 30% των μη εξυπηρετούμενων στεγαστικών δανείων έχει υπαχθεί σε καθεστώς νομικής προστασίας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τα καταναλωτικά δάνεια είναι 19%.
«Κανόνια»: 42,4% στεγαστικά, 48,6% καταναλωτικά, 38,4% επιχειρηματικά
Ως προς τις επιμέρους κατηγορίες χαρτοφυλακίων, ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων διαμορφώθηκε σε 42,4% για το στεγαστικό, 48,6% για το καταναλωτικό και 38,4% για το επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο. Εντός του επιχειρηματικού χαρτοφυλακίου, ο δείκτης για το χαρτοφυλάκιο τόσο των ελεύθερων επαγγελματιών και πολύ μικρών επιχειρήσεων όσο και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων παραμένει ιδιαίτερα υψηλός, 62% και 50,6%, αντίστοιχα.
Καλύτερες επιδόσεις παρατηρούνται στο χαρτοφυλάκιο των μεγάλων επιχειρήσεων (21,9%) και στο χαρτοφυλάκιο των ναυτιλιακών δανείων (15,5%), ενώ προβληματισμό δημιουργεί το γεγονός ότι περίπου 1 στα 3 δάνεια του κλάδου του τουρισμού καταγράφεται ως μη εξυπηρετούμενο δάνειο, παρά τον εξωστρεφή χαρακτήρα και την ανοδική πορεία του κλάδου τα τελευταία χρόνια.
Όπως επισημαίνεται στην Ετήσια Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, το 20,5% των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι δάνεια σε καθυστέρηση μεγαλύτερη των 90 ημερών τα οποία, όμως, δεν έχουν ακόμη καταγγελθεί. Επισημαίνεται ότι το 60% των μη εξυπηρετούμενων που εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία, δηλ. δεν έχουν ακόμη καταγγελθεί, έχει καθυστέρηση μεγαλύτερη του ενός έτους. Το αντίστοιχο ποσοστό για τα στεγαστικά δάνεια διαμορφώνεται σε 72%, για τα επιχειρηματικά σε 46%, ενώ για τα καταναλωτικά σε 62%.
