Το ένα αρνητικό ρεκόρ μετά το άλλο σπάει το ύψος των οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς, σύμφωνα με τη 2η τριμηνιαία έκθεση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) για το 2021, ξεπέρασαν τα 38 δισ. ευρώ.
Από αυτά, μόλις το 25%, δηλαδή περίπου 9,5 δισ. ευρώ, δημιουργήθηκε μετά την είσοδο της χώρας στα μνημόνια το 2010, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι οφειλές έχουν 1.500.000 ασφαλισμένοι.
Την ήδη επιβαρυμένη κατάσταση επιδείνωσε η πανδημία, καθώς τα τελευταία χρόνια χάθηκε πάνω από το ένα τρίτο των ρυθμίσεων, με συνέπεια περίπου 430.000 οφειλέτες να απειλούνται με κατασχέσεις.
Η ανάλυση των οφειλών
Στο τέλος του Ιουνίου 2021 το συνολικό ποσό των 31.163.723.438 ευρώ σε οφειλές που έχουν ενταχθεί στο ΚΕΑΟ, διαμορφώθηκε στα 38.005.414.981 ευρώ. Μάλιστα, μέσα σε ένα τρίμηνο, το χρέος αυξήθηκε κατά 251.395.259 ευρώ. Η μεταβολή αφορούσε αύξηση κατά 361.826.294 ευρώ στα πρόσθετα τέλη, ενώ οι συνολικές κύριες οφειλές μειώθηκαν κατά 110.431.035 ευρώ.
Από την ανάλυση των στοιχείων προκύπτει ότι:
- υπάρχει συγκέντρωση πλήθους οφειλετών στις χαμηλότερες κλίμακες οφειλών, με 1.546.775 οφειλέτες (79,19% των οφειλετών) να έχουν οφειλή έως 15.000 ευρώ ο καθένας,
- το 88,75% των οφειλετών (1.733.689 οφειλέτες) έχουν οφειλή έως 30.000 ευρώ ο καθένας,
- μεγάλο μέρος του υπολοίπου οφειλών αφορά 82.190 οφειλέτες που έχουν χρέη από 50.000-100.000 ευρώ (15,16% του τρέχοντος υπολοίπου),
- το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών αφορά λίγους μεγαλοοφειλέτες με οφειλές άνω του 1.000.000 ευρώ (2.128 οφειλέτες συγκεντρώνουν το 24,42% του υπολοίπου οφειλών)
- για τις οφειλές ύψους 38.005.414.981 ευρώ, το 24,83% (ποσό 9.436.157.788 ευρώ) του συνολικού χρέους δημιουργήθηκε από οφειλέτες που άρχισαν να δημιουργούν οφειλές για πρώτη φορά από το 2010 και μετά, ενώ το 75,17% (ποσό 28.569.257.193 ευρώ) δημιουργήθηκε από οφειλέτες που άρχισαν να δημιουργούν οφειλές για πρώτη φορά το 2009 ή παλαιότερα.
Εισπράξεις
Από τις συνολικές εισπράξεις του ΚΕΑΟ, το 60,35% προέρχεται από οφειλές που έχουν ενταχθεί σε καθεστώς ρύθμισης. Ειδικά για το β΄ τρίμηνο του 2021 το ποσοστό αυτό ανήλθε σε 76%, με τα 173.220.000 ευρώ από τα συνολικά 227.300.000 ευρώ που εισπράχθηκαν το διάστημα Απριλίου – Ιουνίου 2021 να προέρχονται από οφειλέτες που είχαν ενταχθεί σε καθεστώς ρύθμισης.
Στο τέλος Ιουνίου 2021 οι ενεργές και ολοκληρωμένες ρυθμίσεις του Ν. 4611/2019 (ρύθμιση 120 δόσεων) έφτασαν σε πλήθος τις 484.531 για οφειλές άνω των 4,2 δισ. ευρώ.
Οι «πατέντες» της εισφοροδιαφυγής
Έντονη παραβατικότητα παρατηρείται σε επιχειρήσεις εταιρικής μορφής κεφαλαιουχικού χαρακτήρα, κυρίως μονοπρόσωπες ΕΠΕ και Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρίες (ΙΚΕ), που καταστρατηγούν τις διατάξεις της νομοθεσίας περί ευθύνης διοικούντων για την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών που οφείλονται από τα νομικά αυτά πρόσωπα. Οι τρόποι με τους οποίους εκδηλώνεται στην πράξη το φαινόμενο αυτό ποικίλλουν.
Οι συνηθέστεροι είναι οι εξής:
- Δημιουργία οφειλών από επιχειρήσεις με σημαντικό κύκλο εργασιών που ανήκουν σε επιχειρηματίες χωρίς προσωπική περιουσία, τα δε περιουσιακά στοιχεία που αυτοί ή άλλες επιχειρήσεις τους διέθεταν στο παρελθόν έχουν διοχετευτεί σε τρίτους.
- Δημιουργία οφειλών από εταιρίες χωρίς περιουσιακά στοιχεία με εικονικούς υπευθύνους, που δηλώνουν σαν έδρα κάποιο λογιστικό ή δικηγορικό γραφείο, εμφανίζουν πολλά παραρτήματα, ασφαλίζουν προσωπικό άλλων επιχειρήσεων και στο τέλος πτωχεύουν.
- Δημιουργία οφειλών από εταιρίες με διαχειριστές, μέλη ή διευθύνοντες σύμβουλους πρόσωπα χωρίς περιουσιακά στοιχεία ή πρόσωπα κατά των οποίων δεν έχει νόημα η λήψη αναγκαστικών μέτρων είσπραξης. Τέτοια πρόσωπα είναι συνήθως: α) Υπερήλικοι, συνηθέστερα γονείς ή στενοί συγγενείς του επιχειρηματία, καθώς και άτομα πολύ νεαρής ηλικίας. β) Οικονομικοί μετανάστες – αλλοδαποί, με κατοικία την έδρα της εταιρίας. γ) Κάτοικοι εξωτερικού χωρίς περιουσία στην Ελλάδα. δ) Υπάλληλοι της επιχείρησης, των οποίων η εμπειρία – προϋπηρεσία δεν δικαιολογεί την τοποθέτησή τους σε θέσεις ευθύνης.
- Δημιουργία νέας επιχείρησης με την ίδια έδρα, το ίδιο αντικείμενο εργασιών και τον ίδιο διακριτικό τίτλο με επιχείρηση που δημιούργησε οφειλές και κατόπιν έπαψε να υποβάλλει ΑΠΔ. Στη νέα αυτή επιχείρηση ασφαλίζεται και το προσωπικό της παλιάς.
- Δημιουργία οφειλών μεγάλου ύψους από επιχειρήσεις (συνηθέστερα εταιρίες φύλαξης ή καθαριότητας), που αναλαμβάνουν έργα σαν υπεργολάβοι και παρουσιάζουν μεγάλη αύξηση στον αριθμό των εργαζομένων. Πολλές φορές στις εταιρίες αυτές ασφαλίζεται και το προσωπικό του πραγματικού ανάδοχου του έργου.
Οι παραπάνω «πατέντες» εισφοροδιαφυγής έχουν χρησιμοποιηθεί από δεκάδες επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα έχει εντοπίσει το ΚΕΑΟ. Οι εταιρίες που έχουν εντοπιστεί δραστηριοποιούνται στους τομείς τουρισμού, εστίασης, ψυχαγωγίας – κέντρα διασκέδασης, παροχής υπηρεσιών φύλαξης και καθαριότητας κ.λπ.
Τρεις επιλογές για ρύθμιση
Τρεις διαφορετικές επιλογές για τη ρύθμιση των οφειλών δίνει το ΚΕΑΟ, αναλόγως του πότε αυτές δημιουργήθηκαν.
Συγκεκριμένα:
α) Η πάγια ρύθμιση των 12 δόσεων που αφορά ουσιαστικά όλους τους οφειλέτες για χρέη που δημιουργήθηκαν μέσα στο έτος.
β) Η ρύθμιση για τα κορωνοχρέη, δηλαδή τις οφειλές της περιόδου της πανδημίας (Μάρτιος 2020 – Ιούλιος 2021), που προβλέπει 36 άτοκες 72 δόσεις.
γ) Η ρύθμιση των 120 δόσεων, έως τέλη Σεπτεμβρίου, μόνο για τους επαγγελματίες και αγρότες οι οποίοι έχουν κάνει αίτηση προσδιορισμού των οφειλών τους από τον Οκτώβριο του 2019, αλλά αυτός ο προσδιορισμός δεν έχει ολοκληρωθεί.
