Ενώνονται ξανά οι χώρες του Βορρά, οι οποίες καθ’ όλη τη διάρκεια των μνημονίων κρατούσαν σκληρή στάση έναντι της Ελλάδας. Λίγο πριν από το ξέσπασμα και του τέταρτου κύματος της πανδημίας, το σκληρό μπλοκ των βορείων ζητά δημοσιονομική προσαρμογή στα κράτη-μέλη, για να καλυφθούν τα τεράστια ελλείμματα και τα χρέη που έχουν δημιουργηθεί από το ξέσπασμα της πανδημίας, δηλαδή από τον Μάρτιο του 2020 έως και σήμερα.
Επισήμως η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα αρχίσει τον Σεπτέμβριο, ωστόσο έχουν αρχίσει ήδη οι φωνές που ζητούν τη λήψη σκληρών δημοσιονομικών μέτρων. Μεταξύ των χωρών που είδαν τα ελλείμματά τους να εκτοξεύονται είναι και η Ελλάδα, η οποία θα πρέπει να βρει μια άμεση λύση για τα δημοσιονομικά της.
Η Ελλάδα τη διετία 2020-2021 αναμένεται να έχει έλλειμμα που ξεπερνά τα 35 δισ. ευρώ, καθώς απαιτήθηκε η εκταμίευση χρημάτων για έκτακτα μέτρα στήριξης που άγγιξαν τα 40 δισ. ευρώ και το χρέος υπερέβη κατά πολύ το ψυχολογικό όριο του 200% του ΑΕΠ. Παράλληλα, διάφορα ευρωπαϊκά λόμπι διαρρέουν πως αν μια χώρα μπει ξανά σε lockdown και χρειαστεί επιπλέον χρήματα για να καλύψει την οικονομία της, θα πρέπει να πάρει δάνειο από τον ESM. Υπενθυμίζεται πως οι όροι του μόνιμου μηχανισμού στήριξης είναι πιο σκληροί ακόμα και από τα μνημόνια που βίωσε η Ελλάδα, ενώ στα δάνεια του ESM δεν ανταποκρίθηκε τα προηγούμενα χρόνια καμία ευρωπαϊκή χώρα.
Παρά τις διαβεβαιώσεις των Βρυξελλών ότι τα δάνεια δεν συνεπάγονται την υπογραφή μνημονίου και ότι ουσιαστικά συνοδεύονται από ελάχιστες προϋποθέσεις, καμία χώρα του Νότου δεν θέλει την πολιτική «ρετσινιά» ενός πακέτου διάσωσης από τον ESM και προτιμούν την άντληση κεφαλαίων από τις αγορές, έστω και με υψηλότερο κόστος δανεισμού. Ωστόσο, εκτιμάται πως οι χώρες του Βορρά μπορεί να ασκήσουν ασφυκτικές πιέσεις για προσφυγή στον ESM από χώρες κυρίως του ευρωπαϊκού Νότου που αντιμετωπίζουν υψηλά ελλείμματα και χρέη, καθώς θα προβάλουν ακόμα μία φορά την αξιοπιστία της ίδιας της ευρωζώνης έναντι των αγορών, ώστε να μπορεί να δανειστεί από τις αγορές ακόμα και με αρνητικά επιτόκια για να χορηγεί στη συνέχεια δάνεια στα οικονομικά ευάλωτα κράτη.
Την ίδια ώρα, οι πιέσεις ασκούνται και με φόντο την επικείμενη απόσυρση των μέτρων στήριξης που παρέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, πως τα δυσμενή σενάρια που έχουν καταρτίσει πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα, προβλέπουν την αύξηση των επιτοκίων και κατ’ επέκταση του κόστους δανεισμού τους.
